VIDEO: Food/ તમે ભેળસેળવાળું ઘી તો નથી ખાઈ રહ્યા ને! FSSAIના આ સિમ્પલ ટેસ્ટથી 5 મિનિટમાં કરો ચેક  

આજકાલ બજારમાં ખુલ્લેઆમ ભેળસેળ ચાલી રહી છે. દૂધથી લઈને લોટ સુધી, લગભગ દરેક ખાવા-પીવાની વસ્તુમાં મિલાવટ કરવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે માર્કેટમાં ભેળસેળિયું ઘી પણ ધૂમ વેચાઈ રહ્યું છે.

ઘી ઘણી રીતે આપણા સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક હોય છે અને તેથી જ લોકો હેલ્ધી રહેવા માટે તેને ડાયટમાં સામેલ કરે છે. જોકે, ચિંતાની વાત એ છે કે બજારમાં મળતા ઘીમાં હવે વનસ્પતિ અથવા હાઈડ્રોજનેટેડ ફેટ ભેળવવામાં આવે છે, જે શરીરને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

લોકોને જાગૃત કરવાના હેતુથી 'ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા' (FSSAI) એ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ (X) પર એક રીત શેર કરી છે, જેની મદદથી તમે માત્ર 5 મિનિટમાં અસલી અને નકલી ઘીની ઓળખ કરી શકો છો. ચાલો જાણીએ તેના વિશે:

કેવી રીતે કરશો અસલી અને નકલી ઘીની ઓળખ?

તમારે શું જોઈશે:

1 મિલીલીટર ઓગળેલું ઘી

1 મિલીલીટર કોન્સન્ટ્રેટેડ હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ (HCl)

અડધી ચમચી ખાંડ

એક ટેસ્ટ ટ્યુબ અથવા કાચનું નાનું વાસણ

ઘી ટેસ્ટ કરવાની રીત:

સૌથી પહેલા એક ટેસ્ટ ટ્યુબમાં 1 મિલીલીટર ઓગળેલું ઘી લો.

તેમાં 1 મિલીલીટર કોન્સન્ટ્રેટેડ હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ ઉમેરો.

ત્યારબાદ તેમાં અડધી ચમચી ખાંડ ઉમેરો.

આ મિશ્રણને લગભગ 2 મિનિટ સુધી જોરથી હલાવો. હવે મિશ્રણને સ્થિર થવા દો જેથી તેના પડ (Layers) અલગ પડી જાય.

શુદ્ધ અને ભેળસેળિયા ઘીની ઓળખ

શુદ્ધ ઘી (મિલાવટ વગરનું): ઘીના રંગમાં કોઈ ફેરફાર જોવા મળશે નહીં.

ભેળસેળિયું ઘી (વનસ્પતિ કે ફેટ વાળું): એસિડિક પડ (Layer) ઘેરા લાલ કે ગુલાબી રંગનું થઈ જાય છે. રંગનો આ ફેરફાર મિલાવટનો સ્પષ્ટ સંકેત છે.

આ ટેસ્ટ કેવી રીતે કામ કરે છે?

આ કોઈ જાદુ નથી, પરંતુ એક સાદા વિજ્ઞાનની કમાલ છે:

હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ ખાંડને ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં તોડે છે. આ શર્કરા જ્યારે ડિહાઈડ્રેટ થાય છે, ત્યારે 'ફરફ્યુરલ' (Furfural) નામનું કમ્પાઉન્ડ બનાવે છે.

ફરફ્યુરલ વનસ્પતિ કે તલના તેલમાં રહેલા ચોક્કસ પદાર્થો સાથે પ્રતિક્રિયા (Reaction) આપે છે. આ રિએક્શનથી લાલ કે ગુલાબી રંગ પેદા થાય છે. શુદ્ધ ઘીમાં આવા પદાર્થો હોતા નથી, તેથી રંગ બદલાતો નથી.

ઘી ખરીદતી વખતે આ વાતોનું ધ્યાન રાખો

ઘરે ટેસ્ટ કરવાની સાથે ઘી ખરીદતી વખતે પણ સાવધાની રાખો. હંમેશા વિશ્વાસપાત્ર અને પ્રમાણિત બ્રાન્ડ્સ પાસેથી જ ઘી ખરીદો. ક્વોલિટી સિમ્બોલ (Agmark) અને લેબલ બરાબર ચેક કરો. જો કિંમત અસામાન્ય રીતે ઓછી હોય, તો સાવધ થઈ જાઓ. અસલી ઘીની કુદરતી સુગંધ અને દાણાદાર ટેક્સચર જોઈને પણ તેની ગુણવત્તા પારખી શકાય છે.