પિતૃ પક્ષમાં આ 5 જીવોનું આગમન માનવામાં આવે છે અત્યંત શુભ: જાણો પિતૃઓના આશીર્વાદ અને સંકેતો
છેલ્લું અપડેટ : 30 Sept 2026
પિતૃ પક્ષ 16 દિવસ સુધી ચાલે છે. આ સમય પૂર્વજો પ્રત્યે આદર અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો પવિત્ર અવસર છે. આ પખવાડિયા દરમિયાન પિતૃઓની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવામાં આવે છે. એવી ધાર્મિક માન્યતા છે કે આ દિવસો દરમિયાન પિતૃઓ પૃથ્વી પર પોતાના પરિવારજનોની આસપાસ વિચરણ કરે છે અને સુખ-સમૃદ્ધિના આશીર્વાદ આપે છે.
ગરુડ પુરાણ અનુસાર, પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પૂર્વજો કોઈપણ પશુ કે પક્ષીનું રૂપ ધારણ કરીને તમારા આંગણે આવી શકે છે. તેથી આ દિવસોમાં ઘરે આવતા કોઈપણ અબોલ જીવને મારવો કે ભગાડવો ન જોઈએ, પરંતુ શ્રદ્ધાપૂર્વક ભોજન કરાવવું જોઈએ. પિતૃ પક્ષમાં નીચે જણાવેલા ૫ જીવોનું ઘરમાં કે આંગણે આગમન ખૂબ જ શુભ સંકેત માનવામાં આવે છે:
કાગડો: પિતૃઓનો સંદેશવાહક
પિતૃ પક્ષમાં કાગડાનું મહત્ત્વ સર્વોપરી છે. કાગડાને પિતૃઓનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. જો કાગડો તમારી છત કે બાલ્કનીમાં બેસીને અવાજ કરે અથવા તમારા દ્વારા મૂકવામાં આવેલો કાગવાસ (ભોજન) શાંતિથી સ્વીકારી લે, તો સમજો કે પિતૃઓ તમારા શ્રાદ્ધ કર્મથી પ્રસન્ન છે. માન્યતા છે કે કાગડો તૃપ્ત થાય તો પિતૃદોષ શાંત થાય છે અને અટવાયેલાં કાર્યો ઝડપથી પૂર્ણ થાય છે.
કાળી કીડીઓ: આર્થિક પ્રગતિનો સંકેત
ઘરના આંગણે કે રસોડા પાસે અચાનક કાળી કીડીઓની હરોળ જોવા મળે, તો તેને ભગાડવી કે મારવી ન જોઈએ. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કાળી કીડીઓનું દેખાવું આર્થિક મુશ્કેલીઓ દૂર થવાનો શુભ સંકેત છે. આ દિવસોમાં કીડીઓને ખાંડ મિશ્રિત ઘઉંનો લોટ કે પંજીરી ખવડાવવાથી વેપાર-ધંધામાં વૃદ્ધિ થાય છે અને દેવામાંથી મુક્તિ મળે છે.
કાળો કૂતરો: સંકટોમાંથી રક્ષણ
કાળા કૂતરાને કાળભૈરવનું વાહન અને યમરાજનું દૂત માનવામાં આવે છે. જો પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કોઈ કાળો કૂતરો તમારા દરવાજે આવે, તો તેને ક્યારેય ખાલી હાથે ન વાળવો. તેને તેલ વગરની રોટલી કે ભાખરી ખવડાવવી જોઈએ. આનાથી રાહુ, કેતુ અને શનિ દોષ શાંત થાય છે, અણધાર્યા સંકટો ટળે છે અને પિતૃઓ રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
ગાય: તમામ દેવી-દેવતાઓનો વાસ
હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં ગાયને માતાનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે અને તેમાં તેત્રીસ કોટિ દેવી-દેવતાઓનો વાસ માનવામાં આવે છે. શ્રાદ્ધ દરમિયાન ભોજનમાંથી સૌથી પહેલો ભાગ ગાય માટે કાઢવામાં આવે છે, જેને 'ગોગ્રાસ' કહે છે. જો પિતૃ પક્ષમાં ગાય તમારા આંગણે આવીને ભાંભરે, તો તે અત્યંત સૌભાગ્યશાળી સંકેત છે. ગાયને તાજી રોટલી અને ગોળ ખવડાવવાથી ઘરમાં રોગ-દોષ દૂર થાય છે અને લક્ષ્મીજીની કૃપા જળવાઈ રહે છે.
ચકલી અને અન્ય પક્ષીઓ: શુભ સમાચારના એંધાણ
જો આંગણામાં કે બાલ્કનીમાં તુલસી ક્યારા પાસે ચકલી કે અન્ય પક્ષીઓ કિલકિલાટ કરતાં અનાજના દાણા ચણે, તો તે પિતૃઓની પ્રસન્નતા દર્શાવે છે. શ્રાદ્ધ પક્ષમાં ઘરમાં પક્ષીઓનું નિર્ભય થઈને આવવું વાસ્તુદોષનું નિવારણ કરે છે અને પરિવારમાં કોઈ સારા સમાચાર આવવાના સંકેત આપે છે.
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન ધ્યાનમાં રાખવા જેવી વાતો:
ઘરમાં કે આંગણે આવતા કોઈપણ પશુ-પક્ષી સાથે હિંસક વર્તન ન કરો કે લાકડી વડે ન ભગાડો.
દરરોજ અગાશી કે બાલ્કનીમાં પક્ષીઓ માટે શુદ્ધ પાણી અને ચણ (ચોખા, જુવાર કે બાજરી) અચૂક મૂકો.
શ્રાદ્ધનું ભોજન બનાવતી વખતે પાંચ અંશ હંમેશા અલગ કાઢવા: દેવતાઓ, ગાય (ગોગ્રાસ), શ્વાન (કૂતરો), કાગડો (કાગવાસ) અને કીડીઓ માટે. આ વિધિને શાસ્ત્રોમાં ‘પંચબલી’ કહેવામાં આવે છે. આ નિયમોનું પાલન કરવાથી પિતૃઓ સંતુષ્ટ થઈ સમગ્ર પરિવારને દીર્ઘાયુ અને સમૃદ્ધિના આશીર્વાદ આપે છે.
