અલ્ટ્રા-પ્રોસેસ્ડ ખોરાક સિગારેટ જેટલા જ ખતરનાક, અભ્યાસમાં કર્યો વૈજ્ઞાનિકોએ દાવો

આજના ઝડપી જીવનમાં, પેકેજ્ડ ફૂડ વસ્તુઓ આપણા રોજિંદા આહારનો એક ભાગ બની ગઈ છે. ચિપ્સ, બિસ્કિટ, ઇન્સ્ટન્ટ નૂડલ્સ, સોફ્ટ ડ્રિંક્સ, તૈયાર ખોરાક વગેરે દરેક જગ્યાએ અને દરેક સમયે સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે. વિવિધ ઉમેરણો અને સ્વાદ વધારનારાઓના ઉપયોગને કારણે, તેનો સ્વાદ એટલો તીવ્ર હોય છે કે તેનો પ્રતિકાર કરવો કોઈપણ માટે મુશ્કેલ બની જાય છે. ફક્ત બાળકો જ નહીં, પરંતુ પુખ્ત વયના લોકો પણ આ ખોરાકના વ્યસનથી છટકી શકતા નથી. જો કે, આ અલ્ટ્રા પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ (UPFs) ના ઘણા ગેરફાયદા છે. આ જ કારણ છે કે તાજેતરમાં પ્રતિષ્ઠિત આંતરરાષ્ટ્રીય આરોગ્ય જર્નલ મિલબેંક ક્વાર્ટરલીમાં (Milbank Quarterly) એક અભ્યાસ પ્રકાશિત થયો હતો, જેમાં અલ્ટ્રા પ્રોસેસ્ડ ખોરાકને સિગારેટ જેટલા જ હાનિકારક ગણાવવામાં આવ્યા છે. અહીં જાણો આ અભ્યાસમાં શું બહાર આવ્યું છે.

અભ્યાસ શું કહે છે?

મિલબેંક ક્વાર્ટરલીમાં (Milbank Quarterly) પ્રકાશિત આ અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે અલ્ટ્રા પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ (UPFs) ને ફક્ત "સરળ ખોરાક" તરીકે નકારી શકાય નહીં. શરીર પર તેમની અસરો ગંભીર હોઈ શકે છે, અને આપણે તેમને જે રીતે સમજીએ છીએ તે બદલવાની જરૂર છે. અભ્યાસ હાથ ધરનારા વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું હતું કે પેકેજ્ડ, ફેક્ટરીમાં ઉત્પાદિત ખોરાક, કેટલીક રીતે, તમાકુ (સિગારેટ) જેવા વર્તન અને નુકસાન દર્શાવે છે. અહીં વપરાયેલ શબ્દ સૂચવે છે કે તેમની તુલના ફક્ત ફળો અને શાકભાજી સાથે જ નહીં, પરંતુ સિગારેટ જેવા નિયમન કરાયેલ ઉત્પાદનો સાથે પણ થવી જોઈએ.

અલ્ટ્રા પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ શું છે?

સાદી ભાષામાં કહીએ તો, અલ્ટ્રા-પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ એવા ખોરાક છે જે કુદરતી ઘટકોમાંથી બનાવવામાં આવે છે, પરંતુ ફેક્ટરીઓમાં એટલી બધી પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે અને એટલા બધા અકુદરતી ઘટકો ઉમેરવામાં આવે છે કે તેમના કુદરતી ગુણધર્મો નાશ પામે છે. આ પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ સ્વાદિષ્ટ હોઈ શકે છે, પરંતુ કોઈ સ્વાસ્થ્ય લાભ આપવાને બદલે, તે ખરેખર નુકસાન પહોંચાડે છે. આ ખોરાકમાં સામાન્ય રીતે ખાંડ, મીઠું, બિનઆરોગ્યપ્રદ ચરબી, કૃત્રિમ સ્વાદ અને રંગોની વધુ માત્રા હોય છે. એકંદરે, આ ખોરાક પેટ ભરે છે પરંતુ શરીરને યોગ્ય પોષણ આપતા નથી.

પ્રોસેસ્ડ ફૂડની સરખામણી સિગારેટ સાથે કેમ કરવામાં આવી?

આપણે બધા જાણીએ છીએ કે સિગારેટ સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત હાનિકારક છે અને ઘણી ગંભીર બીમારીઓનું કારણ બને છે. આ અભ્યાસમાં, વૈજ્ઞાનિકોએ પ્રોસેસ્ડ ફૂડની સરખામણી સિગારેટ સાથે કરી કારણ કે અભ્યાસમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે અલ્ટ્રા-પ્રોસેસ્ડ ફૂડ માત્ર બિનઆરોગ્યપ્રદ નથી, પરંતુ તેની પાછળની ઉદ્યોગ વ્યૂહરચના પણ સિગારેટ કંપનીઓ જેવી જ છે.

સંશોધકોના મતે

આ ખોરાક લોકોને વારંવાર તેમની ઇચ્છા થાય તે રીતે બનાવવામાં આવ્યા છે.

સ્વાદ, ટેક્સચર અને સ્વાદ ઇરાદાપૂર્વક "આદત બનાવનાર" બનાવવા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે.

"લો ફેટ" અને "ઝીરો સુગર" જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ સ્વાસ્થ્યના જોખમોને ઓછો કરવા માટે કરવામાં આવે છે, ભલે તે ખરેખર સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે.

બાળકો અને યુવાનોને લક્ષ્ય બનાવીને આક્રમક માર્કેટિંગ કરવામાં આવે છે.

આ સિગારેટને એક સમયે ફક્ત એક આદત માનવામાં આવતી હતી તેના જેવું જ છે. પરંતુ પછીથી, એવું જાણવા મળ્યું કે તેમાં વ્યસનકારક ઘટકો હતા, અને કંપનીઓને નુકસાન થયું હોવા છતાં, તેઓએ તેમને સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક તરીકે માર્કેટિંગ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. આવા માર્કેટિંગની લાંબા ગાળે જાહેર આરોગ્ય પર ખૂબ જ નકારાત્મક અસર પડી.

પ્રોસેસ્ડ ફૂડ સ્વાસ્થ્ય માટે કેમ ખતરનાક છે?

ઘણા અભ્યાસોએ પહેલાથી જ અલ્ટ્રા-પ્રોસેસ્ડ ફૂડના સ્વાસ્થ્ય જોખમો જાહેર કર્યા છે. આ અભ્યાસો સૂચવે છે કે પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અનેક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું જોખમ વધારે છે, જેમ કે:

• સ્થૂળતા અને ઝડપી વજનમાં વધારો

• ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ

• હૃદય રોગ

• હાઈ બ્લડ પ્રેશર

• ચોક્કસ પ્રકારના કેન્સરનું જોખમ વધવું

મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે આમાંના ઘણા રોગો ધીમે ધીમે વિકસે છે, તેથી શરૂઆતમાં ભય અનુભવાતો નથી.

આને રોકવા માટે શું કરવું?

જો તમે પ્રોસેસ્ડ ફૂડના સ્વાસ્થ્ય જોખમોથી બચવા માંગતા હો, તો ખાતરી કરો કે તમે મોટાભાગે ઘરે બનાવેલા ભોજન ખાઓ છો. ખાસ પ્રસંગો માટે ક્યારેક ક્યારેક બહાર ખાવું ઠીક છે, પરંતુ દરરોજ પેકેજ્ડ ફૂડ ખાવાનો વિચાર સારો નથી. ઉપરાંત, બહારથી ખોરાક ખરીદતી વખતે લેબલ વાંચવાની આદત પાડો જેથી તમને ખબર પડે કે તમે જે ખોરાક ખાઈ રહ્યા છો તેમાં કેટલી ખાંડ, મીઠું અને પ્રિઝર્વેટિવ્સ છે.