600 વર્ષ જૂનું નારાયણ મંદિર બન્યું રહસ્યનું કેન્દ્ર, બપોરના સમયે પણ તેના શિખર પરથી નથી પડતો પડછાયો; અહીં જાણો કારણ

ભારતમાં મંદિરો ફક્ત શ્રદ્ધાના કેન્દ્રો નથી, તેઓ ઈતિહાસ, પૌરાણિક કથાઓ અને ભવ્ય સ્થાપત્યના પ્રતીકો પણ છે. દક્ષિણ ભારતના રાજ્ય તમિલનાડુના મદુરાઈ શહેરમાં સ્થિત, કુડલ અઝાગર મંદિર એક મહત્ત્વપૂર્ણ તીર્થસ્થાન છે, જે સદીઓથી ભક્તો અને પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે.

ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત આ પ્રાચીન મંદિર ફક્ત તેની દિવ્યતા માટે જ નહીં પરંતુ એક રહસ્ય માટે પણ પ્રખ્યાત છે જે લાંબા સમયથી લોકોને મૂંઝવણમાં મૂકે છે, એવું કહેવાય છે કે મંદિરના અષ્ટાંગ વિમાન (આઠ માળનું ટાવર) નો પડછાયો બપોર દરમિયાન જમીન પર નથી પડતો. ભારત અને વિદેશથી લોકો આ અનોખા સ્થાપત્ય અજાયબીની મુલાકાત લે છે. હિન્દુ ચંદ્ર કેલેન્ડરમાં એક વધારાનો મહિનો, પુરુષોત્તમ મહિનામાં ભગવાન નારાયણની પૂજા કરવાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે, જે કુડલ અઝગર મંદિરના મહત્ત્વને વધુ વધારે છે. ચાલો ઈતિહાસ, અનન્ય સુવિધાઓ, પૌરાણિક માન્યતાઓ અને આ પ્રાચીન મંદિર સુધી કેવી રીતે પહોંચવું તે વિશે જાણીએ.

દક્ષિણ ભારતનું અનોખું કૂડલ અઝાગર મંદિર

તમિલનાડુના મદુરાઈ શહેરના મધ્યમાં સ્થિત, કૂડલ અઝાગર મંદિર ભગવાન વિષ્ણુને સમર્પિત છે. 'કૂડલ' નો અર્થ મિલન અથવા જોડાણ થાય છે, જ્યારે 'અઝાગર' નો અર્થ સુંદર થાય છે; આમ, 'કૂડલ અઝાગર' નો અર્થ 'સુંદર ભગવાન' થાય છે, જે ભક્તોને પોતાનું દિવ્ય સ્વરૂપ બતાવે છે. 600 વર્ષથી વધુ જૂનું આ મંદિર, વૈષ્ણવ પરંપરામાં પૂજનીય 108 'દિવ્ય દેશમ' (વિષ્ણુના પવિત્ર નિવાસસ્થાનો) માં ગણાય છે. ભગવાન વિષ્ણુ અહીં 'કૂડલ અઝાગર' ના રૂપમાં રહે છે. મંદિરનું ધાર્મિક મહત્ત્વ એટલું વિશાળ છે કે તે આખું વર્ષ ભક્તોથી ભરેલું રહે છે.

ટાવરનો પડછાયો કેમ દેખાતો નથી?

કૂડલ અઝાગર મંદિરની સૌથી અનોખી વિશેષતા તેનું 'અષ્ટાંગ વિમાન' છે. આ આઠ માળનું ટાવર પ્રાચીન ભારતીય સ્થાપત્યનું એક ભવ્ય ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે. સ્થાનિક માન્યતાઓ અનુસાર, બપોરના સમયે ટાવરનો પડછાયો જમીન પર નથી પડતો - આ દાવો લાંબા સમયથી ચર્ચા અને જિજ્ઞાસાનો વિષય રહ્યો છે. વાસ્તુ નિષ્ણાતો માને છે કે તેની ડિઝાઇન દરમિયાન "શિખર" (સૌથી ઊંચો બિંદુ) નો આકાર, તેની ઊંચાઈ અને સૂર્યની સાપેક્ષમાં તેની દિશાનો કાળજીપૂર્વક વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ જ કારણ છે કે મંદિર માત્ર શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર જ નથી પરંતુ સ્થાપત્ય સંશોધકો માટે આકર્ષણનો વિષય પણ છે.

