40 વર્ષ, મધ્ય રાત્રિ, લેબનોનના કબ્રસ્તાનમાં શું શોધી રહી હતી ઈઝરાયેલી સેના?
છેલ્લું અપડેટ : 08 Mar 2026
યુદ્ધના મેદાનમાં હથિયારો અટકી જાય છે, પણ યાદો અને વચનો ક્યારેય અટકતા નથી. ઈઝરાયેલ માટે તેના સૈનિકો માત્ર આંકડા નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રનું ગૌરવ છે. માર્ચ 2026ની એક કાળી રાત્રે, જ્યારે આખું વિશ્વ પશ્ચિમ એશિયાના તણાવ પર નજર રાખી રહ્યું હતું, ત્યારે ઈઝરાયેલની સ્પેશિયલ ફોર્સે લેબનાનના બેકા ઘાટી (Bekaa Valley) માં એક અત્યંત જોખમી અને ભાવનાત્મક મિશન પાર પાડ્યું. આ મિશન કોઈ જીવતા દુશ્મનને મારવા માટે નહીં, પરંતુ 40 વર્ષ પહેલાં ગુમ થયેલા એક દેશભક્ત સૈનિકના અવશેષો શોધવા માટે હતું.
16 ઓક્ટોબર, 1986નો દિવસ
આ રહસ્યની શરૂઆત ચાર દાયકા પહેલા થઈ હતી. ઈઝરાયેલની વાયુસેનાના કેપ્ટન રૉન અરાદ (Ron Arad) એક એફ-4 ફેન્ટમ (F-4 Phantom) વિમાનમાં નેવિગેટર તરીકે ફરજ બજાવી રહ્યા હતા. લેબનોન પરના એક હુમલા દરમિયાન વિમાનમાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાઈ અથવા તેને તોડી પાડવામાં આવ્યું, જેના કારણે રૉન અને પાયલોટ યિશાઈ લેવીને ઈજેક્ટ (Eject) થવાની ફરજ પડી.
પાયલોટ લેવીને ઈઝરાયેલી હેલિકોપ્ટરે બચાવી લીધો હતો, પરંતુ રૉન અરાદ લેબનોની શિયા જૂથ 'અમલ' (Amal Movement) ના હાથમાં આવી ગયા. તે સમયે કોઈને ખબર નહોતી કે આ ઘટના ઈઝરાયેલના ઈતિહાસનું સૌથી લાંબુ અને સૌથી પીડાદાયક રહસ્ય બની જશે.
ઓપરેશનની વિગતો: બેકા ઘાટીમાં મધરાતનો છાપો
8 માર્ચ, 2026 ના રોજ અહેવાલ મળ્યા કે ઈઝરાયેલના કમાન્ડોઝ ચાર અત્યાધુનિક હેલિકોપ્ટરમાં લેબનોનના નાબિશિત (Nabishit) ગામમાં ઉતર્યા. આ વિસ્તાર હિઝબુલ્લાહનો ગઢ માનવામાં આવે છે.
કબ્રસ્તાનમાં ખોદકામ: પ્રત્યક્ષદર્શીઓના જણાવ્યા મુજબ, સૈનિકો સીધા ગામના જૂના કબ્રસ્તાનમાં પહોંચ્યા. ત્યાં તેમણે રૉન અરાદના સંભવિત અવશેષોની શોધમાં કેટલીક કબરનું ખોદકામ કર્યું.
ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ: ઈઝરાયેલી ફોર્સ પાસે અદ્યતન ડીએનએ સેમ્પલિંગ કિટ્સ અને ભૂગર્ભ રડાર હતા, જેથી તેઓ નક્કી કરી શકે કે 40 વર્ષ જૂના હાડકાં કોના છે.
રૉન અરાદ: ઈઝરાયેલ માટે માત્ર એક નામ નહીં, એક જિદ
ઈઝરાયેલમાં એક અઘોષિત નિયમ છે: "કોઈને પાછળ છોડશો નહીં" (Leave no man behind). 1986 થી 1988 સુધી રૉન અરાદના પત્રો અને ફોટા આવતા રહ્યા હતા, જે સાબિત કરતા હતા કે તેઓ જીવિત છે. પરંતુ 1988 પછી તેઓ ક્યાં ગયા, કોઈને ખબર નથી.
કેટલાક અહેવાલો કહે છે કે તેમને ઈરાન મોકલવામાં આવ્યા હતા, તો કેટલાક કહે છે કે લેબનોનમાં જ તેમનું મૃત્યુ થયું હતું. ઈઝરાયેલની જાસૂસી સંસ્થા 'મોસાદ' (Mossad) એ છેલ્લા 40 વર્ષમાં રૉન અરાદને શોધવા માટે અબજો ડોલર ખર્ચ્યા છે અને અનેક ગુપ્ત ઓપરેશન કર્યા છે.
લેબનોન અને ઈરાન સાથેનો વર્તમાન સંઘર્ષ
આ ઓપરેશન એવા સમયે થયું છે જ્યારે ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે સીધું યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. લેબનોનમાં હિઝબુલ્લાહ સાથેનો તણાવ તેની ટોચ પર છે. તેમ છતાં, ઈઝરાયેલે આટલું મોટું જોખમ ખેડ્યું, તે બતાવે છે કે તેમના માટે એક સૈનિકના અવશેષોની કિંમત યુદ્ધ કરતા પણ વિશેષ છે.
મિશનનું પરિણામ: સફળતા કે નિષ્ફળતા?
ઈઝરાયેલી સત્તાધીશોએ સ્વીકાર્યું છે કે આ ઓપરેશનમાં રૉન અરાદના કોઈ નક્કર પુરાવા મળ્યા નથી. પરંતુ આ હાર નથી. ઈઝરાયેલના સંરક્ષણ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, "જ્યાં સુધી રૉન ઘરે પાછો નહીં આવે, ત્યાં સુધી અમારી શોધ અટકશે નહીં."
મિનોવૈજ્ઞાનિક પાસું (Psychological Impact)
આ પ્રકારના મિશનથી ઈઝરાયેલ દુનિયાને અને પોતાના સૈનિકોને એક મજબૂત સંદેશ આપે છે: "તમે ગમે તે દુશ્મનના વિસ્તારમાં હોવ, ગમે તેટલા વર્ષો વીતી જાય, તમારો દેશ તમને શોધવા આવશે." આ જ જોમ ઈઝરાયેલી સેનાને દુનિયાની સૌથી ખતરનાક સેના બનાવે છે.
રૉન અરાદનું પ્રકરણ હજુ બંધ થયું નથી. બેકા ઘાટીના એ કબ્રસ્તાનમાં મળેલી ખાલી માટી ઈઝરાયેલના નિશ્ચયને વધુ મજબૂત બનાવશે. 40 વર્ષ પછી પણ એક પાયલોટની શોધ ચાલુ રહેવી એ માનવ ઇતિહાસની સૌથી મોટી ભાવનાત્મક અને સૈન્ય ગાથાઓમાંની એક છે.
