દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાં ‘મનુસ્મૃતિ’ ભણાવવામાં નહીં આવે, વાઈસ ચાન્સેલરે દરખાસ્ત ફગાવી

દિલ્હી યુનિવર્સિટીની લો ફેકલ્ટીએ તેના પ્રથમ અને ત્રીજા વર્ષના વિદ્યાર્થીઓને 'મનુસ્મૃતિ' ભણાવવા માટેના અભ્યાસક્રમમાં સુધારો કરવા માટે દિલ્હી યુનિવર્સિટી (DU)ની અંતિમ નિર્ણય લેતી સંસ્થા પાસેથી મંજૂરી માંગી હતી. શુક્રવારે એકેડેમિક કાઉન્સિલની બેઠકમાં આ પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા થવાની હતી, પરંતુ તે પહેલા શિક્ષકોના એક વર્ગે તેની ટીકા કરતા વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. હવે આ બાબતની નોંધ લેતા યુનિવર્સિટી પ્રશાસને DU લો ફેકલ્ટીના પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે.

એલએલબીના વિદ્યાર્થીઓને મનુસ્મૃતિ (મનુના કાયદા) ભણાવવાના દિલ્હી યુનિવર્સિટીના પ્રસ્તાવને વિવાદ બાદ ફગાવી દેવામાં આવ્યો છે. શુક્રવારે એકેડેમિક કાઉન્સિલની બેઠકમાં આ પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા થવાની હતી, પરંતુ તે પહેલા શિક્ષકોના એક વર્ગે તેની ટીકા કરતા વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. હવે આ બાબતની નોંધ લેતા યુનિવર્સિટી પ્રશાસને DU લો ફેકલ્ટીના પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે. દિલ્હી યુનિવર્સિટીના વાઈસ ચાન્સેલર યોગેશ સિંહે કહ્યું કે તેમણે DUના કાયદાના અંડરગ્રેજ્યુએટ કોર્સમાં મનુસ્મૃતિ ભણાવવાના લો ફેકલ્ટીના પ્રસ્તાવને ફગાવી દીધો છે.

હકીકતમાં, DUની લો ફેકલ્ટીએ તેના પ્રથમ અને ત્રીજા વર્ષના વિદ્યાર્થીઓને 'મનુસ્મૃતિ' શીખવવા માટે અભ્યાસક્રમમાં સુધારો કરવા માટે દિલ્હી યુનિવર્સિટી (DU) ની અંતિમ નિર્ણય લેતી સંસ્થા પાસેથી મંજૂરી માંગી હતી. સુધારાઓ મુજબ, મનુસ્મૃતિ પરના બે પાઠો – જીએન ઝાના મનુભાસ્ય સાથે મેધાતિથિના મનુભાષ્ય અને ટી કૃષ્ણસ્વામી ઐયરની મનુસ્મૃતિ પરની ભાષ્ય – સ્મૃતિચંદ્રિકા – વિદ્યાર્થીઓને રજૂ કરવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી. ફેકલ્ટીના ડીન અંજુ વલી ટીકુની અધ્યક્ષતામાં 24 જૂનના રોજ મળેલી ફેકલ્ટીની અભ્યાસક્રમ સમિતિની બેઠકમાં સુધારા સૂચવવાના નિર્ણયને સર્વાનુમતે મંજૂર કરવામાં આવ્યો હતો.

SDTF એ વાંધો ઉઠાવ્યો હતો

ડાબેરી સમર્થિત સોશિયલ ડેમોક્રેટિક ટીચર્સ ફ્રન્ટ (SDTF) એ દરખાસ્ત સામે વાંધો ઉઠાવતા DU વાઇસ ચાન્સેલર યોગેશ સિંહને પત્ર લખ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે હસ્તપ્રત મહિલાઓ અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા સમુદાયોના અધિકારો પ્રત્યે "પ્રગતિશીલ" અભિગમનો પ્રચાર કરે છે અને તે "પ્રોગ્રેસિવ શિક્ષણ પ્રણાલી" વિરુદ્ધ છે.

DU વાઇસ ચાન્સેલરને લખેલા પત્રમાં, SDTFના જનરલ સેક્રેટરી એસએસ બરવાલ અને પ્રમુખ એસકે સાગરે કહ્યું હતું કે વિદ્યાર્થીઓને મનુસ્મૃતિ વાંચવાનું સૂચન કરવું એ ખૂબ જ વાંધાજનક છે કારણ કે આ લખાણ ભારતમાં મહિલાઓ અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા સમુદાયોની પ્રગતિ અને શિક્ષણની વિરુદ્ધ છે.

મનુસ્મૃતિ શું છે?

મનુસ્મૃતિ, જેને માનવ ધર્મશાસ્ત્ર અથવા મનુ સંહિતા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે હિંદુ ધર્મના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ગ્રંથોમાંનું એક છે. તે સંસ્કૃત ભાષામાં લખાયેલ છે અને તેમાં ધર્મ, નીતિ, કાયદો અને સામાજિક વ્યવસ્થાને લગતા વિષયો પર વિગતવાર માહિતી છે. મનુસ્મૃતિ ભગવાન મનુ દ્વારા લખવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેને હિંદુ ધર્મમાં માનવજાતનો પ્રથમ પુરુષ અને ભગવાન વિષ્ણુનો અવતાર માનવામાં આવે છે. આ પુસ્તકમાં કુલ 12 અધ્યાય અને 2684 શ્લોક છે. જો કે, કેટલાક સંસ્કરણોમાં છંદોની સંખ્યા 2964 હોવાનું કહેવાય છે. હિન્દુ ધર્મ અને ભારતીય સંસ્કૃતિ પર મનુસ્મૃતિનો ઊંડો પ્રભાવ છે. તે સદીઓથી હિંદુ કાયદાનો આધાર રહ્યો છે અને આજે પણ હિંદુ ધર્મમાં તેનું મહત્વ છે. જો કે, મનુસ્મૃતિમાં કેટલાક વિવાદાસ્પદ વિષયો પણ છે, જેમ કે જાતિ વ્યવસ્થા અને મહિલાઓની સ્થિતિ.