જુદા-જુદા દેશોમાં થઈ રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનો ? આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્કનો મોટો દાવો

ભારતથી લઈને ફ્રાન્સ સુધી ચાલી રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનો વચ્ચે કનેક્શન હોવાનો દાવો સામે આવ્યો છે. અમેરિકન મીડિયા સંસ્થા ફોક્સ ન્યૂઝ ડિજિટલ (Fox News Digital)ના એક અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ભારત અને ફ્રાન્સમાં થઈ રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનો પાછળ એક જ આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્ક (International Network) સક્રિય હોવાની શક્યતા છે. આ અહેવાલમાં નવ દેશોમાં ફેલાયેલા 101 સંગઠનોની ઓળખ કરવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ દાવાઓને સ્વતંત્ર રીતે સાબિત કરતા પુરાવા અને દરેક સંગઠનની ભૂમિકાની અલગથી તપાસ કરવી જરૂરી છે.

અહેવાલ મુજબ, ભારત અને ફ્રાન્સ વચ્ચે હવાઈ માર્ગે આશરે 7,369 કિલોમીટરનું અંતર હોવા છતાં બંને દેશોમાં થઈ રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનોના મુદ્દાઓ અને સંગઠનો વચ્ચે સંબંધ હોવાની વાત સામે આવી છે. ભારતમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માગ સાથે યુવાનો વિરોધ-પ્રદર્શન કરી રહ્યા હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ, ફ્રાન્સમાં થઈ રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનો સાથે પણ કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોના સંબંધ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

નવ દેશોમાં 101 સંગઠનોનું નેટવર્ક હોવાનો દાવો

ફોક્સ ન્યૂઝ ડિજિટલના અહેવાલમાં સિનિયર એડિટર અસ્રા નોમાનીની તપાસનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ તપાસમાં નવ દેશોમાં ફેલાયેલા 101 સંગઠનોની ઓળખ કરવામાં આવી હોવાનો દાવો છે. અહેવાલમાં આ નેટવર્કને 'રેડ-ગ્રીન પ્રોટેસ્ટ ઇકોસિસ્ટમ' (Red-Green Protest Ecosystem) તરીકે ઓળખાવવામાં આવ્યું છે. આ શબ્દનો ઉપયોગ કથિત રીતે ઇસ્લામવાદી અને સામ્યવાદી વિચારધારા સાથે જોડાયેલા જૂથોના નેટવર્ક માટે કરવામાં આવ્યો છે.

અહેવાલ અનુસાર, આ સંગઠનો યુરોપના વિવિધ દેશોમાં વિરોધ-પ્રદર્શનોનું આયોજન કરવા, તેમાં ભાગ લેવા અથવા તેમને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સક્રિય છે. જોકે, કોઈ સંગઠન વિરોધ-પ્રદર્શનમાં ભાગ લેતું હોય એટલા માત્રથી તે હિંસા ભડકાવવામાં સામેલ છે એવું માની શકાય નહીં. દરેક સંગઠન અને તેની પ્રવૃત્તિઓ અંગેના દાવાઓની સ્વતંત્ર ચકાસણી જરૂરી છે.

અહેવાલનું શીર્ષક 'ગ્લોબલ કેઓસ ઇન્ક. ગ્રોઝ ટુ 101 ગ્રુપ્સ' (Global Chaos Inc. Grows to 101 Groups) હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં ફ્રાન્સમાં સક્રિય 'ઇન્ડિયન એલાયન્સ પેરિસ' (Indian Alliance Paris - IAP) નામના સંગઠનનો પણ ઉલ્લેખ છે.

ઇન્ડિયન એલાયન્સ પેરિસની ભૂમિકા અંગે શું કહેવાયું?

અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ઇન્ડિયન એલાયન્સ પેરિસ ભારત અને ફ્રાન્સમાં થઈ રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનોના સંદેશાઓને જોડવાનું કામ કરે છે. આ સંગઠનના સંબંધ અમેરિકાના મેનહટનમાં આવેલા 'પીપલ્સ ફોરમ' (The People's Forum) સાથે હોવાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

આ દાવા પ્રમાણે, વિવિધ દેશોમાં કાર્યરત સંગઠનો વિરોધ-પ્રદર્શનો સાથે સંબંધિત મુદ્દાઓ, સંદેશાઓ અને રાજકીય વિચારોને એકબીજા સુધી પહોંચાડે છે. આ રીતે સ્થાનિક સ્તરે શરૂ થયેલા વિરોધ-પ્રદર્શનોને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બનાવવાનો પ્રયાસ થતો હોવાનો અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

જોકે, આ સંગઠનો વચ્ચેના સંબંધોનો ચોક્કસ સ્વરૂપ શું છે, તેઓ માત્ર વિચારોની આપ-લે કરે છે કે વિરોધ-પ્રદર્શનોના આયોજનમાં પણ સંકલન કરે છે, તે અંગે વધુ સ્પષ્ટ અને સ્વતંત્ર રીતે ચકાસાયેલા પુરાવા જરૂરી છે.

પ્રોગ્રેસિવ ઇન્ટરનેશનલનો પણ અહેવાલમાં ઉલ્લેખ

અહેવાલમાં 'પ્રોગ્રેસિવ ઇન્ટરનેશનલ' (Progressive International - PI) નામના આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ સંગઠન મૂડીવાદ વિરોધી (Anti-Capitalist) વિચારધારા સાથે જોડાયેલું છે.

અહેવાલ મુજબ, 16 ઑક્ટોબરે પ્રોગ્રેસિવ ઇન્ટરનેશલે પોતાની વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત એક બ્રીફિંગમાં ફ્રાન્સ, સ્પેન, ભારત અને અલ્બેનિયામાં ચાલી રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનોને એકસાથે રજૂ કર્યા હતા. તેમાં એવો સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો કે શું આ નવા વિરોધ-પ્રદર્શનો એટલી સંગઠિત શક્તિ ઊભી કરી શકે છે કે જે પરિસ્થિતિઓને બદલી શકે, જેના કારણે આ આંદોલનો શરૂ થયાં છે?

ફોક્સ ન્યૂઝ ડિજિટલના અહેવાલમાં આ બાબતને વિવિધ દેશોમાં ચાલતાં આંદોલનો વચ્ચેના સંકલનના સંકેત તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે. જોકે, અલગ-અલગ દેશોના વિરોધ-પ્રદર્શનોને એક જ મંચ પર ચર્ચામાં લેવા અને તેમને સીધા એક જ સંગઠિત નેટવર્ક દ્વારા ચલાવવામાં આવતા હોવા વચ્ચે તફાવત છે.

ફંડિંગ અંગે શું દાવો કરવામાં આવ્યો છે?

અહેવાલનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ વિરોધ-પ્રદર્શનો સાથે સંકળાયેલા કેટલાક સંગઠનોના ભંડોળ (Funding) અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અંગે છે. તેમાં બ્રેકથ્રૂ ન્યૂઝ (BreakThrough News), કોડપિંક (CODEPINK) અને પાર્ટી ફોર સોશિયલિઝમ એન્ડ લિબરેશન (Party for Socialism and Liberation - PSL) જેવા સંગઠનોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ સંગઠનોને ચીનના શાંઘાઈમાં રહેતા અમેરિકન મૂળના ટેક્નોલોજી ઉદ્યોગપતિ નેવિલ રોય સિંધમ (Neville Roy Singham) તરફથી ભંડોળ અથવા સમર્થન મળ્યું છે. આ સંબંધોને આધારે અહેવાલમાં વિવિધ દેશોમાં ચાલી રહેલી રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ અને વિરોધ-પ્રદર્શનો વચ્ચે જોડાણ હોવાની શક્યતા રજૂ કરવામાં આવી છે.

પરંતુ ભંડોળ મળવાનો દાવો અને કોઈ ચોક્કસ દેશમાં હિંસા કે અશાંતિ ફેલાવવામાં સીધી સંડોવણી હોવાનો આરોપ બે અલગ બાબતો છે. નાણાકીય વ્યવહારો, ભંડોળના ઉપયોગ અને સંગઠનોની વાસ્તવિક ભૂમિકા અંગેના દાવાઓને દસ્તાવેજો તથા સ્વતંત્ર તપાસના આધારે જ મૂલવવા જોઈએ.

જોડી ઇવાન્સના નિવેદનનો ઉલ્લેખ

અહેવાલમાં 14 ઑક્ટોબરે બ્રેકથ્રૂ ન્યૂઝને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઇન્ટરવ્યૂમાં નેવિલ રોય સિંધમનાં પત્ની અને કોડપિંકનાં સહ-સ્થાપક જોડી ઇવાન્સ (Jodie Evans)એ ફ્રાન્સ, સ્પેન અને ભારત તરફ ધ્યાન આપવા અને ત્યાં ચાલી રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનો વિશે વિચારવા લોકોને અપીલ કરી હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.

