દશેરાના દિવસે જ્યાં ખુશીઓ નહીં પણ શોક મનાવાય છે! જાણો ભારતના આ અનોખા ગામની ગાથા

નવરાત્રીનો પવિત્ર તહેવાર થયા બાદ સમગ્ર દેશમાં દશેરાની ધામધૂમથી ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે. સામાન્ય રીતે દશેરાને બુરાઈ પર અચ્છાઈની જીતનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે અને આ દિવસે ઠેર-ઠેર રાવણના પૂતળાનું દહન કરવામાં આવે છે. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય એવું સાંભળ્યું છે કે દશેરાના દિવસે ક્યાંક શોક મનાવવામાં આવતો હોય? જી હા, આપણા જ દેશમાં એક એવું અનોખું ગામ આવેલું છે જ્યાં દશેરાના દિવસે ઉત્સવ નહીં, પરંતુ રાવણના મૃત્યુ પર આંસુ વહાવવામાં આવે છે. 

ગામના નામનો પૌરાણિક ઇતિહાસ

'બિસરખ' નામનું આ અનોખું ગામ ઉત્તર પ્રદેશના ગ્રેટર નોઈડામાં આવેલું છે. આ ગામ રાવણનું જન્મસ્થળ હોવાનું માનવામાં આવે છે. પૌરાણિક માન્યતાઓ અને શિવ પુરાણમાં ઉલ્લેખિત કથાઓ અનુસાર આ ગામનું નામ રાવણના પિતા અને મહાન ઋષિ 'વિશ્રવા'ના નામ પરથી પડ્યું છે. પ્રાચીન સમયમાં આ ગામ 'વિશ્વેશરા' તરીકે ઓળખાતું હતું, જે સમય જતાં બદલાઈને 'બિસરખ' બની ગયું.

રાવણ જે શિવ મંદિરમાં પૂજા કરતો તે હજુ પણ ગામમાં છે

શિવ પુરાણમાં ઉલ્લેખ છે કે ઋષિ વિશ્રવાનો જન્મ આ જ ગામમાં થયો હતો. તેમણે અહીં કઠોર તપસ્યા કરી હતી અને એક અદ્ભુત શિવલિંગની સ્થાપના કરી હતી. એવી પણ માન્યતા છે કે રાવણનો જન્મ આ જ પવિત્ર ભૂમિ પર થયો હતો અને તેણે પણ અહીં ભગવાન શિવની આરાધના કરી હતી. આજે પણ આ ગામમાં તે પ્રાચીન શિવ મંદિર હયાત છે, જ્યાં રાવણ અને તેના પિતા શિવભક્તિ કરતા હતા.

દશેરા પર પૂજા અને શોકની પરંપરા

જ્યારે આખો દેશ શ્રીરામની જીત અને રાવણના વધનો જશ્ન મનાવે છે, ત્યારે બિસરખ ગામમાં એકદમ વિપરીત માહોલ જોવા મળે છે. આ ગામના લોકો રાવણને અસુર નહીં, પરંતુ પોતાના પૂર્વજ અને દાદા માને છે. આથી, દશેરાના દિવસે અહીં રાવણનું પૂતળું બાળવામાં આવતું નથી, પરંતુ તેના મૃત્યુનો શોક મનાવવામાં આવે છે. ગામના મુખ્ય મંદિરના પૂજારીના જણાવ્યા અનુસાર, દશેરાના દિવસે યજ્ઞશાળાની સામે રાવણની મૂર્તિ મૂકીને વિશેષ હવન અને પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે. લોકો રાવણની આત્માની શાંતિ માટે પ્રાર્થના કરે છે.

અહીં ક્યારેય રામલીલા નથી ભજવાતી

આ ગામ સાથે જોડાયેલી એક અન્ય રોચક અને આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે અહીં ક્યારેય રામલીલાનું આયોજન કરવામાં આવતું નથી. સ્થાનિક લોકોની દૃઢ માન્યતા છે કે ભૂતકાળમાં જ્યારે પણ અહીં રાવણ દહન કે રામલીલા કરવાનો પ્રયાસ થયો છે, ત્યારે ગામ પર કોઈને કોઈ મોટી આફત આવી છે અથવા કોઈ અઘટિત ઘટના બની છે. આ ડર અને પોતાના પૂર્વજ પ્રત્યેના આદરના કારણે અહીંના લોકો રાવણ દહનથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહે છે.

સોશિયલ મીડિયાએ પ્રવાસન ખીલવ્યું

પહેલાં આ ગામની અનોખી પરંપરા વિશે માત્ર આસપાસના લોકો જ જાણતા હતા. પરંતુ આજના ડિજિટલ અને સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં, બિસરખ ગામની હકીકત ઇન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સ, યુટ્યુબ વીડિયો અને ઇન્ટરનેટ દ્વારા દેશ-વિદેશમાં ફેલાઈ ગઈ છે. હવે લોકો આ પૌરાણિક સ્થળને જોવા માટે દૂર-દૂરથી અહીં આવે છે. આ પ્રાચીન મંદિર હવે માત્ર શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર જ નહીં, પરંતુ પ્રવાસીઓ માટે એક મોટું આકર્ષણ પણ બની ગયું છે.