સુપ્રીમ કોર્ટે OBC અનામતમાં 'ક્રીમી લેયર' અંગે કેન્દ્ર સરકારની અરજી ફગાવી દીધી; સરકારે રાહત માંગી

સુપ્રીમ કોર્ટે OBC અનામત શ્રેણીમાં 'ક્રીમી લેયર' અંગે કેન્દ્ર સરકારની અરજી ફગાવી દીધી છે. કેન્દ્ર સરકારે આ વર્ષે ૧૧ માર્ચે આપેલા એક ચુકાદાના અમલીકરણમાંથી રાહત માંગી હતી. તે ચુકાદામાં કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે, 'ક્રીમી લેયર' નક્કી કરવા માટે માત્ર માતા-પિતાની આવકને ધ્યાનમાં લેવી અપૂરતી છે; તેમના સત્તાવાર હોદ્દા અને સામાજિક દરજ્જાને પણ ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ.તાત્કાલિક અમલીકરણથી ઊભી થનારી જટિલતાઓનો ઉલ્લેખ કરીને, કેન્દ્ર સરકારે ૨૦૨૫ અને ૨૦૨૬ની UPSC સિવિલ સર્વિસીસ પરીક્ષાઓ માટે છૂટછાટ (મુક્તિ) માંગી હતી.

કેન્દ્ર સરકારની દલીલ શું હતી?

ઓગસ્ટ મહિનામાં, કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક અરજી દાખલ કરીને ચુકાદા અંગે સ્પષ્ટતા માંગી હતી. તેમાં દલીલ કરવામાં આવી હતી કે, આ ચુકાદાના તાત્કાલિક અમલીકરણથી વહીવટી સ્તરે મોટી મુશ્કેલીઓ સર્જાઈ શકે છે. ખાસ કરીને, ૨૦૨૫ની સિવિલ સર્વિસીસ પરીક્ષા માટે કેડર અને સેવાઓની ફાળવણી, તાલીમ અને અન્ય વહીવટી પ્રક્રિયાઓ પર પ્રતિકૂળ અસર પડી શકે છે.
૨૦૧૬થી અત્યાર સુધીમાં, કેન્દ્ર સરકાર, રેલવે, બેંકો, અર્ધલશ્કરી દળો અને યુનિવર્સિટીઓમાં આશરે ૩,૭૦,૦૦૦ OBC ઉમેદવારોની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. જો આ ચુકાદો ભૂતકાળની અસરો સાથે (retrospectively) લાગુ કરવામાં આવે, તો તેનાથી મોટી સંખ્યામાં નવા વિવાદો અને કાનૂની પડકારો ઊભા થઈ શકે છે.રાજ્ય સરકારો સાથે પરામર્શ કરવાની જરૂરિયાત અને તેમાં સંકળાયેલી મોટી સંખ્યામાં સરકારી સંસ્થાઓને ધ્યાનમાં લેતા, આ અમલીકરણ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવામાં બે વર્ષ જેટલો સમય લાગી શકે છે.

કોર્ટે સરકારના ૨૦૦૪ના તે આદેશને ખામીયુક્ત ગણાવ્યો હતો, જેમાં જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (PSUs), બેંકો અને ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓના બાળકોને માત્ર તેમના માતા-પિતાની આવકના આધારે 'ક્રીમી લેયર' અથવા 'નોન-ક્રીમી લેયર' શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવતા હતા. તે જ આદેશમાં સરકારી કર્મચારીઓના બાળકોને આ ચોક્કસ માપદંડોમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી હતી અને તેના બદલે તેમની શ્રેણી તેમના માતા-પિતાના સત્તાવાર હોદ્દા કે પદના આધારે નક્કી કરવાની જોગવાઈ હતી. કોર્ટે તારણ કાઢ્યું કે, આ અભિગમ બંધારણની કલમ ૧૪ અને ૧૬ હેઠળ આપવામાં આવેલા સમાનતાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે.