નરક ચતુર્દશી: આ ખાસ પૂજા કરશે અકાળ મૃત્યુના ભયને દૂર તથા ઘરમાં લાવશે સમૃદ્ધિ
દિવાળીનો પવિત્ર ઉત્સવ પ્રકાશ, સમૃદ્ધિ અને સકારાત્મક ઉર્જાનો તહેવ
દિવાળીનો પવિત્ર ઉત્સવ પ્રકાશ, સમૃદ્ધિ અને સકારાત્મક ઉર્જાનો તહેવાર છે. આ પાંચ દિવસીય તહેવારનો બીજો દિવસ 'નરક ચતુર્દશી' તરીકે ઉજવવામાં આવે છે, જેને 'નાની દિવાળી' અથવા 'રૂપ ચૌદસ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
ઉજવવાનો હેતુ
આ દિવસ ફક્ત દીવા પ્રગટાવવા માટે જ નહીં, પરંતુ અનિષ્ટ પર સારાના વિજયની ઉજવણી કરવા અને યમરાજની પૂજા કરીને અકાળ મૃત્યુના ભયને દૂર કરવા માટે પણ વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે.
નરક ચતુર્દશીનું મહત્વ અને પૌરાણિક કથા
આ તહેવાર ભગવાન કૃષ્ણ દ્વારા રાક્ષસ નરકાસુરના વધને ચિહ્નિત કરે છે. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, પ્રાગજ્યોતિષપુરના રાજા નરકાસુર એટલા શક્તિશાળી બની ગયા હતા કે તેમણે બધા દેવતાઓ અને 16,000 કુમારિકાઓને બંધક બનાવી લીધા હતા. ત્યારબાદ ભગવાન કૃષ્ણે નરકાસુરનો વધ કર્યો અને તેઓને તેની કેદમાંથી મુક્ત કર્યા.
નરક ચતુર્દશી આ વિજયની ઉજવણી માટે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે, સાંજે યમરાજની પૂજા કરીને અકાળ મૃત્યુથી મુક્તિ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. અભ્યંગ સ્નાન (સ્નાન પહેલાં તેલ માલિશ)નું વિશેષ મહત્વ છે, જે સુંદરતામાં વધારો કરે છે.
નરક ચતુર્દશી પૂજા સામગ્રી
મૂર્તિ (શ્રીગણેશ, દેવી લક્ષ્મી)
છતનું પ્લેટફોર્મ/પ્લેટ
કલાવ
ફૂલો (ગલગોટો, ગુલાબ)
કુમકુમાદી તેલ (અથવા કોઈપણ અન્ય સુગંધિત તેલ)
સુગંધિત પેસ્ટ (ઘરે બનાવેલ અથવા વ્યાપારી)
હળદર, કંકુ
દીવો (માટીના દીવા), તેલ/ઘી, કપાસની વાટ
મીઠાઈ, ફળો, પંચામૃત
અક્ષત (ચોખા), ગંગાજળ
ગોળ, ખાંડની મીઠાઈ
નવી સાવરણી (નાની દિવાળી પર નવી સાવરણી ખરીદવી પરંપરાગત છે)
નરક ચતુર્દશી (નાની દિવાળી) પૂજા પદ્ધતિ
નરક ચતુર્દશી પૂજા વિધિને ત્રણ મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચી શકાય છે:
1. અભ્યંગ સ્નાન (સવાર)
નરક ચતુર્દશી પર સૂર્યોદય પહેલાં જાગવું.
શરીર પર સુગંધિત તેલ અને પેસ્ટ લગાવો અને સ્નાન કરો.
માન્યતા: આમ કરવાથી સુંદરતા અને સકારાત્મક ઉર્જા વધે છે અને નરકના ત્રાસમાંથી મુક્તિ મળે છે.
2. યમ દીપદાન (સાંજે)
સાંજે, સૂર્યાસ્ત પછી, તમારા ઘરના દરેક ખૂણામાં, બાલ્કની, બારીઓ અને દરવાજા સહિત, દીવા પ્રગટાવો.
યમરાજના નામે દીવો: યમરાજના નામે એક ખાસ દીવો પણ પ્રગટાવવામાં આવે છે, જે મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર દક્ષિણ તરફ મુખ રાખીને મૂકવામાં આવે છે. આ અકાળ મૃત્યુના ભયથી મુક્તિ મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે.
3. ભગવાન ગણેશ અને દેવી લક્ષ્મીની પૂજા (સાંજે)
દીવા પ્રગટાવ્યા પછી, ઘર સાફ કરો.
ભગવાન ગણેશ અને દેવી લક્ષ્મીની મૂર્તિઓ એક ચબુતરા પર સ્થાપિત કરો.
રોલી, ચંદન, ચોખાના દાણા અને ફૂલો અર્પણ કરો.
મીઠાઈઓ અને ફળો અર્પણ કરો.
પૂજા પછી, સમગ્ર પરિવાર સાથે ભગવાન ગણેશ, દેવી લક્ષ્મી અને યમરાજની આરતી કરો અને સુખ, સમૃદ્ધિ, સારા સ્વાસ્થ્ય અને લાંબા આયુષ્ય માટે પ્રાર્થના કરો.
4. નવી સાવરણીનો ઉપયોગ
આ દિવસે નવી સાવરણી ખરીદવી અને તેનો ઉપયોગ ઘર સાફ કરવા માટે કરવો ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. તે ઘરમાંથી ગરીબી દૂર કરવા અને સુખ અને સમૃદ્ધિ લાવવાનું પ્રતીક છે.
નાની દિવાળી આપણને આપણા જીવનમાંથી દુષ્ટતા, આળસ અને અંધકારને દૂર કરીને પ્રકાશ અને સકારાત્મકતાને સ્વીકારવાનો સંદેશ આપે છે.