અહેવાલમાં આ નિવેદનને વિવિધ દેશોમાં ચાલતાં આંદોલનો પ્રત્યે આંતરરાષ્ટ્રીય સમર્થનના સંદર્ભમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. જોકે, કોઈ આંદોલનને સમર્થન આપવું, તેના મુદ્દાઓને જાહેર ચર્ચામાં લાવવા અને તેની પાછળથી સમગ્ર આંદોલનનું સંચાલન કરવું—આ ત્રણેય બાબતો અલગ છે.

જોય બેનર્જી અને ફ્રાન્સના સંગઠનો વચ્ચેના સંબંધોની ચર્ચા

અહેવાલમાં ડિસઇન્ફો લેબ (Disinfo Lab) નામના એક્સ હેન્ડલ પર કરવામાં આવેલી પોસ્ટનો પણ ઉલ્લેખ છે. આ પોસ્ટમાં પેરિસમાં રહેતા ભારતીય મૂળના જોય બેનર્જી, જેઓ ઇન્ડિયન એલાયન્સ પેરિસના સચિવ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે, તેમના અગાઉના સંગઠનાત્મક સંબંધો અંગે દાવા કરવામાં આવ્યા છે.

પોસ્ટ અનુસાર, જોય બેનર્જી અગાઉ CGT ટ્રેડ યુનિયનના પ્રતિનિધિ રહી ચૂક્યા છે અને ફ્રેન્ચ કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી સાથે પણ તેમના સંબંધો રહ્યા હોવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. જોકે, આ વિગતોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ અને તેમના સંબંધોનો વર્તમાન વિરોધ-પ્રદર્શનો સાથે સીધો સંબંધ છે કે નહીં, તે અંગે સ્પષ્ટતા જરૂરી છે.

શું ભારત અને ફ્રાન્સના વિરોધ-પ્રદર્શનો પાછળ એક જ નેટવર્ક છે?

આ સમગ્ર અહેવાલનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે વિવિધ દેશોમાં થઈ રહેલા વિરોધ-પ્રદર્શનો વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંપર્ક, વિચારધારાત્મક સમાનતા અને સંગઠનાત્મક સંબંધો હોઈ શકે છે. અહેવાલમાં રજૂ કરાયેલા દાવાઓ પ્રમાણે, કેટલાક સંગઠનો અલગ-અલગ દેશોમાં ચાલતાં આંદોલનોને એકબીજા સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યાં છે.

પરંતુ ભારત અને ફ્રાન્સમાં થયેલા વિરોધ-પ્રદર્શનો પાછળ એક જ નેટવર્ક સક્રિય છે અથવા આ સંગઠનો જ હિંસા ભડકાવી રહ્યાં છે એવો નિષ્કર્ષ માત્ર આ દાવાઓના આધારે કાઢી શકાય નહીં. તે માટે ભંડોળના દસ્તાવેજો, સંગઠનો વચ્ચેના સંચાર, વિરોધ-પ્રદર્શનોના આયોજનમાં તેમની વાસ્તવિક ભૂમિકા અને સ્વતંત્ર તપાસના તારણો જરૂરી છે.

હાલમાં આ મુદ્દો આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય ચર્ચામાં મહત્ત્વનો બની રહ્યો છે. એક તરફ આવા અહેવાલો વિવિધ દેશોમાં સક્રિય સંગઠનો વચ્ચેના સંબંધો અંગે સવાલો ઊભા કરે છે, તો બીજી તરફ તેમાં કરવામાં આવેલા દાવાઓની નિષ્પક્ષ ચકાસણી પણ એટલી જ જરૂરી છે.

મહત્ત્વપૂર્ણ નોંધ: આ લેખમાં આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અહેવાલમાં કરવામાં આવેલા દાવાઓ રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. તેમાં ઉલ્લેખિત તમામ સંગઠનોને હિંસા, ષડયંત્ર અથવા ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ માટે જવાબદાર ઠેરવતા સ્વતંત્ર રીતે ચકાસાયેલા પુરાવા અહીં સ્થાપિત થયા નથી.