દિલ્હીની મતદાર યાદીમાંથી 47 લાખથી વધુ મતદારોનાં નામ ગાયબ, પણ ફરી નોંધણી કરાવવા આગળ આવ્યા માત્ર અઢી લાખ લોકો!

દિલ્હીમાં મતદાર યાદી (Voter List)ના વિશેષ સઘન સુધારણા અભિયાન (Special Intensive Revision – SIR) બાદ લાખો લોકોનાં નામ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યાં છે. જોકે, આટલી મોટી સંખ્યામાં નામ દૂર થયા હોવા છતાં નવેસરથી નામ ઉમેરવા માટે અરજી કરનારા લોકોની સંખ્યા પ્રમાણમાં ઓછી છે. મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી (Chief Electoral Officer – CEO)ની કચેરીના જણાવ્યા અનુસાર, 31 ઑગસ્ટથી 22 ઑક્ટોબર, 2026 સુધીમાં ફોર્મ-6 (Form 6)ની કુલ 2,50,754 અરજીઓ મળી છે. બીજી તરફ, 31 ઑગસ્ટે જાહેર કરાયેલી ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી લગભગ 47.6 લાખ નામ દૂર કરવામાં આવ્યાં હતાં.

મતદાર યાદીમાંથી 47.6 લાખ નામ દૂર કરાયાં

દિલ્હીમાં મતદાર યાદી સુધારવાની પ્રક્રિયા 30 જૂનથી શરૂ કરવામાં આવી હતી. તે સમયે દિલ્હીની મતદાર યાદીમાં આશરે 1.45 કરોડ લોકોનાં નામ હતાં. ત્યારબાદ 31 ઑગસ્ટે જાહેર થયેલી ડ્રાફ્ટ યાદીમાં લગભગ 47.6 લાખ નામ દૂર કરવામાં આવ્યાં હતાં.

ચૂંટણી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ગેરહાજર (Absent), અન્ય સ્થળે સ્થળાંતર કરેલા (Shifted), મૃત્યુ પામેલા (Dead) અથવા ડુપ્લિકેટ નામ (Duplicate) જેવી શ્રેણીઓ હેઠળ આ નામ દૂર કરાયાં હતાં. આ શ્રેણીઓને સંયુક્ત રીતે ASDD તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

જોકે, નામ ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી દૂર થવાનો અર્થ એ નથી કે સંબંધિત વ્યક્તિ હંમેશાં માટે મતદાનના અધિકારથી વંચિત થઈ ગઈ છે. પાત્રતા ધરાવતા લોકો જરૂરી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરીને પોતાનું નામ ફરી મતદાર યાદીમાં સામેલ કરાવવા માટે અરજી કરી શકે છે.

47.6 લાખ નામ સામે માત્ર 2.50 લાખ અરજીઓ

મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીની કચેરીએ આપેલી માહિતી અનુસાર, 22 ઑક્ટોબર સુધીમાં ફોર્મ-6ની 2,50,754 અરજીઓ મળી હતી. આ આંકડામાં નવા મતદારો તરીકે નોંધણી કરાવવા માગતા લોકો તેમજ SIR દરમિયાન નામ દૂર થયેલા લોકોની અરજીઓનો સમાવેશ થાય છે.

આ ઉપરાંત, ડ્રાફ્ટ યાદી જાહેર થાય તે પહેલાં પણ ફોર્મ-6ની 2,12,400 અરજીઓ મળી હતી. એટલે કે, 31 ઑગસ્ટથી 22 ઑક્ટોબર વચ્ચેની અવધિમાં નામ ઉમેરવા માટેની અરજીઓની સંખ્યા દૂર કરાયેલા નામોની સરખામણીએ ઘણી ઓછી રહી છે.

ચૂંટણી અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે 20 સપ્ટેમ્બરથી 22 ઑક્ટોબર દરમિયાન જ ફોર્મ-6ની 1,58,470 અરજીઓ મળી હતી. મતદારોને મદદ કરવા માટે દિલ્હીમાં આશરે 89 હજાર વિશેષ શિબિરો (Special Camps) પણ યોજવામાં આવી હતી.

