પારસીઓની 5 પરંપરાઓ સાથે રતન ટાટા સંબંધ ધરાવતા હતા, કેમ રાખવામાં આવે છે ગીધની સામે મૃતદેહો?

ભારતમાં પારસી ધર્મના લોકો ઈરાનથી ભાગીને ગુજરાત પહોંચ્યા હતા. ત્યારથી તે આ જગ્યાના કાયમી રહેવાસી બની ગયા. ભારતમાં તેમણે ખાસ કરીને વેપાર અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રોમાં મોટી ધાક જમાવી. આ ધર્મના મોટાભાગના લોકો સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાયેલા હોવા છતાં, તેઓ માત્ર ભારતમાં જ પુષ્કળ પ્રમાણમાં રહે છે. જો કે, તેમની વસ્તી સતત ઘટી રહી છે.

પારસીઓની જીવનશૈલી ખાસ હોય છે. તેમની ઘણી પરંપરાઓ અનન્ય અને વિચિત્ર છે. ખાસ કરીને પારસીના મૃત્યુ પછી અંતિમ સંસ્કાર કરે છે, તેને વિશ્વની સૌથી વિચિત્ર વસ્તુ માને છે. અહીં જાણો પારસીઓની કઈ કઈ 5 પરંપરાઓ છે, જે અલગ અને ખાસ છે.

1. ટાવર ઓફ સાયલન્સ

સૌથી આકર્ષક પરંપરાઓમાંની એક ટાવર ઓફ સાયલન્સ અથવા દખમા છે, જ્યાં મૃત શરીરને ગીધની સામે મૂકવામાં આવે છે. આ પ્રથા એવી માન્યતામાંથી ઉદભવે છે કે હવા, પાણી અને અગ્નિના તત્વો પવિત્ર છે. તેમને દફન કે અગ્નિસંસ્કાર દ્વારા પ્રદૂષિત થવું જોઈએ નહીં. પક્ષીઓ માટે મૃત શરીરને ખુલ્લું પાડવું એ ધર્માદાનું કાર્ય માનવામાં આવે છે, કારણ કે તે આ પક્ષીઓને પોષણ પૂરું પાડે છે અને શરીરને કોઈપણ પ્રદૂષણ વિના પ્રકૃતિમાં પાછા આવવા દે છે.

પારસી ધર્મના લોકો માને છે કે શ્વાસ શરીરમાંથી બહાર નીકળતાની સાથે જ શરીર અશુદ્ધ થઈ જાય છે. મૃતદેહને દફનાવવાને બદલે પારસી લોકો પરંપરાગત રીતે તેને ખાસ બાંધેલા મીનાર (મૌનની મીનાર) પર મૂકતા હતા જેથી તે સૂર્યપ્રકાશમાં રહે. ગીધ જેવા શિકારી પક્ષીઓ તેમને ખાઈ શકે છે. મુંબઈમાં આ માટે 57 એકરમાં ફેલાયેલો વિસ્તાર બનાવવામાં આવ્યો છે. જ્યાં મૃતદેહને એક મોટા ગોળાકાર મીનારની ઉપર મૂકવામાં આવે છે.

આ વિસ્તાર ઊંચા વૃક્ષોથી ઘેરાયેલો છે. તેને જંગલની જેમ બનાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં ઘણા મોર છે. આ શાંત વાતાવરણમાં ભારતના મુંબઈના પારસી ઝોરોસ્ટ્રિયનો અંતિમ સંસ્કાર કરે છે. હવે ગીધ ઘટી રહ્યા છે જે પારસીઓ માટે પણ ચિંતાનો વિષય છે.

અંતિમ સંસ્કારની પ્રથાને દોખમેનાશિની કહેવામાં આવે છે. આમાં મૃતકોને એક ઊંચા, ગોળાકાર માળખામાં લઈ જવામાં આવે છે, જેની છત પર ત્રણ કેન્દ્રિત રિંગ્સ હોય છે. મધ્યમાં એક કેન્દ્રિય અસ્થિ કુંડ હોય છે. તેમને દખમા કહેવામાં આવે છે. અને અહીં મૃતદેહોને હવામાન અને કેરિયન પક્ષીઓ દ્વારા સડવા માટે ખુલ્લામાં રાખવામાં આવે છે. ગીધ મૃતનું માંસ ખાય છે. મોટાભાગના લોકો તેને "આકાશ દફન" તરીકે ઓળખે છે. “સાયલન્સ ઓફ ટાવર” એ મુંબઈમાં 300 વર્ષ જૂનો ગોળાકાર ટાવર છે, જેને ડુંગરવાડી કહેવાય છે.

2. નવજોત સમારોહ

નવજોત સમારોહ એ બાળકની પારસી ધર્મમાં દીક્ષા લેવાનું પ્રતીક છે. આ ધાર્મિક વિધિ દરમિયાન, બાળકો સુદ્રેહ નામનો પવિત્ર શર્ટ અને કુસ્તી નામની દોરી પહેરે છે. સમારંભમાં પ્રાર્થના અને આશીર્વાદનો સમાવેશ થાય છે, જે સમુદાયમાં તેમના પ્રવેશ અને તેમના ધર્મ પ્રત્યેની તેમની જવાબદારીઓનું પ્રતીક છે.

3. લગ્નના અનોખા રિવાજો

પારસી લગ્નોમાં વિવિધ ધાર્મિક વિધિઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમ કે સમારંભની શરૂઆતમાં દંપતીને ચાદર વડે અલગ કરવામાં આવે છે. તેઓ એક ધાર્મિક વિધિ કરે છે જેમાં તેઓ એકબીજા પર ચોખા ફેંકે છે, જે પ્રભુત્વનું પ્રતીક છે. સમારંભમાં હિંદુ ધાર્મિક વિધિઓની જેમ શુદ્ધિકરણ સ્નાનનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે તેમની પરંપરાઓમાં સાંસ્કૃતિક પ્રભાવોનું મિશ્રણ દેખાડે છે.

4. નવરોઝની ઉજવણી

નવરોઝ, અથવા પારસી નવું વર્ષ, વિવિધ રિવાજો સાથે ઉજવવામાં આવે છે જે બહારના લોકોને વિચિત્ર લાગે છે. પરિવારો એકબીજાને મળે છે, મીઠાઈની આપ-લે કરે છે અને પરંપરાગત પોશાક પહેરે છે. આવનારા વર્ષ માટે સમૃદ્ધિ અને આરોગ્ય સૂચવવા માટે "S" થી શરૂ થતી સાત પ્રતીકાત્મક વસ્તુઓ સાથે "હાફ્ટ સિન" નામનું એક વિશેષ ટેબલ તૈયાર કરવામાં આવે છે.

5. ચાંદીના 'સેસ'નો ઉપયોગ

પારસી મહિલાઓમાં એક અનોખી પરંપરા છે જેમાં તેઓ કુટુંબની એકતા અને શક્તિનું પ્રતીક કરતી ધાર્મિક વસ્તુઓથી ભરેલી 'સેસ' નામની ચાંદીની પ્લેટ લઈ જાય છે. આ પ્લેટમાં અગ્નિ, પાણી, છોડ અને પ્રાણીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે, જે પ્રકૃતિ અને આધ્યાત્મિકતા સાથેના તેમના જોડાણ પર ભાર મૂકે છે.

પારસીઓ નદીઓ અને ઝરણાંઓમાં સ્નાન કરવાનું કેમ ટાળે છે?

પાણી તેમના માટે પવિત્ર છે. તેનો ઉપયોગ શુદ્ધિકરણ વિધિઓમાં થાય છે. પારસીઓ કુદરતી જળ સ્ત્રોતોને પ્રદૂષિત કરવાનું ટાળે છે. નદીઓ અથવા ઝરણાંઓમાં સીધા સ્નાન કરવાને બદલે, તેઓ તેમની ધાર્મિક વિધિઓ માટે તેમાંથી પાણી લેવાનું પસંદ કરે છે.

પારસીઓ ભારત કેમ આવ્યા?

ઇસ્લામિક સામ્રાજ્યના ઉદય દરમિયાન પ્રાચીન ફારસમાં ઝોરોસ્ટ્રિયનો ધાર્મિક જુલમથી ભાગી ગયા હતા. તેણે ભારતમાં આશરો લીધો. એવું કહેવાય છે કે તેઓ 8મીથી 10મી મોટી બોટ અને વહાણોમાં ભારતના ગુજરાતમાં દરિયાકિનારે પહોંચ્યા હતા.

પારસી ધર્મ કેટલો જૂનો છે?

પારસી ધર્મ એ વિશ્વના સૌથી જૂના ધર્મોમાંનો એક છે. તે પ્રોફેટ જરથુસ્ત્રના ઉપદેશો પર આધારિત છે, જેઓ 3000 થી 3500 વર્ષ પહેલાં રહેતા હતા. ઘણા રાજવંશો દરમિયાન તે ફારસમાં પ્રભુત્વ ધરાવતો ધર્મ હતો.