VIDEO: 173 વર્ષ પહેલાં આજે જ દોડી હતી દેશની પ્રથમ ટ્રેન; માત્ર 34 કિમીની સફર અને 21 તોપોની સલામીનો રોમાંચક ઇતિહાસ

જ્યારે ઘરમાં LED લાઈટો ચાલુ હોય, ત્યારે નવા જમાનાના લોકો અંધારા ઘરમાં દીવાનું મહત્ત્વ સમજી શકતા નથી. આવી જ હાલત રેલવેની છે. આજે દેશમાં સેમી હાઈ સ્પીડ ટ્રેન વંદે ભારત દોડી રહી છે, સુપરફાસ્ટ ટ્રેનો ચાલી રહી છે અને બુલેટ ટ્રેનનું સપનું સાકાર થઈ રહ્યું છે. પરંતુ ભારતીય રેલવેના ઇતિહાસમાં 16 એપ્રિલનો દિવસ ભૂલી શકાય તેમ નથી. 173 વર્ષ પહેલાં આજના દિવસે જ દેશમાં પ્રથમ ટ્રેન દોડી હતી.

ભારતીય રેલવે આજે દુનિયાનું ચોથું સૌથી મોટું રેલ નેટવર્ક છે. ભારતીય રેલવેની ટ્રેનમાં એક એન્જિન 22 થી 24 ડબ્બાની ગાડીને 130 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડાવે છે. પરંતુ જ્યારે 1853માં રેલવેની શરૂઆત થઈ હતી, ત્યારે માત્ર 14 ડબ્બાની ટ્રેન ચલાવવા માટે ત્રણ એન્જિન લગાવવામાં આવ્યા હતા. આખી ટ્રેનમાં માત્ર 400 નસીબદાર મુસાફરોને રેલ મુસાફરીની તક મળી હતી.

ભારતીય રેલવે માટે આજનો દિવસ ખૂબ જ ખાસ છે. 173 વર્ષ પહેલાં આજના દિવસે જ આપણે ત્યાં પહેલી ટ્રેન ચાલી હતી. એટલે કે આજે ભારતીય રેલવેનો જન્મદિવસ છે. જન્મદિવસ એ રીતે કે વર્ષ 1853માં આ જ દિવસે ભારતમાં પ્રથમ પેસેન્જર ટ્રેન ચાલી હતી. આ ટ્રેન તે સમયના બોમ્બે (હવે મુંબઈ) ના બોરીબંદર થી થાણે વચ્ચે દોડી હતી. તે સમયે માત્ર 14 ડબ્બાવાળી આ ટ્રેનને ખેંચવા માટે ત્રણ એન્જિન લગાવવામાં આવ્યા હતા, જેમાં 400 મુસાફરોએ પ્રવાસ કર્યો હતો.

ટ્રેનને 21 તોપોની સલામી

રેલવેના રેકોર્ડ મુજબ, ભારતની પ્રથમ ટ્રેન 16 એપ્રિલ, 1853ના રોજ બપોરે 03:35 વાગ્યે રવાના થઈ હતી. આ રવાનગી તે સમયના બોમ્બેના બોરીબંદર રેલવે સ્ટેશનથી થઈ હતી. દેશની પ્રથમ ટ્રેનનું સંચાલન 'ગ્રેટ ઈન્ડિયન પેનિન્સુલા રેલવે' દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ ભારતની પ્રથમ રેલવે કંપની હતી. આ ટ્રેનનું ડેસ્ટિનેશન 33 કિલોમીટર દૂર થાણે હતું. તે સમયે દેશમાં પ્રથમ વખત ટ્રેન દોડવી એ કેટલો મોટો કાર્યક્રમ હતો, તે વાત પરથી સમજી શકાય છે કે જ્યારે ટ્રેન રવાના થઈ ત્યારે તેને 21 તોપોની સલામી આપવામાં આવી હતી.

ત્રણ એન્જિનોએ ખેંચી હતી પ્રથમ ટ્રેન

બોરીબંદરથી થાણે વચ્ચે જે પહેલી ટ્રેન દોડી હતી, તેમાં માત્ર 14 ડબ્બા હતા. પરંતુ તેને ખેંચવા માટે ત્રણ એન્જિન લગાવવામાં આવ્યા હતા. આ એન્જિનોના નામ સાહિબ, સિંધ અને સુલતાન હતા. દેશની પ્રથમ ટ્રેને આ 34 કિલોમીટરની સફર 70 મિનિટમાં પૂરી કરી હતી. બોરીબંદરથી બપોરે 3:35 વાગ્યે રવાના થયેલી ટ્રેન સાંજે 4:45 વાગ્યે થાણે પહોંચી હતી.

વચ્ચે બે સ્ટોપેજ

ઇન્ડિયન રેલવે ફેન ક્લબ એસોસિએશનની વેબસાઇટ પર આપેલી માહિતી મુજબ, તે ટ્રેનના ડબ્બા લાકડાના બનેલા હતા. આજની ટ્રેનના ડબ્બા સાથે સરખામણી કરીએ તો તે માચિસની ડબ્બી જેવા લાગશે. છતાં તે જમાનો અલગ હતો અને ઉત્સાહ પણ અલગ હતો. 34 કિલોમીટરની મુસાફરીમાં આ ટ્રેન બે સ્ટેશન પર રોકાઈ હતી. બોરીબંદર સ્ટેશનથી રવાના થયાના 8 કિલોમીટર પછી આ ટ્રેન ભાયખલામાં રોકાઈ હતી, જ્યાં એન્જિનમાં પાણી ભરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ ત્યાંથી રવાના થઈને થોડી વાર સાયનમાં સ્ટોપેજ રહ્યું હતું. અત્યારે ભલે ટ્રેનો વચ્ચેના સ્ટેશનો પર બે થી પાંચ મિનિટ થોભતી હોય, પરંતુ તે સમયે વચ્ચેના બંને સ્ટેશનો પર ટ્રેન 15-15 મિનિટ માટે રોકાઈ હતી.