પશ્ચિમ દિલ્હીમાં સૌથી વધુ, નવી દિલ્હીમાં સૌથી ઓછી અરજીઓ

જિલ્લાવાર આંકડાઓમાં પશ્ચિમ દિલ્હી સૌથી આગળ રહ્યું હતું. અહીં 30,361 અરજીઓ મળી હતી. ત્યારબાદ ઉત્તર-પશ્ચિમ દિલ્હીમાં 25,925 અને પૂર્વ દિલ્હીમાં 24,200 અરજીઓ નોંધાઈ હતી.

દક્ષિણ-પૂર્વ દિલ્હીમાં 24,153 અરજીઓ મળી હતી, જ્યારે ઉત્તર-પૂર્વ દિલ્હીમાં 24,136 અરજીઓ નોંધાઈ હતી. દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિલ્હીમાં 22,098 અને દક્ષિણ દિલ્હીમાં 21,322 અરજીઓ મળી હતી.

બીજી તરફ, નવી દિલ્હી જિલ્લામાં સૌથી ઓછી માત્ર 4,341 અરજીઓ નોંધાઈ હતી. જૂની દિલ્હીમાં 10,668 અને મધ્ય દિલ્હીમાં 10,796 અરજીઓ મળી હતી.

3.3 કરોડ નહીં, 33 લાખ લોકોની વિગતોમાં વિસંગતતા

ચૂંટણી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આશરે 33 લાખ લોકોની વિગતોમાં વિસંગતતા (Logical Discrepancies) જોવા મળી હતી. આમાં વર્ષ 2002ની આધાર મતદાર યાદી સાથે સંબંધ ન મળવો અથવા અન્ય વિગતોમાં તફાવત હોવા જેવી બાબતોનો સમાવેશ થતો હતો.

આમાંથી લગભગ 29.5 લાખ લોકોની વિગતોની સમસ્યાઓ ઉકેલાઈ ગઈ છે. આ લોકોનાં નામ અંતિમ મતદાર યાદીમાં સામેલ થઈ શકે છે. જોકે, જો કોઈ વ્યક્તિ તેમના નામ સામે વાંધો ઉઠાવવા અથવા નામ દૂર કરવાની માંગ સાથે ફોર્મ-7 (Form 7) દાખલ કરે, તો સંબંધિત વિગતોની તપાસ કરવામાં આવશે.

30 ઑક્ટોબર સુધી તક, 4 ડિસેમ્બરે અંતિમ યાદી

મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા, નામ દૂર કરવા અથવા વ્યક્તિગત વિગતોમાં સુધારો કરવા માટેની દાવા-વાંધાની પ્રક્રિયા (Claims and Objections) 30 ઑક્ટોબર સુધી ચાલુ રહેશે. નામ ઉમેરવા માટે ફોર્મ-6, નામ દૂર કરવા માટે ફોર્મ-7 અને વિગતોમાં ફેરફાર કરવા માટે ફોર્મ-8 (Form 8)નો ઉપયોગ થાય છે.

ચૂંટણી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, તમામ અરજીઓનો નિકાલ 30 નવેમ્બર સુધીમાં કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ 4 ડિસેમ્બર, 2026ના રોજ અંતિમ મતદાર યાદી (Final Electoral Roll) જાહેર કરવાની યોજના છે.

ચૂંટણી અધિકારીઓએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે ઘણી જગ્યાએ લોકો પાસે બે મતદાર ઓળખપત્રો હોવાના કિસ્સામાં તેઓ પોતાના મૂળ વતનના ઓળખપત્રને જાળવી રાખવાનું પસંદ કરે છે. કેટલાક લોકો સરકારી નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થયા બાદ અથવા અન્ય સ્થળે રહેવા ગયા બાદ જૂના સરનામે નોંધાયેલા હતા. આવા કિસ્સાઓમાં તેમને હાલ જ્યાં રહે છે ત્યાં મતદાર તરીકે નોંધણી કરાવવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી.