2023 માં ભારતમાં દરરોજ 175 આકસ્મિક મૃત્યુ, જેમાંથી 100 હૃદયરોગના હુમલાથી: NCRB રિપોર્ટ

ભારતમાં વર્ષ 2023માં દરરોજ સરેરાશ લગભગ 175 આકસ્મિક મૃત્યુ નોંધાયા હતા અને તેમાંથી લગભગ 100 મૃત્યુ હૃદય રોગના હુમલા (Heart Attack) ને કારણે થયા હતા, તેમ નેશનલ ક્રાઇમ રેકોર્ડ્સ બ્યુરો (NCRB) ના ડેટાના વિશ્લેષણ પરથી જાણવા મળે છે.

વર્ષ 2022  માં, ભારતમાં કુલ 56653 આકસ્મિક મૃત્યુ થયાં હતાં, જેમાંથી 32410  મૃત્યુ હૃદય રોગના હુમલા (Heart Attack) ને કારણે નોંધાયા હતા. વર્ષ 2023  માં, આ આંકડો વધીને કુલ 63609  થયો, જેમાં 35637 મૃત્યુ હૃદય રોગના હુમલાને કારણે થયા હતા.

NCRB (નેશનલ ક્રાઇમ રેકોર્ડ્સ બ્યુરો) ના અહેવાલમાં  ‘Accidental Deaths and Suicides in India’ (ભારતમાં આકસ્મિક મૃત્યુ અને આત્મહત્યા) માં, 'આકસ્મિક મૃત્યુ' (Sudden Deaths) ને એવી અણધારી મૃત્યુ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યું છે જે હિંસા સિવાયના કોઈપણ કારણસર તાત્કાલિક અથવા મિનિટોમાં થાય છે.

આ કિસ્સાઓમાં હૃદય રોગનો હુમલો (Heart Attack) અને બ્રેઈન હેમરેજ (મગજમાં રક્તસ્રાવ) જેવા કારણોનો સમાવેશ થાય છે. અહેવાલમાં આકસ્મિક મૃત્યુને બે શ્રેણીઓ હેઠળ સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યા છે—હૃદય રોગના હુમલા અને અન્ય. આકસ્મિક મૃત્યુના લગભગ 60  ટકા હિસ્સા સાથે હૃદય રોગના હુમલા (Heart Attacks) મુખ્ય પેટા-જૂથ બનાવે છે.

ભારતમાં આકસ્મિક મૃત્યુ (Sudden Deaths)ના આંકડા: ૨૦૨૩

ભારતમાં નોંધાયેલા કુલ 63609  આકસ્મિક મૃત્યુમાંથી, મૃતકોનો લિંગ પ્રમાણેનો આંકડો આ મુજબ છે:

• પુરુષો (Men): 53310 

• મહિલાઓ (Women): 10289 

• ટ્રાન્સજેન્ડર (Transgender): 10

મહારાષ્ટ્ર 21,310 મૃત્યુ સાથે અગ્રણી રાજ્ય હતું. કર્ણાટક (7,551) અને કેરળ (6,930) સાથે, આ ત્રણ રાજ્યો ભારતમાં નોંધાયેલા કુલ અકસ્માત મૃત્યુના 56 ટકાથી વધુ મૃત્યુ માટે જવાબદાર હતા.

2023 માં હૃદયરોગના હુમલાને કારણે થયેલા 35,637 મૃત્યુમાંથી, મહારાષ્ટ્રમાં સૌથી વધુ સંખ્યા (14,165) નોંધાઈ, ત્યારબાદ કેરળ (4,345) અને કર્ણાટક (2,352) આવે છે. આ વર્ષે હૃદયરોગના હુમલાના કુલ મૃત્યુમાં આ ત્રણ રાજ્યોનો હિસ્સો આશરે 59 ટકા છે. ડેટા એ પણ દર્શાવે છે કે મહારાષ્ટ્રમાં 66 ટકાથી વધુ અકસ્માત મૃત્યુ હૃદયરોગના હુમલાને કારણે થયા હતા.

વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે ઓડિશા (589), પુડુચેરી (48) અને લક્ષદ્વીપ (1) માં થયેલા બધા અચાનક મૃત્યુ હૃદયરોગના હુમલાને કારણે થયા હતા.

લિંગ પ્રમાણે, હૃદયરોગના હુમલાથી થતા મૃત્યુમાં પુરુષોમાં 30,999, સ્ત્રીઓમાં 4,634 અને ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિઓમાં ચાર મૃત્યુ નોંધાયા હતા.

અચાનક મૃત્યુ અને હૃદયરોગના હુમલાની સૌથી વધુ સંખ્યા 45-60 વર્ષની વય જૂથમાં નોંધાઈ હતી, ત્યારબાદ 30-45 વર્ષની વય જૂથનો સમાવેશ થાય છે. વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે 2019 થી અચાનક મૃત્યુ અને હૃદયરોગના હુમલાથી થતા મૃત્યુ બંનેમાં સતત વધારો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ 2022 અને 2023 માં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો હતો.

2019 ની તુલનામાં, અચાનક મૃત્યુ 47,295 થી વધીને 63,609 થયા—જે 35 ટકાનો વધારો છે. હૃદયરોગના હુમલાથી થતા મૃત્યુ 2019 માં 28,005 થી વધીને 2023 માં 35,637 થયા, જે 27 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે.

જુલાઈમાં, આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે દેશમાં અનેક એજન્સીઓ દ્વારા અચાનક અને અસ્પષ્ટ મૃત્યુના કેસોની તપાસ કરવામાં આવી છે.

મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે, "આ અભ્યાસોએ નિષ્કર્ષ પર આવ્યા છે કે COVID-19 રસીકરણ અને દેશમાં અચાનક મૃત્યુના અહેવાલો વચ્ચે કોઈ સીધો સંબંધ નથી." તેઓએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે અચાનક હૃદયરોગથી થતા મૃત્યુ ઘણા પરિબળોને કારણે થઈ શકે છે, જેમાં આનુવંશિકતા, જીવનશૈલી, પહેલાથી અસ્તિત્વમાં રહેલા રોગો અને COVID પછીની ગૂંચવણો શામેલ છે.

મંત્રાલયે એમ પણ કહ્યું હતું કે ભારતીય તબીબી સંશોધન પરિષદ (ICMR) અને રાષ્ટ્રીય રોગ નિયંત્રણ કેન્દ્ર (NCDC) દ્વારા કરવામાં આવેલા અભ્યાસો પુષ્ટિ કરે છે કે ભારતમાં COVID-19 રસીઓ સલામત અને અસરકારક છે, અને ગંભીર આડઅસરોના કિસ્સાઓ અત્યંત દુર્લભ છે.

ICMR અને NCDC ખાસ કરીને 18 થી 45 વર્ષની વયના યુવાનોમાં અચાનક ન સમજાય તેવા મૃત્યુના કારણોને સમજવા માટે સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. આને સંબોધવા માટે, વિવિધ સંશોધન અભિગમોનો ઉપયોગ કરીને બે પૂરક અભ્યાસ હાથ ધરવામાં આવી રહ્યા છે.