બેંગલુરુના સન સિટી એપાર્ટમેન્ટ્સમાં રખડતા કૂતરાઓનો ખતરો અને કથિત તસ્કરીનું જોડાણ ખુલ્યું

માર્ચ 2025 માં, NHRC એ સમગ્ર ભારતમાં, ખાસ કરીને હરિયાણામાં કૂતરા કરડવાની વધતી જતી ઘટનાઓની ગંભીર નોંધ લીધી અને હરિયાણાના પશુ કલ્યાણ બોર્ડને ચાર અઠવાડિયામાં તપાસ કરવા અને કાર્યવાહીનો અહેવાલ (ATR) સબમિટ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. 2024માં21.95 લાખ કૂતરા કરડવાના કેસ નોંધાયા હતા, જેમાં 5 લાખ બાળકો અને 37 મૃત્યુનો સમાવેશ થાય છે, તે જાહેર થયા પછી આ મુદ્દા પર ખાસ ધ્યાન ખેંચાયું. રખડતા કૂતરાઓનો ભય સમગ્ર ભારતમાં એક એવી ઘટના છે જે લોકોને, ખાસ કરીને બાળકોને, દરરોજ પરેશાન કરી રહી છે. 2024માં, ચેન્નાઈ, બેંગલુરુ, કર્ણાટક અને કેરળ રાજ્યોમાં પણ આવા ઘણા ગંભીર કેસ નોંધાયા હતા.

માનવ-રખડતા કૂતરાઓના વધતા સંઘર્ષની પૃષ્ઠભૂમિમાં, બેંગલુરુના ઈબ્બલુરુ-બેલાંદુરમાં સન સિટી એપાર્ટમેન્ટ્સમાં એક ચિંતાજનક મુદ્દો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. રહેવાસીઓ રખડતા કૂતરાઓની સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા છે, જે તેમના મતે સંકુલમાં કથિત પ્રાણીઓની તસ્કરીના કારણે વધુ વકરી છે. આ સમસ્યા, જે એક દાયકાથી વધુ સમયથી ચાલી રહી છે, તે તાજેતરના મહિનાઓમાં વધુ ખરાબ થઈ ગઈ છે, જેના કારણે બાળકો અને વરિષ્ઠ નાગરિકોને તકલીફ પડી રહી છે. રહેવાસીઓના જણાવ્યા મુજબ, મીનુ સિંહ નામનો એક સ્વ-ઘોષિત પ્રાણી કાર્યકર્તા 2010થી કથિત બચાવ કામગીરી ચલાવી રહી છે. શરૂઆતમાં, તે સંકુલની બહાર એક આશ્રયસ્થાન ચલાવતી હતી, પરંતુ રખડતા કૂતરાઓ પરના કાનૂની પ્રતિબંધોને કારણે, તેણે ડઝનબંધ કૂતરાઓને સન સિટી એપાર્ટમેન્ટ્સમાં ખસેડ્યા હોવાનું કહેવાય છે. કોઈપણ સમયે, ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર 9થી 12 કૂતરા રહેતા હોવાના અહેવાલ છે, જે બાળકો અને વૃદ્ધ રહેવાસીઓ માટે અસુરક્ષિત છે.

ચિંતિત કાર્યકરોએ 2010માં એક બચાવ આશ્રયસ્થાન શરૂ કર્યું, જે શરૂઆતમાં એપાર્ટમેન્ટ સંકુલથી 150-200 મીટર દૂરના સ્થળેથી કાર્યરત હતું. આશ્રયસ્થાન ચલાવતી વખતે, તેણે સન સિટી એપાર્ટમેન્ટ્સની અંદર રખડતા કૂતરાઓને ખવડાવવાનું ચાલુ રાખ્યું, જે એપાર્ટમેન્ટ એસોસિએશનની નિષ્ક્રિયતાને કારણે વર્ષો સુધી પડકારવામાં ન આવ્યું. જોકે, કોવિડ-19 અને નજીકના બાંધકામોમાં વધારો થતા, તેના આશ્રયસ્થાનને તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું, અને અન્ય રહેણાંક વિસ્તારોમાં રખડતા કૂતરાઓ સામે આદેશો જારી કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાંથી એક નાવી ટેક્નોલોજીસ દ્વારા મેળવવામાં આવ્યો હતો. પરિણામે, તેમણે આ વિસ્થાપિત કૂતરાઓને સન સિટી એપાર્ટમેન્ટ્સમાં સ્થાનાંતરિત કર્યા હોવાના અહેવાલ છે, જેનાથી સંકુલમાં તેમની વસ્તીમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો.

વધુમાં, કાર્યકર્તાનો દાવો છે કે તે બે કિલોમીટરના ત્રિજ્યામાં લગભગ 2,000 કૂતરાઓને ખવડાવે છે, તેથી ઘણા કૂતરાઓ તેની પાછળ આવે છે, જેના કારણે પરિસરમાં રખડતા કૂતરાઓનું એક અણધાર્યું વર્તુળ બને છે. કૂતરા કરડવા, આક્રમક વર્તન અને રમતી વખતે બાળકોનો પીછો કરવા સહિત અનેક ખતરનાક ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. કૂતરાઓ ફક્ત ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પૂરતા મર્યાદિત નથી, કારણ કે કેટલાકને ઉપરના માળે લિફ્ટથી જતા જોવામાં આવ્યા છે, જે નવમા માળે પણ પહોંચે છે. એપાર્ટમેન્ટની અંદરના ફીડર નેટવર્કે આ હિલચાલને સરળ બનાવી છે, જેના કારણે સમસ્યા વધુ વકરી છે.

નાણાકીય ગેરરીતિ અને રાજકીય પ્રભાવના આરોપો

રહેવાસીઓનો એવો પણ આરોપ છે કે કાર્યકર્તાએ સુરક્ષા ગાર્ડ્સ, માળીઓ અને ડોગ વોકર્સને પૈસા આપીને પ્રભાવનું જોડાણ બનાવ્યું છે. મેનકા ગાંધી સાથેના તેમના કથિત સંબંધોને કારણે રહેવાસીઓ માટે તેમની પ્રવૃત્તિઓ સામે કાર્યવાહી કરવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે. લાંચ અને કાનૂની પજવણીની ફરિયાદો મળી છે, જેમાં આરોપ છે કે જે લોકો અવાજ ઉઠાવે છે તેમને ધમકી આપવામાં આવે છે અને તેમની સામે ખોટી પોલીસ ફરિયાદો દાખલ કરવામાં આવે છે. એક કેસમાં, 40 રહેવાસીઓ વિરુદ્ધ FIR દાખલ કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલ છે, જેમાં કેસ છેડતીના કેસમાં બદલાઈ ગયો હતો. ડિસેમ્બર 2024માં, આ સ્વ-ઘોષિત પ્રાણી કાર્યકર્તા મીનુ સિંહની ફરિયાદના આધારે બેલંદુર પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR દાખલ કરવામાં આવી હતી. 3 ડિસેમ્બર, 2024ના રોજ દાખલ કરાયેલી FIRમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે જ્યારે તે રખડતા કૂતરાઓ પર હુમલો કરવા બદલ તેનો સામનો કરી રહી હતી ત્યારે એક 'અજાણ્યા વ્યક્તિ' એ તેની સાથે મૌખિક રૂપે ગેરવર્તન કર્યું હતું.

જોકે, સન સિટી એપાર્ટમેન્ટ્સના રહેવાસીઓનો દાવો છે કે સિંહ દ્વારા તેમની પ્રવૃત્તિઓનો વિરોધ કરનારાઓને ડરાવવા માટે દાખલ કરવામાં આવેલી આ બીજી ખોટી ફરિયાદ છે. છેલ્લા એક દાયકાથી, સિંહ પર એપાર્ટમેન્ટ સંકુલમાં ગેરકાયદેસર રીતે રખડતા કૂતરાઓને આશ્રય આપવાનો આરોપ છે, અને વિરોધ પ્રદર્શનોને દબાવવા માટે તેમના પ્રભાવ અને રાજકીય જોડાણોનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ છે. રહેવાસીઓએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે તેમનું NGO, મીનુ રક્ષા વાહિની ફાઉન્ડેશન, પ્રાણી બચાવની આડમાં છેતરપિંડીથી ભંડોળ એકત્ર કરી રહ્યું છે અને સમુદાયમાં અનિયંત્રિત ઉપદ્રવ પેદા કરી રહ્યું છે. સિંહની ફરિયાદ મુજબ, આ ઘટના સવારે 8:30 વાગ્યાની આસપાસ સન સિટી એપાર્ટમેન્ટ્સના બ્લોક-6 પાછળના જીમ વિસ્તાર પાસે બની હતી.

તેણે દાવો કર્યો હતો કે રખડતા કૂતરાઓનો ભસવાનો અવાજ સાંભળીને, તે તેના એપાર્ટમેન્ટમાંથી બહાર આવી અને જોયું કે 40 વર્ષના એક માણસે તેમના પર હુમલો કર્યો હતો. જ્યારે તેણે તેનો સામનો કર્યો, ત્યારે તેણે કથિત રીતે અપશબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો અને આક્રમક રીતે તેની તરફ આગળ વધ્યો, જેના કારણે તેને મદદ માટે બોલાવવા મજબૂર કરી. સિંહે જણાવ્યું કે, ત્યારબાદ તે વ્યક્તિ સ્થળ પરથી ભાગી ગયો. તેણે અધિકારીઓને વિનંતી કરી છે કે તેઓ પ્રાણીઓ પર ક્રૂરતા અને મૌખિક દુર્વ્યવહાર બદલ તેની સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરે. જોકે, રહેવાસીઓનો મત અલગ છે. ઘણા લોકો દલીલ કરે છે કે આ સિંહના વર્તનનો એક પ્રકાર છે, તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે ચિંતા વ્યક્ત કરનારાઓને ચૂપ કરવા માટે તેણે વારંવાર કાનૂની જોગવાઈઓનો દુરુપયોગ કર્યો છે.

