મહારાષ્ટ્રના રાયગઢમાં 32,490 વૃક્ષો કાપવાની યોજના સામે રાજકીય વિરોધ, ₹13,505 કરોડના પ્રોજેક્ટ પર વિવાદ

મહારાષ્ટ્રના રાયગઢ જિલ્લામાં 3,000 મેગાવોટના પમ્પ્ડ સ્ટોરેજ હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ માટે 32,490 વૃક્ષો કાપવાની યોજના સામે રાજકીય અને પર્યાવરણીય વિવાદ ઊભો થયો છે. રાજ્ય સરકાર આ પ્રોજેક્ટને ભવિષ્યની ઊર્જા સુરક્ષા અને વીજળીના પુરવઠાની સ્થિરતા માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાવી રહી છે, જ્યારે વિપક્ષી પક્ષોએ વનવિસ્તારને થતા સંભવિત નુકસાન અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. આ પ્રોજેક્ટ રાયગઢ જિલ્લાના કર્જત તાલુકાના સાઇદોંગર વિસ્તારમાં પ્રસ્તાવિત છે. ટોરેન્ટ પાવર દ્વારા હાથ ધરાનારા આ પ્રોજેક્ટમાં આશરે ₹13,505 કરોડનું રોકાણ થવાનું છે. પ્રોજેક્ટ માટે કુલ 377 હેક્ટર જમીનનો ઉપયોગ કરવાની યોજના છે, જેમાંથી 233 હેક્ટર જમીન વનવિસ્તારનો ભાગ હોવાનું મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેના (MNS)એ જણાવ્યું છે.

ભીમાશંકર વન્યજીવ અભયારણ્ય નજીક પ્રોજેક્ટ

આ પ્રોજેક્ટ પુણે જિલ્લાના ભીમાશંકર વન્યજીવ અભયારણ્યની નજીક સહ્યાદ્રિ-પશ્ચિમ ઘાટ વિસ્તારમાં આવેલો છે. આ વિસ્તારની જૈવવિવિધતા, વન્યજીવો અને કુદરતી જળસ્રોતો પર પ્રોજેક્ટની સંભવિત અસરને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. કોંગ્રેસ, ઉદ્ધવ ઠાકરેની શિવસેના (UBT) અને શરદ પવારની NCP (SP)નો સમાવેશ ધરાવતા મહા વિકાસ આઘાડીએ મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસના નેતૃત્વવાળી ભાજપની આગેવાની હેઠળની મહાયુતિ સરકારની ટીકા કરી છે. રાજ ઠાકરેની મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેનાએ પણ વૃક્ષો કાપવાની યોજના સામે વિરોધ નોંધાવ્યો છે.

MNSએ ખેડૂતો, આદિવાસીઓ અને જળસ્રોતો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી

MNSએ જણાવ્યું કે સાઇદોંગર વિસ્તારમાં ટોરેન્ટ ગ્રૂપના હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ માટે વૃક્ષો કાપવાનું શરૂ થયાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. પક્ષે સવાલ ઉઠાવ્યો કે એક તરફ દુષ્કાળ, પાણીની અછત અને ખેડૂતોની સમસ્યાઓ વધી રહી છે, ત્યારે આટલા મોટા વનવિસ્તારનો ઉપયોગ કરવાથી પર્યાવરણ પર શું અસર પડશે? MNSએ સ્થાનિક ખેડૂતો, આદિવાસી સમુદાયો, જૈવવિવિધતા અને કુદરતી જળસ્રોતોના સંરક્ષણ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. પક્ષે કહ્યું કે વીજળી ઉત્પાદન અને વિકાસ જરૂરી છે, પરંતુ તેના માટે રાજ્યની કુદરતી સંપત્તિનું કેટલું નુકસાન થશે તે અંગે વિચારવું જરૂરી છે.

આદિત્ય ઠાકરેએ વનવિભાગની મંજૂરી પર સવાલ ઉઠાવ્યા

શિવસેના (UBT)ના ધારાસભ્ય આદિત્ય ઠાકરેએ વૃક્ષો કાપવાની મંજૂરી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે દાવો કર્યો કે સ્થાનિક લોકો અને પર્યાવરણપ્રેમીઓના વિરોધ છતાં આ પ્રક્રિયા આગળ વધી રહી છે. ઠાકરેએ વનવિભાગે કયા દબાણ હેઠળ મંજૂરી આપી અને નવેમ્બરમાં યોજાનારી ભૂમિપૂજનની તૈયારી વચ્ચે વૃક્ષો કાપવાની ઉતાવળ શા માટે થઈ રહી છે, તેવા પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે ખાનગી કંપનીઓના હિત માટે મહારાષ્ટ્રના પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવી રહ્યું છે.

રોહિત પવારે પક્ષીઓ અને વન્યજીવોના રહેઠાણ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી

NCP (SP)ના ધારાસભ્ય રોહિત પવારે ચેતવણી આપી કે કાગળ પર 32 હજાર વૃક્ષોનો આંકડો દેખાય છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં વૃક્ષો કાપવાની સંખ્યા વધી શકે છે. તેમણે આ વિસ્તારના પક્ષીઓનાં માળાં, ઇંડાં અને નાનાં બચ્ચાંને થનારા સંભવિત નુકસાન અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. પવારે જણાવ્યું કે આ જંગલમાં મહારાષ્ટ્રનું રાજ્યપ્રાણી ભસકતું હરણ (બાર્કિંગ ડીયર), દીપડા, જંગલી ભૂંડ, ઓટર, કરચલાં અને અનેક દુર્લભ પક્ષીઓ સહિત વિવિધ જીવસૃષ્ટિ વસે છે. વૃક્ષો કપાવાથી આ પ્રજાતિઓનાં કુદરતી રહેઠાણો પર અસર પડી શકે છે. તેમણે ઔષધીય વનસ્પતિઓ, દુર્લભ જીવાતો અને સહ્યાદ્રિ વિસ્તારની વિશિષ્ટ જૈવવિવિધતાને થતા સંભવિત નુકસાન અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.

કોંગ્રેસે આદિવાસીઓની આજીવિકા અંગે સવાલ ઉઠાવ્યો

મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભામાં કોંગ્રેસ પક્ષના નેતા વિજય વડેટ્ટીવારે સરકારની નીતિ પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે એક તરફ આદિવાસી વિકાસની વાતો કરવામાં આવે છે, તો બીજી તરફ તેમના જંગલ, જમીન, સંસ્કૃતિ અને આજીવિકાના આધાર પર અસર થવાની આશંકા છે. તેમણે કહ્યું કે આદિવાસીઓ માટે જંગલ માત્ર વૃક્ષોનો સમૂહ નથી, પરંતુ પેઢીઓથી તેમના જીવનનો આધાર છે. વડેટ્ટીવારે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોંગ્રેસ વિકાસની વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ વિકાસના નામે વનવિસ્તારનો નાશ, આદિવાસીઓનું વિસ્થાપન અને પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડવાના પ્રયાસોનો વિરોધ કરે છે.

ઊર્જા સુરક્ષા સામે પર્યાવરણનો મુદ્દો

સરકાર માટે 3,000 મેગાવોટનો આ પ્રોજેક્ટ રાજ્યની ઊર્જા સુરક્ષા અને વીજળીની ગ્રીડની વિશ્વસનીયતા વધારવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે. બીજી તરફ, વિપક્ષે વૃક્ષોનું કાપકામ, વન્યજીવોના રહેઠાણ, આદિવાસી સમુદાયોની આજીવિકા અને કુદરતી જળસ્રોતો પર થનારી અસર અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. હાલ આ મુદ્દે રાજકીય વિરોધ તેજ બન્યો છે. પ્રોજેક્ટથી પર્યાવરણ પર થનારી વાસ્તવિક અસર, વૃક્ષો કાપવા માટેની મંજૂરીની વિગતો અને નુકસાન ઘટાડવા માટે કયા પગલાં લેવાશે તે અંગેની માહિતી આ વિવાદમાં મહત્ત્વપૂર્ણ બની રહેશે.