World Cerebral Palsy Day 2025 / શું છે સેરેબ્રલ પાલ્સી? અહીં જાણો કેવા હોય છે તેના લક્ષણો

સેરેબ્રલ પાલ્સી (Cerebral Palsy) એ એક પ્રકારનો બ્રેઈન ડિસઓર્ડર છે જે શરીરની ગતિવિધિ, સ્નાયુઓના ટોન, પોસ્ચર અને બેલેન્સને અસર કરે છે. તે બાળપણમાં થતો સૌથી સામાન્ય મોટર ડિસઓર્ડર છે. તે કોઈ રોગ નથી પરંતુ મગજના અસામાન્ય વિકાસ અથવા નુકસાનને કારણે થતી કાયમી સ્થિતિ છે.

આ સ્થિતિ વિશે જાગૃતિ લાવવા માટે દર વર્ષે ઓક્ટોબરના પહેલા સોમવારે વિશ્વ સેરેબ્રલ પાલ્સી દિવસ (World Cerebral Palsy Day) ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે, તે 6 ઓક્ટોબરના રોજ ઉજવવામાં આવશે. ચાલો જાણીએ કે આ સ્થિતિ શું છે, તે શા માટે થાય છે અને તેના લક્ષણો શું છે.

સેરેબ્રલ પાલ્સી શું છે?

આ મગજના તે ભાગને નુકસાનને કારણે થાય છે જે હલનચલનને નિયંત્રિત કરે છે. આ નુકસાન સામાન્ય રીતે બાળકના વિકાસશીલ મગજમાં જન્મ પહેલા, જન્મ દરમિયાન અથવા જન્મ પછી તરત જ થઈ શકે છે, જેમ કે મગજમાં અપૂરતી ઓક્સિજન સપ્લાય અથવા ઇન્ફેકશન. તે એક નોન-પ્રોગ્રેસિવ ડિસઓર્ડર છે, એટલે કે તે સમય જતાં વધતો નથી, પરંતુ તેના લક્ષણો બદલાઈ શકે છે અને જીવનભર રહી શકે છે.

સેરેબ્રલ પાલ્સીના લક્ષણો શું છે?

સેરેબ્રલ પાલ્સીના લક્ષણો દરેક બાળકમાં અલગ-અલગ હોઈ શકે છે અને સમસ્યાની તીવ્રતા પર આધાર રાખે છે. આ લક્ષણો હળવા (જેમ કે વિચિત્ર ચાલ) થી ગંભીર (જેમ કે ચાલવામાં સંપૂર્ણ અસમર્થતા) સુધીના હોઈ શકે છે. બાળક 2થી 3 વર્ષનું થાય ત્યાં સુધીમાં ડોકટર્સ સામાન્ય રીતે આ લક્ષણોને ઓળખી લે છે.

• સ્નાયુઓના ટોનમાં અસામાન્યતા - સ્નાયુઓ ખૂબ જ કડક અથવા ખૂબ ઢીલા હોઈ શકે છે.
• અસામાન્ય હલનચલન - આમાં અનિયંત્રિત, આંચકાવાળી હલનચલન અથવા ધ્રુજારીનો સમાવેશ થાય છે.
• નબળું સંકલન - ચાલવામાં અસ્થિરતા અથવા હાથ અને પગની ગતિવિધિઓ વચ્ચે સંકલનનો અભાવ.
• ચાલવામાં મુશ્કેલીઓ - પગ ક્રોસ કરીને અથવા કાતર જેવી રીતે ચાલવું, પગની આંગળીઓ પર ચાલવું, અથવા ચાલતી વખતે અથવા ઊભા થતી વખતે સંતુલન જાળવી ન શકવું.
• વિકાસમાં વિલંબ - બાળક સમયસર બેસવાનું, ક્રોલ કરવાનું અથવા ચાલવાનું નથી શીખતું.
• શરીરની એક બાજુનો ઉપયોગ - બાળક એક હાથ કે પગનો બીજા કરતાં વધુ ઉપયોગ કરે છે.
• બોલવામાં તકલીફ - અવાજને નિયંત્રિત કરતા સ્નાયુઓમાં નબળાઈને કારણે બોલવામાં તકલીફ.
• ભોજન ગળવાની તકલીફ - ખાવા-પીવામાં મુશ્કેલી, વધુ પડતી લાળ નીકળવી.
• હુમલા - કેટલાક બાળકોને વાઈના હુમલાનો અનુભવ થઈ શકે છે.
• દુખાવો - સ્નાયુઓમાં જડતા અને સાંધામાં દુખાવો અથવા અગવડતા.

મગજનો લકવોનો કોઈ ઈલાજ નથી, પરંતુ યોગ્ય સારવાર અને સંભાળ બાળકના જીવનની ગુણવત્તામાં સુધારો કરી શકે છે.