આ એપાર્ટમેન્ટ સમુદાયની સલામતી અને સુખાકારી વિશે છે. કેટલાક લોકો ભૂતકાળના એવા કિસ્સાઓ પણ યાદ કરે છે જ્યારે તેમનો વિરોધ કરનારા રહેવાસીઓ પર છેડતીના આરોપો સહિત ગંભીર આરોપો હેઠળ કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો, જે તેમને ડરાવવા અને બદનામ કરવાના ઈરાદાપૂર્વકના પ્રયાસો હતા. તેમના એક્સ હેન્ડલ પર આરોપ છે કે સનસિટી એપાર્ટમેન્ટના રહેવાસીઓ "પ્રાણી વિરોધી" છે. રેસિડેન્ટ વેલ્ફેર એસોસિએશન અને અન્ય અધિકારીઓ તરફથી સ્પષ્ટ સૂચનાઓ હોવા છતાં કે રખડતા કૂતરાઓને એપાર્ટમેન્ટ સંકુલમાં પ્રવેશવાની મનાઈ છે, તેના સોશિયલ મીડિયા વીડિયો તેના સ્પષ્ટ વિરોધને દેખાડે છે કારણ કે તે તેમને અંદર લાવવાનો આગ્રહ રાખે છે.

વધુમાં, કાર્યકર્તાના NGO, મીનુ રક્ષા વાહિની ફાઉન્ડેશનની નાણાકીય પારદર્શિતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. સંગઠને ક્રાઉડફંડિંગ દ્વારા લગભગ 50 લાખ રૂપિયા એકત્ર કર્યા હોવાના અહેવાલ છે, છતાં તેના નોંધાયેલા સરનામામાં વિસંગતતાઓ તેની કાયદેસરતા પર શંકા ઉભી કરી છે. વિવાદનો બીજો મુદ્દો એ છે કે કાર્યકર્તા દ્વારા ત્રણ સર્વેલન્સ કેમેરા અનધિકૃત રીતે લગાવવામાં આવ્યા હતા - બે સામાન્ય વિસ્તારો તરફ અને એક તેમના કોરિડોરમાં પડોશી ફ્લેટ તરફ. રહેવાસીઓએ ગોપનીયતાના ઉલ્લંઘનનો હવાલો આપીને તેમને દૂર કરવાની માંગ કરી છે. જોકે, એપાર્ટમેન્ટ એસોસિએશન તરફથી થયેલા વિલંબને કારણે આ મુદ્દો લંબાયો છે.

અધિકારીઓ દ્વારા હસ્તક્ષેપ

અનેક ફરિયાદો બાદ, રહેવાસીઓએ આ મામલો પોલીસ, બ્રુહત બેંગલુરુ મહાનગર પાલિક (BBMP) અને તેમના સ્થાનિક ધારાસભ્ય સમક્ષ ઉઠાવ્યો. પરિણામે, થોડી રાહત મળી. અધિકારીઓએ ચુકાદો આપ્યો કે ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર અને બેઝમેન્ટમાં કૂતરાઓને મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં, અને એપાર્ટમેન્ટના ગેટની બહાર બે ગેરકાયદેસર ડોગ શેલ્ટરને તોડી પાડવામાં આવ્યા. જોકે, રહેવાસીઓનો દાવો છે કે કાર્યકર્તા રખડતા કૂતરાઓને સંકુલમાં ફરીથી લાવવાના રસ્તાઓ શોધી રહી છે.

તાજેતરમાં BBMPના નિરીક્ષણમાં એપાર્ટમેન્ટ સંકુલમાં 19 રખડતા કૂતરા મળી આવ્યા હતા. કાયદાકીય પ્રતિબંધોને કારણે, આ કૂતરાઓને સ્થળાંતર નથી કરી શકાતા. જોકે, એસોસિએશને એવું વલણ અપનાવ્યું છે કે આ કૂતરાઓનું સંચાલન કામદાર દ્વારા તેમની સંડોવણી વિના કરવું જોઈએ, કારણ કે તેમના સતત પ્રભાવને કારણે પરિસ્થિતિનો ઉકેલ આવવાને બદલે તે વધુ ખરાબ થાય છે.