કોણ હતા રાણા સાંગા?  મુઘલ સમ્રાટ બાબરથી લઇને ગુજરાતના શાસકો સામે પણ લડ્યા યુદ્ધ

ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં મહારાણા સાંગાનો વિવાદ વધી ગયો છે. રાણા સાંગાને લઇને સમાજવાદી પાર્ટીના રાજ્યસભા સાંસદ રામજીલાલ સુમને વિવાદિત નિવેદન આપ્યું હતું. રાજ્યસભામાં ઔરંગઝેબ વિવાદ પર તેમને પોતાનો પક્ષ મુક્યો હતો. સીધી રીતે મુઘલ શાસક બાબરને ભારતમાં બોલાવવા માટે રાણા સાંગાને જવાબદાર ઠેરવ્યા હતા. જોકે, ઇતિહાસમાં તેને લઇને અલગ અલગ વાતો લખેલી છે. સાંસદના નિવેદન બાદ રાજપૂત સમાજ ગુસ્સે થયો છે. ઉત્તર પ્રદેશથી રાજસ્થાન સુધી લોકોમાં ગુસ્સો જોવા મળે છે. આગ્રામાં સ્થિત રામજીલાલ સુમનના ઘર પર કરણી સેનાએ હુમલો કર્યો હતો.બીજી તરફ હિન્દૂ મહાસભાના મહિલા મોર્ચાના જિલ્લા અધ્યક્ષ મીરા રાઠૌરે રામજીલાલ સુમનની જીભ કાપીને લાવવા પર 1 લાખના ઇનામની પણ જાહેરાત કરી છે. આ વિવાદ વચ્ચે રાણા સાંગા કોણ હતા, મહારાણા પ્રતાપ સાથે તેમનો શું સંબંધ હતો? તેના વિશે જાણીયે...

કોણ હતા રાણા સાંગા?

રાણા સાંગા, જેમનું પૂરું નામ મહારાણા સંગ્રામ સિંહ હતું, 16મી સદીના ભારતના ઇતિહાસમાં એક પ્રખ્યાત રાજપૂત શાસક હતા. તેઓ મેવાડના સિસોદિયા વંશના રાજા હતા અને 1508 થી 1528 સુધી શાસન કર્યું હતું. રાણા સાંગા એક નામાંકિત યોદ્ધા, નેતા અને રાજપૂત સંસ્કૃતિના પ્રતીક તરીકે ઓળખાય છે, તેમનું જીવન અને શાસન ભારતના મધ્યકાલીન ઇતિહાસનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.

શાસન અને યુદ્ધો

રાણા સાંગા 1508માં મેવાડની ગાદી પર બેઠા. તેમના શાસન દરમિયાન તેમણે અનેક યુદ્ધો લડ્યા અને મેવાડની સરહદોને સુરક્ષિત કરવા માટે પોતાની શક્તિનો વિસ્તાર કર્યો. તેમની બહાદુરી અને યુદ્ધની કુશળતા એટલી પ્રખ્યાત હતી કે તેમણે લગભગ 80 ઘા ખાધા હોવાનું કહેવાય છે, જેમાં તેમની એક આંખ, એક હાથ અને એક પગ ગુમાવવાનો સમાવેશ થાય છે.

મુખ્ય યુદ્ધો:

ખાનવાનું યુદ્ધ (1527): રાણા સાંગાનું સૌથી પ્રખ્યાત યુદ્ધ બાબર સામે લડાયું હતું. આ યુદ્ધમાં તેમણે રાજપૂત સંઘનું નેતૃત્વ કર્યું હતું, જેમાં અનેક રાજપૂત રાજાઓએ તેમને સમર્થન આપ્યું હતું. જોકે, બાબરની આધુનિક યુદ્ધ રણનીતિ અને તોપખાનાની શક્તિ સામે રાણા સાંગાની સેના હારી ગઈ. આ હાર રાજપૂત શક્તિ માટે એક મોટો આંચકો હતો અને મુઘલ સામ્રાજ્યના ઉદયનો પાયો નાખ્યો.

ઇબ્રાહીમ લોદી સામેની લડાઈ: રાણા સાંગાએ દિલ્હીના સુલતાન ઇબ્રાહીમ લોદી સામે પણ યુદ્ધ લડ્યું હતું અને તેમને હરાવીને પોતાની શક્તિનું પ્રદર્શન કર્યું હતું.

માળવા અને ગુજરાત સામેના યુદ્ધો: તેમણે માળવાના સુલતાન અને ગુજરાતના શાસકો સામે પણ સફળતાપૂર્વક લડાઈઓ લડી હતી, જેનાથી મેવાડનું પ્રભુત્વ વધ્યું.

રાણા સાંગાનું મૃત્યુ 30 જાન્યુઆરી 1528ના રોજ થયું હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે ખાનવાના યુદ્ધ પછી તેમના સ્વાસ્થ્યમાં ઘટાડો થયો હતો, અને કેટલાક ઇતિહાસકારોનું માનવું છે કે તેમને ઝેર આપવામાં આવ્યું હતું, જોકે આ વાત પર વિવાદ છે.રાણા સાંગા ભારતીય ઇતિહાસમાં એક એવા શાસક તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે જેમણે મુઘલ આક્રમણનો ડટીને સામનો કર્યો હતો. રાણા સાંગા પછી મેવાડની ગાદી તેમના પુત્ર રાણા રતન સિંહ અને પછી રાણા ઉદય સિંહ (મહારાણા પ્રતાપના પિતા) સુધી પહોંચી હતી. આ રીતે, રાણા સાંગા એક એવા યોદ્ધા અને શાસક હતા જેમણે પોતાના સમયમાં ભારતના રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસ પર ઊંડી છાપ છોડી.

રાણા સાંગા અને ગુજરાતના શાસકો વચ્ચે યુદ્ધ

રાણા સાંગા અને ગુજરાતના શાસકો વચ્ચેના યુદ્ધો મધ્યકાલીન ભારતના રાજકીય સંઘર્ષોનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ હતા. રાણા સાંગા, જે મેવાડના સિસોદિયા રાજપૂત શાસક હતા, તેમણે પોતાના શાસનકાળ (1508-1528) દરમિયાન ગુજરાતના મુઝફ્ફરી વંશના સુલતાનો સામે લડાઈઓ લડી હતી. આ યુદ્ધોનું મુખ્ય કારણ પ્રદેશ પર પ્રભુત્વ, વેપારી માર્ગોનું નિયંત્રણ અને પડોશી રાજ્યો સાથેની શત્રુતા હતી. 

મુખ્ય યુદ્ધ: ઇડરનું યુદ્ધ (1514-1517)

રાણા સાંગા અને ગુજરાતના સુલતાનો વચ્ચેનો સૌથી નોંધપાત્ર સંઘર્ષ ઇડર રાજ્યને લઈને થયો હતો. ઇડર એક નાનું રાજપૂત રાજ્ય હતું, જે મેવાડ અને ગુજરાતની સરહદોની નજીક આવેલું હતું. આ રાજ્ય પર પ્રભુત્વ મેળવવું બંને શક્તિઓ માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ હતું.

ગુજરાતનું આક્રમણ: ગુજરાતના સુલતાન મુઝફ્ફર શાહ બીજા (1507-1526)ના શાસન દરમિયાન ગુજરાતની સેનાએ ઇડર પર હુમલો કર્યો અને તેને પોતાના નિયંત્રણમાં લીધું. ઇડરના રાજપૂત શાસક રાવ ભાણને હરાવીને ગુજરાતે ત્યાં પોતાનું વર્ચસ્વ જમાવ્યું.

રાણા સાંગાનો પ્રતિકાર: રાણા સાંગાએ ઇડરના રાજપૂતોની મદદ માટે સેના મોકલી. તેમણે ગુજરાતની સેના સામે લડીને ઇડરને મુક્ત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. 1514થી 1517 દરમિયાન આ સંઘર્ષ ચાલ્યો, જેમાં રાણા સાંગાએ ગુજરાતના સુલતાનની સેનાને હરાવી હતી.રાણા સાંગાની જીતથી ઇડર ફરીથી રાજપૂત નિયંત્રણમાં આવ્યું, અને ગુજરાતના સુલતાનને પીછેહઠ કરવી પડી. આ જીતે રાણા સાંગાની શક્તિ અને પ્રતિષ્ઠાને વધારી.