બાંગ્લાદેશમાં 529 કાપડ કારખાનાં બંધ, વેતન વધારાની માગ સાથે મજૂરોનો હિંસક વિરોધ

બાંગ્લાદેશમાં ફરી એકવાર અશાંતિનો માહોલ સર્જાયો છે. કાપડ ઉદ્યોગના મજૂરો લઘુત્તમ વેતન વધારવાની માગ સાથે રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે. ઢાકા સહિતનાં ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં વિરોધ પ્રદર્શન, રસ્તા પર ચક્કાજામ, આગચંપી અને તોડફોડની ઘટનાઓ સામે આવી છે. આ હડતાળ અને વિરોધ પ્રદર્શનને કારણે આશરે 529 કાપડ કારખાનાં પ્રભાવિત થયાં છે, જ્યારે લગભગ 10 લાખ શ્રમિકો પર તેની અસર પડી છે. 31 ઓક્ટોબરથી શરૂ થયેલા આ વિરોધ પ્રદર્શનો ઢાકાના મીરપુર, આશુલિયા, સાવર અને ગાઝીપુર જેવા ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં ફેલાયા છે. મજૂરોએ રસ્તાઓ પર અવરોધ ઊભા કરીને અનેક ગારમેન્ટ ફેક્ટરીઓમાં કામકાજ અટકાવી દીધું છે. કેટલીક જગ્યાએ પોલીસ સાથે ઘર્ષણ, વાહનો અને પોલીસ ચોકીઓમાં આગચંપી તથા પથ્થરમારાની ઘટનાઓ પણ બની છે.

પોલીસ દ્વારા ટીયર ગેસનો ઉપયોગ, મેટ્રો સેવા પણ પ્રભાવિત

સોમવારે કામકાજ ફરી શરૂ થવાની આશા હતી, પરંતુ મજૂરોના વિરોધને કારણે સ્થિતિ સામાન્ય થઈ શકી નહોતી. ઢાકાના મીરપુર વિસ્તારમાં સોમવારે પણ મોટી સંખ્યામાં મજૂરો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. અહેવાલો અનુસાર, મીરપુર-10ના સેનપારા પરબતા વિસ્તારમાં મજૂરો મુખ્ય રસ્તા પર પહોંચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન પોલીસે તેમને વિખેરવા માટે ટીયર ગેસના અનેક ગોળા છોડ્યા હતા. મીરપુર-2માં સ્ટેડિયમ નજીકના પ્રોશિકા ચારરસ્તા વિસ્તારમાં પણ મજૂરોએ વિરોધ પ્રદર્શન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જ્યાં પોલીસે તેમને હટાવ્યા હતા. હિંસક ઘટનાઓને કાબૂમાં લેવા માટે પોલીસે ટીયર ગેસ, પાણીનો મારો અને સાઉન્ડ ગ્રેનેડનો ઉપયોગ કર્યો હતો. કેટલાક વિસ્તારોમાં બોર્ડર ગાર્ડ બાંગ્લાદેશ (BGB)ના જવાનોને પણ તહેનાત કરવામાં આવ્યા હતા. તણાવને કારણે મીરપુર વિસ્તારમાં મેટ્રો સેવાઓ પણ પ્રભાવિત થઈ હતી.

12 હજાર ટકામાં પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવું મુશ્કેલ

કાપડ ઉદ્યોગના મજૂરોની મુખ્ય માગ લઘુત્તમ માસિક વેતન 12 હજાર ટકાથી વધારીને 30 હજાર ટકા કરવાની છે. મજૂરોનું કહેવું છે કે વધતી મોંઘવારીને કારણે હાલના વેતનમાં પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવું મુશ્કેલ બની ગયું છે. ખોરાક, મકાનનું ભાડું, પરિવહન અને આરોગ્યસેવાઓના ખર્ચમાં સતત વધારો થતાં મજૂરોની ખરીદશક્તિ ઘટી છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, હાલ મળતું વેતન દૈનિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે પણ પૂરતું નથી. આથી તેઓ વેતન વધારવા અને જીવનધોરણ સુધારવાની માગ સાથે આંદોલન કરી રહ્યા છે.

શેખ હસીના સરકાર સાથે જોડાયેલા ઉદ્યોગપતિઓ પર આરોપ

બાંગ્લાદેશ સરકારે આ અશાંતિ પાછળ ભૂતપૂર્વ વડાંપ્રધાન શેખ હસીનાની અવામી લીગ સાથે જોડાયેલા કેટલાક ઉદ્યોગપતિઓનો હાથ હોવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. 'ધ ડેઇલી સ્ટાર'ના અહેવાલ અનુસાર, ગૃહમંત્રી સલાહુદ્દીન અહેમદે 2 નવેમ્બરે દાવો કર્યો હતો કે અવામી લીગ સાથે જોડાયેલા કેટલાક ફેક્ટરી માલિકો, ભૂતપૂર્વ સાંસદો અને મંત્રીઓ કાપડ ઉદ્યોગમાં અસ્થિરતા ફેલાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. સરકારનો આરોપ છે કે કેટલાક લોકો મજૂરોને ઉશ્કેરીને હાઇવે જામ, આગચંપી અને હિંસક ઘટનાઓને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. ગૃહમંત્રીએ એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે સરકાર પાસે આ ઘટનાઓ સંબંધિત વીડિયો અને ઑડિયો પુરાવા છે. કેટલાક ફેક્ટરી માલિકોએ જાણીજોઈને કારખાનાં બંધ રાખ્યાં હોવાનો પણ આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ આરોપોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થવી બાકી છે. દરમિયાન, સરકારે મજૂરોના વેતન અંગે નિર્ણય લેવા માટે વેતન બોર્ડની રચના કરી છે.

બાંગ્લાદેશની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ છે કાપડ ઉદ્યોગ

બાંગ્લાદેશનો રેડીમેડ ગારમેન્ટ ઉદ્યોગ દેશની અર્થવ્યવસ્થાનું મુખ્ય આધારસ્તંભ છે. આ ક્ષેત્ર દેશને મોટા પ્રમાણમાં વિદેશી હૂંડિયામણ અપાવે છે અને લાખો લોકોને રોજગારી પૂરી પાડે છે. આ ઉદ્યોગમાં મહિલાઓની સંખ્યા પણ નોંધપાત્ર છે. ટી-શર્ટ, શર્ટ, ટ્રાઉઝર, જીન્સ અને જેકેટ સહિતનાં કપડાંનું ઉત્પાદન કરીને બાંગ્લાદેશ અમેરિકા, યુરોપ સહિતના મોટા બજારોમાં નિકાસ કરે છે. 2024-25 દરમિયાન બાંગ્લાદેશના ગારમેન્ટ ક્ષેત્રમાંથી આશરે 39.35 અબજ ડૉલરની નિકાસ થઈ હતી, જે દેશની કુલ નિકાસના 81 ટકાથી વધુ હતી. રેડીમેડ કપડાંની નિકાસમાં બાંગ્લાદેશ વિશ્વમાં ચીન પછી બીજા ક્રમે આવે છે. જોકે, ઓછું વેતન, કામકાજની પરિસ્થિતિઓ અને વારંવાર થતી હડતાળ જેવા પ્રશ્નો આ ઉદ્યોગ માટે સતત પડકારરૂપ રહ્યા છે. હાલના વિરોધને કારણે ઉત્પાદન અને નિકાસ પર કેટલી અસર પડશે તે જોવું મહત્ત્વનું રહેશે.