પાંડ્ય કાળનો વારસો

કૂડલ અઝાગર મંદિરનો ઈતિહાસ પાંડ્ય રાજાઓના શાસનકાળનો છે. પાછળથી, વિજયનગર સામ્રાજ્ય અને મદુરાઈના નાયક શાસકોએ મંદિરનો વિસ્તાર કર્યો અને તેની ભવ્યતામાં વધારો કર્યો. મંદિર ઊંચી ગ્રેનાઈટ દિવાલોથી ઘેરાયેલું છે. તેનું પાંચ માળનું રાજગોપુરમ (મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર ટાવર) એક ભવ્ય દૃશ્ય છે, જે દશાવતાર (ભગવાન વિષ્ણુના દસ અવતારો), લક્ષ્મી-નારાયણ, લક્ષ્મી-નરસિંહ અને અન્ય ઘણા દેવતાઓની ઉત્કૃષ્ટ કોતરણીથી શણગારેલું છે. મંદિર સંકુલમાં નવગ્રહ મંડપ (નવ અવકાશી પદાર્થોને સમર્પિત હોલ), તેમજ ભગવાન રામ, ભગવાન કૃષ્ણ અને અન્ય દેવતાઓને સમર્પિત નાના મંદિરો પણ છે. મંદિરની દિવાલો પર શિલાપ્પાદિકર્મ, પરિપાદલ અને મદુરાઈ કાંચી જેવા પ્રાચીન તમિલ સાહિત્યિક કાર્યોના શિલાલેખ પણ જોઈ શકાય છે.

મંદિર સાથે સંકળાયેલી પૌરાણિક વાર્તાઓ

કૂડલ અઝાગર મંદિર સાથે ઘણી દંતકથાઓ સંકળાયેલી છે. સૌથી પ્રખ્યાત દંતકથા અનુસાર, સોમક નામના રાક્ષસે ભગવાન બ્રહ્મા પાસેથી ચાર વેદ ચોરી લીધા હતા. ત્યારબાદ ભગવાન વિષ્ણુએ કુડલ અઝાગરનું રૂપ ધારણ કર્યું, રાક્ષસનો વધ કર્યો અને વેદ બ્રહ્માને પાછા આપ્યા. આ ઘટનાનો ઉલ્લેખ બ્રહ્માંડ પુરાણમાં માનવામાં આવે છે. બીજી દંતકથા બાર અલ્વર સંતોમાંથી એક પેરિયાલ્વર સાથે સંબંધિત છે. તેમણે પાંડ્ય રાજાના દરબારમાં ભગવાન વિષ્ણુનો મહિમા ગાયો હોવાનું કહેવાય છે. તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને, ભગવાન કુડલ અઝાગર પોતે પ્રગટ થયા અને તેમને આશીર્વાદ આપ્યા. આ કારણોસર, આ મંદિર વૈષ્ણવ ભક્તો માટે વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે.

કૂડલ અઝગર મંદિર કેવી રીતે પહોંચવું?

મદુરાઈ શહેર દેશના મુખ્ય શહેરો સાથે રોડ, રેલ અને હવાઈ માર્ગે સારી રીતે જોડાયેલું છે. આ મંદિર મદુરાઈ રેલ્વે જંકશનથી લગભગ 1 કિમી દૂર છે અને મદુરાઈ બસ સ્ટેન્ડથી પણ સરળતાથી પહોંચી શકાય છે. મદુરાઈ એરપોર્ટ લગભગ 14 કિમી દૂર છે.

નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.