ચીનની હોંશિયારી: WTOમાં ભારત વિરુદ્ધ ફરિયાદ નોંધાવી, જાણો સમગ્ર મામલો

એક તરફ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ટેરિફના મુદ્દે સતત તણાવ વધી રહ્યો છે તો બીજી તરફ આ ચીન પણ પાછળ પડે તેમ નથી. સમાચાર છે કે ચીને વિશ્વ વેપાર સંગઠન (WTO)માં ભારત વિરુદ્ધ ફરિયાદ નોંધાવી છે, જેમાં જણાવ્યું છે કે અદ્યતન રસાયણશાસ્ત્ર સેલ બેટરી, મોટર વાહનોના ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલ પીએલઆઈ સ્કીમ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાની નીતિની અમુક શરતો વૈશ્વિક વેપાર નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે. જીનીવા સ્થિત WTOના પત્ર અનુસાર, ચીને WTOના વિવાદ સમાધાન પદ્ધતિ હેઠળ આ પગલાં પર ભારત સાથે પરામર્શ માંગ્યો છે. ચીને કહ્યું કે, ભારત દ્વારા અપનાવવામાં આવેલા પગલાં આયાતી માલ કરતાં સ્થાનિક માલના ઉપયોગ પર આધાર રાખે છે અને ચીનમાં બનેલા માલ સામે ભેદભાવ રાખે છે.

ચીને ત્રણ ભારતીય કાર્યક્રમો સામે ફરિયાદ નોંધાવી

આ પગલાં SCM (સબસિડી અને વળતરકારી પગલાં) કરાર, GATT (ટેરિફ અને વેપાર પર સામાન્ય કરાર) 1994 અને TRIMs (વેપાર-સંબંધિત રોકાણ પગલાં) કરાર હેઠળ ભારતની જવાબદારીઓ સાથે અસંગત લાગે છે. WTOના 20 ઓક્ટોબરના પત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, "ઉપરોક્ત પાસાઓના પરિણામે, વિવાદિત પગલાં ઉપરોક્ત કરારો હેઠળ ચીનને પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે મળતા લાભોને રદ કરે છે અથવા ઘટાડે છે." તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ચીન ભારતનો પ્રતિભાવ મેળવવા અને પરામર્શ માટે પરસ્પર અનુકૂળ તારીખ પર સંમત થવાની રાહ જોઈને બેઠું છે. તેની ફરિયાદમાં, ચીને ત્રણ ભારતીય કાર્યક્રમોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે: ઉત્પાદન આધારિત પ્રોત્સાહન યોજના, એડવાન્સ્ડ કેમિસ્ટ્રી સેલ (ACC) બેટરી સ્ટોરેજ પર રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમ, ઓટોમોટિવ અને ઘટકો ઉદ્યોગ માટે ઉત્પાદન આધારિત પ્રોત્સાહન યોજના, અને ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક પેસેન્જર કારના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાની યોજના.

WTOના સભ્યો છે ભારત અને ચીન

ભારત અને ચીન બંને વિશ્વ વેપાર સંગઠન (WTO)ના સભ્યો છે. જો કોઈ સભ્ય દેશ માને છે કે બીજા સભ્ય દેશની નીતિ અથવા યોજના તેના ચોક્કસ માલના નિકાસને નુકસાન પહોંચાડી રહી છે, તો તે WTOના વિવાદ સમાધાન પદ્ધતિ હેઠળ ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે. WTOના નિયમો અનુસાર, વિવાદ સમાધાન પ્રક્રિયામાં પરામર્શ એ પ્રથમ પગલું છે. જો ભારત સાથે વિનંતી કરાયેલ પરામર્શ સંતોષકારક ઉકેલ લાવતું નથી, તો WTOને ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાનો નિર્ણય લેવા અથવા ઉકેલ લાવવા માટે એક સમિતિ બનાવવા માટે વિનંતી કરી શકાય છે. નોંધનીય છે કે, ચીન ભારતનો બીજો સૌથી મોટો વેપાર ભાગીદાર છે.