અરુણાચલમાં ભારત-ચીન સરહદે તણાવ યથાવત્! અસફિલા-લોંગજૂમાં સ્થિતિ નિયંત્રણમાં, સૈનિકોની ગતિવિધિ પર નજર

અરુણાચલ પ્રદેશમાં ભારત અને ચીન વચ્ચે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (Line of Actual Control - LAC) નજીક તણાવપૂર્ણ સ્થિતિ યથાવત્ છે. જોકે, સંરક્ષણ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અસફિલા અને લોંગજૂ સહિતના સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં જમીની સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે. બંને દેશોની સરહદ અંગેની અલગ-અલગ સમજણ અને નિયમિત પેટ્રોલિંગ દરમિયાન થતી સામસામેની સ્થિતિને કારણે આ વિસ્તારો પર સુરક્ષા એજન્સીઓ સતત નજર રાખી રહી છે.

અહેવાલ મુજબ, બંને દેશોના સૈનિકો વચ્ચે કોઈ હિંસક અથડામણ થયાની માહિતી સામે આવી નથી. સરહદ પર તણાવને કાબૂમાં રાખવા માટે સ્થાનિક સૈન્ય અધિકારીઓ વચ્ચે સંવાદ અને સંકલન જાળવવામાં આવી રહ્યું છે.

અસફિલા અને લોંગજૂ કેમ છે સંવેદનશીલ?

અરુણાચલ પ્રદેશના ટક્સિંગ સર્કલમાં આવેલા અસફિલા અને લોંગજૂ વિસ્તારો ભારત-ચીન સરહદ વિવાદની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. બંને દેશો વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખાના કેટલાક વિસ્તારો અંગે અલગ-અલગ દાવા અને સમજણ ધરાવે છે. તેના કારણે નિયમિત પેટ્રોલિંગ દરમિયાન બંને તરફના સૈનિકો સામસામે આવી શકે છે.

આવી પરિસ્થિતિમાં સરહદ પર સાવચેતી રાખવી અને કોઈ પણ ઘટનાને મોટો વિવાદ બનતા અટકાવવો બંને દેશો માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. અહેવાલ અનુસાર, ફ્લેગ મીટિંગ (Flag Meeting) અને હોટલાઇન સંચાર (Hotline Communication) જેવી વ્યવસ્થાઓ દ્વારા સ્થાનિક સ્તરે તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસો કરવામાં આવે છે.

સરહદ પર સૈન્ય અને રાજદ્વારી સ્તરે સંવાદ

સરહદ પર સામસામેની સ્થિતિને સંભાળવા માટે બંને દેશો વચ્ચે સૈન્ય સ્તરની બેઠકો અને હોટલાઇન દ્વારા સંપર્ક જેવી વ્યવસ્થાઓનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. અહેવાલ મુજબ, પૂર્વોત્તર વિસ્તારમાં કોર્પ્સ કમાન્ડર સ્તરની બેઠક પણ યોજાઈ હતી, જે સરહદ પર શાંતિ જાળવવા માટે ઉચ્ચ સ્તરે સંવાદ ચાલુ રાખવાના પ્રયાસનો ભાગ છે. 

બીજી તરફ, વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે જણાવ્યું હતું કે ચીનના સૈનિકો નિર્ધારિત પેટ્રોલિંગની પદ્ધતિથી અલગ રીતે આગળ વધે ત્યારે સરહદી વિસ્તારોમાં સ્થિતિ સમયાંતરે બગડે છે. ભારત અને ચીન બાકી રહેલા મુદ્દાઓ ઉકેલવા તથા ગેરસમજ ટાળવા માટે રાજદ્વારી અને સૈન્ય સ્તરની હાલની વ્યવસ્થાઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યાં છે. 

ITBPના નિવેદન બાદ સરહદની સ્થિતિ ચર્ચામાં

ભારત-તિબેટ સીમા પોલીસ (ITBP)ના મહાનિર્દેશક શત્રુજીત સિંહ કપૂરે તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે અરુણાચલ પ્રદેશમાં અનેક સ્થળોએ ભારતીય અને ચીની સૈનિકો વચ્ચે સામસામેની સ્થિતિ યથાવત્ છે. તેમના નિવેદન મુજબ, તક્સિંગ વિસ્તારમાં અસફિલા નજીક ચીની સૈનિકોએ ભારતની સમજ મુજબની LACથી આશરે છથી સાત કિલોમીટર દૂર તંબુ લગાવ્યા હોવાની માહિતી પણ સામે આવી હતી. આ મુદ્દે સરહદ પરની સુરક્ષા અને પેટ્રોલિંગ અંગે ચર્ચા વધી છે. 

સરહદી વિસ્તારોમાં વિકાસકાર્યોને પણ વેગ

સુરક્ષા ઉપરાંત, સરહદી વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો માટે પાયાની સુવિધાઓ સુધારવા પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. ઓલ-વેધર રોડ (All-weather Roads), પુલ, ટેલિકમ્યુનિકેશન નેટવર્ક અને નાગરિક સુવિધાઓ વિકસાવવાનાં કામ ચાલી રહ્યાં છે. આ માળખાકીય વિકાસથી સૈન્યની અવરજવર સરળ બનવાની સાથે સ્થાનિક રહેવાસીઓને પણ લાભ મળી શકે છે. 

સૈન્યની હાજરી સાથે આરોગ્ય શિબિરો, કટોકટીમાં લોકોને સુરક્ષિત સ્થળે પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા, શાળાઓના નિર્માણ અને રોજગારીની તકો ઊભી કરવા જેવી પ્રવૃત્તિઓ પણ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. તેનાથી દૂરના આદિવાસી વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો સુધી જરૂરી સેવાઓ પહોંચાડવામાં મદદ મળી શકે છે.

આ વિસ્તાર સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક દૃષ્ટિએ પણ મહત્ત્વ ધરાવે છે. અહીં આવેલા ત્સારી તીર્થયાત્રા માર્ગને કારણે સરહદની બંને બાજુના કેટલાક સમુદાયો માટે આ પ્રદેશનું વિશેષ સ્થાન છે. જોકે, ભવિષ્યમાં સરહદ પારની યાત્રા શક્ય બનશે કે નહીં તે સુરક્ષાની સ્થિતિ અને બંને દેશો વચ્ચેની સંમતિ પર નિર્ભર રહેશે.

હાલની સ્થિતિનો સાર: અસફિલા અને લોંગજૂમાં સંવેદનશીલતા યથાવત્ છે, પરંતુ સંરક્ષણ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે અને કોઈ હિંસક અથડામણના અહેવાલ નથી. સરહદ પર શાંતિ જાળવવા માટે સૈન્ય સંવાદ, રાજદ્વારી સંપર્ક અને સ્થાનિક સ્તરે દેખરેખ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.