ગર્ભવતી મહિલાઓ માટે ટિકિટ બુકિંગની હોય છે અલગ પ્રક્રિયા,જાણો કાઉન્ટર પરથી બુક કરવાની સંપૂર્ણ રીત
છેલ્લું અપડેટ : 01 Oct 2026
ટ્રેનમાં લાંબી મુસાફરી દરમિયાન ગર્ભવતી મહિલાઓ માટે આરામદાયક અને સુરક્ષિત મુસાફરી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે. આવી સ્થિતિમાં નીચેની એટલે કે લોઅર બર્થ (Lower Berth) મળવાથી મુસાફરી સરળ બની શકે છે. ભારતીય રેલવે દ્વારા ગર્ભવતી મહિલાઓને ધ્યાનમાં રાખીને લોઅર બર્થની સુવિધા આપવામાં આવે છે. જોકે, આ સુવિધા કેવી રીતે મેળવવી અને ટિકિટ બુક કરતી વખતે કઈ પ્રક્રિયા અનુસરવી તે અંગે ઘણા મુસાફરો અજાણ હોય છે.
ગર્ભવતી મહિલાઓ માટે લોઅર બર્થની સુવિધા
ભારતીય રેલવેમાં કેટલીક શ્રેણીના મુસાફરો માટે લોઅર બર્થને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે છે. તેમાં ગર્ભવતી મહિલાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. ખાસ કરીને લાંબી મુસાફરીમાં ઉપરની કે મિડલ બર્થ પર ચઢવા-ઉતરવામાં મુશ્કેલી થઈ શકે છે, તેથી લોઅર બર્થ વધુ અનુકૂળ રહે છે.
આ સુવિધાનો લાભ લેવા માટે ટિકિટ બુકિંગ દરમિયાન મુસાફરે યોગ્ય રીતે પોતાની જરૂરિયાત દર્શાવવી જરૂરી છે.
ખાસ બુકિંગ માટે રિઝર્વેશન કાઉન્ટર પર જવું પડશે
આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ ગર્ભવતી મહિલા માટે વિશેષ લોઅર બર્થની માંગણી કરવા માટે નજીકના રેલવે સ્ટેશનના પેસેન્જર રિઝર્વેશન સિસ્ટમ (PRS) કાઉન્ટર પર જવાની પ્રક્રિયા જણાવવામાં આવી છે.
રિઝર્વેશન કાઉન્ટર પર જઈને ટિકિટ બુક કરાવતી વખતે મહિલા મુસાફરે લોઅર બર્થની જરૂરિયાત સ્પષ્ટપણે જણાવવી જોઈએ. ઓનલાઈન IRCTC (Indian Railway Catering and Tourism Corporation) બુકિંગ દરમિયાન આ જ રીતે વિશેષ વિનંતી કરવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ હોતી નથી, તેથી કાઉન્ટર પર પ્રક્રિયા કરવાની વાત લેખમાં જણાવાઈ છે.
રિઝર્વેશન ફોર્મમાં શું લખવું?
કાઉન્ટર પરથી મળતા રિઝર્વેશન ફોર્મમાં મુસાફરની તમામ વિગતો યોગ્ય રીતે ભરવી જોઈએ. ખાસ કરીને ફોર્મના ઉપરના ભાગમાં ‘ગર્ભવતી મુસાફર માટે લોઅર બર્થની વિનંતી’ સ્પષ્ટ રીતે લખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
આ રીતે રેલવેના કર્મચારીને મુસાફરની જરૂરિયાત અંગે સ્પષ્ટ માહિતી મળી શકે છે અને ઉપલબ્ધતા તથા લાગુ નિયમો અનુસાર બર્થ ફાળવણીની પ્રક્રિયા થઈ શકે છે.
જરૂરી દસ્તાવેજો સાથે રાખવા
ટિકિટ બુક કરાવવા જતા સમયે જરૂરી દસ્તાવેજો સાથે રાખવા મહત્વપૂર્ણ છે. લેખમાં ગર્ભાવસ્થાની સ્થિતિ દર્શાવતું રજિસ્ટર્ડ ડૉક્ટરનું મૂળ મેડિકલ સર્ટિફિકેટ (Medical Certificate) સાથે રાખવાનું જણાવાયું છે. તેમાં ગર્ભાવસ્થાના કેટલા અઠવાડિયા થયા છે તેની માહિતી હોવી જોઈએ.
આ ઉપરાંત મહિલા મુસાફરનું માન્ય ઓળખપત્ર (ID Proof), જેમ કે આધાર કાર્ડ અથવા અન્ય સ્વીકાર્ય ઓળખ દસ્તાવેજ પણ સાથે રાખવો જોઈએ.
લોઅર બર્થ પહેલેથી ન મળે તો શું કરવું?
જો ટિકિટ બુક કરતી વખતે લોઅર બર્થ ઉપલબ્ધ ન હોય અથવા કોઈ કારણસર અન્ય બર્થ ફાળવવામાં આવે, તો મુસાફરી દરમિયાન ટિકિટ ચેકર (TTE)નો સંપર્ક કરી શકાય છે.
ટ્રેનમાં કોઈ લોઅર બર્થ ખાલી હોય તો, લાગુ પડતા રેલવે નિયમો અને ઉપલબ્ધતા અનુસાર TTE દ્વારા બર્થ ફાળવવામાં આવી શકે છે. જોકે, લોઅર બર્થ મળવી ઉપલબ્ધતા અને રેલવેના લાગુ નિયમો પર આધારિત રહેશે.
ટિકિટ બુક કરતા પહેલા આ વાત યાદ રાખો
ગર્ભવતી મહિલા માટે ટ્રેનની ટિકિટ બુક કરતી વખતે મુસાફરી પહેલાં જ લોઅર બર્થની જરૂરિયાત સ્પષ્ટ કરવી વધુ વ્યવહારુ છે. રિઝર્વેશન કાઉન્ટર પર જરૂરી વિગતો અને દસ્તાવેજો સાથે જવાથી પ્રક્રિયા સરળ બની શકે છે.
સાથે જ, લોઅર બર્થની ફાળવણી ઉપલબ્ધતા અને રેલવેના નિયમોને આધીન છે. તેથી માત્ર વિનંતી કરવાથી દરેક કિસ્સામાં લોઅર બર્થની ખાતરી થાય એવું માનવું યોગ્ય નથી. મુસાફરી પહેલાં સંબંધિત રેલવે કાઉન્ટર અથવા અધિકૃત રેલવે માધ્યમ પરથી વર્તમાન નિયમોની પુષ્ટિ કરવી યોગ્ય રહેશે.
