Republic Day 2025 / દેશમાં આ જગ્યાએ લાગુ નથી પડતું ભારતીય બંધારણ, લોકો પોતાના કાયદાનું કરે છે પાલન

ભારતનું બંધારણ 26 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ અમલમાં આવ્યું. તે દિવસે દેશના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ ડો. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે તિરંગો લહેરાવીને, દેશને એક લોકશાહી રાષ્ટ્ર તરીકે વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કર્યો. બંધારણના અમલ પછી, સમગ્ર દેશમાં એક સમાન કાયદો લાગુ કરવામાં આવ્યો. બંધારણમાં તમામ ધર્મો, જાતિઓ, લિંગ અને સમુદાયોના લોકો માટે ચોક્કસ અધિકારો અનામત રાખવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ભારતમાં એવી જગ્યાઓ છે જ્યાં બંધારણનો સંપૂર્ણ અમલ નથી થયો. આમાંથી મેઘાલયના કેટલાક વિસ્તારો છે. આ ઉપરાંત હિમાચલ પ્રદેશના મલાણા ગામમાં પણ લોકો પોતાના કાયદાનું પાલન કરે છે. આ ગામનું પોતાનું ન્યાયતંત્ર અને પોતાની ગ્રામ સંસદ છે. પ્રજાસત્તાક દિવસ નિમિત્તે, દેશના તે સ્થળો વિશે જાણો જ્યાં ભારતીય બંધારણ નથી લાગુ પડતું.

બંધારણમાં મેઘાલયને સ્વાયત્તતા

ભારતીય બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિ હેઠળ મેઘાલયના કેટલાક આદિવાસી વિસ્તારોને વિશેષ સ્વાયત્તતા આપવામાં આવી છે. આ વિસ્તારોમાં ખાસી, જયંતિયા અને ગારો જાતિઓને તેમની પરંપરાઓ અને રિવાજો અનુસાર પોતાના સ્થાનિક કાયદા બનાવવાની અને તેનું પાલન કરવાની છૂટ છે.

અહીં લોકો પોતાની પરંપરાઓ અને રિવાજોને પ્રાથમિકતા આપે છે. તેઓ પોતે બનાવેલા કાયદાઓનું પાલન કરે છે. ગામડાઓનું સંચાલન "સીયમ અથવા નોકમા" નામના મુખ્ય માણસ દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ સમુદાયોમાં માતૃસત્તાક સમાજ છે, એટલે કે મિલકત અને પરિવારની જવાબદારી સ્ત્રીઓ પર રહે છે.

અહીંના વિવાદો પરંપરાગત અદાલતોમાં ઉકેલાય છે

મેઘાલયના આ વિસ્તારોમાં વિવાદો અને અન્ય મુદ્દાઓ તેમની પોતાની પરંપરાગત અદાલતોમાં ઉકેલાય છે. ભારતીય ન્યાયિક વ્યવસ્થા ફક્ત અમુક ખાસ કેસોમાં જ હસ્તક્ષેપ કરે છે. આનાથી આદિવાસી સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓનું રક્ષણ કરવાની અને તેમને બહારના પ્રભાવથી બચાવવાની અને તેમની સ્વાયત્તતા જાળવવાની તક મળે છે.

જોકે, એક ગેરલાભ એ છે કે આ પ્રદેશો રાષ્ટ્રીય મુખ્ય પ્રવાહથી થોડા અલગ પડેલા અનુભવે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, ભારતીય કાયદા અને સ્થાનિક કાયદા વચ્ચે સંઘર્ષ હોઈ શકે છે.

મલાણા ગામનું પોતાનું બંધારણ છે

જ્યાં મેઘાલયના કેટલાક વિસ્તારોને બંધારણીય સ્વાયત્તતા આપવામાં આવી છે. તો હિમાચલ પ્રદેશના કુલ્લુ વિસ્તારમાં આવેલા મલાણા ગામમાં ભારતીય બંધારણને બદલે પોતાનો કાયદો લાગુ પડે છે. ભારતનો ભાગ હોવા છતાં, હિમાચલ પ્રદેશના આ ગામનું પોતાનું ન્યાયતંત્ર છે. ગામની પોતાની સંસદ છે, જેમાં બે ગૃહો છે - પહેલું જ્યોષ્ટાંગ (ઉપલું ગૃહ) અને બીજું કનિષ્ઠાંગ (નીચલું ગૃહ).

જ્યેષ્ઠાંગમાં કુલ 11 સભ્યો છે, જેમાંથી ત્રણ કારદાર, ગુરુ અને પુજારી છે જે કાયમી સભ્યો છે. બાકીના આઠ સભ્યોની પસંદગી ગ્રામજનો મતદાન દ્વારા કરે છે. કનિષ્ઠાંગ ગૃહમાં, ગામના દરેક ઘરમાંથી એક સભ્ય પ્રતિનિધિ હોય છે. અહીં સંસદ ભવનના રૂપમાં એક ઐતિહાસિક ચૌપાલ છે, જ્યાં બધા વિવાદોનો નિર્ણય લેવામાં આવે છે.

મલાણા ગામના નિયમો

મલાણા ગામના નિયમો થોડા અલગ છે. પ્રવાસીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બનેલા આ ગામમાં બહારથી આવતા લોકો નથી રહી શકતા. એટલા માટે તે ગામની બહાર તંબુમાં રહે છે. એક નિયમ છે કે બહારના વ્યક્તિને ગામની દિવાલને સ્પર્શ કરવાની મનાઈ છે, અને કોઈપણ દિવાલ ઓળંગી શકતું નથી. જો તે નિયમો તોડે છે, તો તેને દંડ ભરવો પડી શકે છે.