‘નંબર વન ડૉક્ટર’ કહેવું ભારે પડશે, NMCએ જાહેરાતો માટે કડક નિયમો બનાવ્યા
છેલ્લું અપડેટ : 08 Oct 2026
સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC) દ્વારા દેશભરના રજિસ્ટર્ડ મેડિકલ પ્રેક્ટિશનર્સ અને હોસ્પિટલો માટે જાહેરાતોને લઈને નવી ગાઈડલાઈન જાહેર કરવામાં આવી છે. મેડિકલ વ્યવસાયની ગરિમા જાળવવા, હેલ્થકેર ક્ષેત્રમાં વધતા કોમર્શિયલાઈઝેશનને રોકવા અને દર્દીઓના હિતનું રક્ષણ કરવા માટે આ નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. હવે ડૉક્ટર કે હોસ્પિટલ દ્વારા સારવાર અંગે ભ્રામક દાવા અથવા દર્દીઓને આકર્ષતી જાહેરાતો કરવી મુશ્કેલ બનશે.
‘નંબર વન ડૉક્ટર’થી ‘100% સફળતા’ સુધીના દાવા પર રોક
નવી ગાઈડલાઈન મુજબ ડૉક્ટર કે હોસ્પિટલ સારવાર અંગે ખોટા અથવા ભ્રામક દાવા કરીને દર્દીઓને ગેરમાર્ગે દોરી શકશે નહીં. જાહેરાતોમાં ‘નંબર વન ડૉક્ટર’, ‘બેસ્ટ ડૉક્ટર’, ‘100 ટકા સક્સેસ’, ‘સારું થઈ જવાની ગેરંટી’, ‘મિરેકલ ટ્રીટમેન્ટ’ અને ‘પેઈનલેસ ટ્રીટમેન્ટ’ જેવા શબ્દો અથવા દાવાઓનો ઉપયોગ કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
આ ઉપરાંત દર્દીઓને સારવાર માટે આકર્ષવા ડિસ્કાઉન્ટ, ખાસ ઓફર, ગિફ્ટ, કૂપન અથવા અન્ય લોભામણી યોજનાઓ ચલાવવા પર પણ રોક રહેશે. મેડિકલ સેવાઓના પ્રચારમાં એવા દાવાઓ ન કરી શકાય જે દર્દીમાં સારવારના પરિણામ અંગે ખોટી અપેક્ષા ઊભી કરે.
AIથી જાહેરાતો પર પણ નિયંત્રણ
નવી ગાઈડલાઈનમાં **આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)**ના ઉપયોગ અંગે પણ નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. ડૉક્ટરો અને હોસ્પિટલો કોમર્શિયલ હેતુથી AI જનરેટેડ કેમ્પેઈન ચલાવીને દર્દીઓને ગેરમાર્ગે દોરી શકશે નહીં.
AIનો ઉપયોગ દર્દીઓને તબીબી માહિતી સરળતાથી સમજાવવા માટે કરી શકાય છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ ભ્રામક પ્રચાર કે છેતરપિંડી માટે ન થવો જોઈએ. સાથે જ પ્રમોશનલ હેતુ માટે દર્દીના નામ, ફોટોગ્રાફ અથવા અન્ય મેડિકલ રેકોર્ડનો ઉપયોગ કરવાની કે તેને અન્ય વ્યક્તિ અથવા સંસ્થા સાથે શેર કરવાની પણ મનાઈ કરવામાં આવી છે.
નિયમ તોડ્યા તો ચેતવણીથી લઈને લાયસન્સ સસ્પેન્શન સુધીની કાર્યવાહી
NMCની ગાઈડલાઈન મુજબ નિયમોના પ્રથમ ઉલ્લંઘન પર સંબંધિત ડૉક્ટર અથવા સંસ્થાને ચેતવણી આપવામાં આવી શકે છે. બીજી વખત નિયમોનું ઉલ્લંઘન થાય તો પેનલ્ટીની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
જો ત્રીજી વખત નિયમનો ભંગ થાય તો ડૉક્ટરનું રજિસ્ટ્રેશન 3થી 6 મહિના માટે સસ્પેન્ડ થઈ શકે છે. જ્યારે કેસ ગંભીર હોય અથવા ગંભીર પ્રકારનું ઉલ્લંઘન સાબિત થાય તો રજિસ્ટ્રેશન 6થી 12 મહિના સુધી સસ્પેન્ડ કરવાની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત વારંવાર નિયમોનું ઉલ્લંઘન અથવા બેદરકારી જોવા મળે તો સંબંધિત ડૉક્ટરનું નામ મેડિકલ રજિસ્ટરમાંથી 1થી 3 વર્ષ માટે દૂર કરવાની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે. આમ, નવી ગાઈડલાઈન બાદ સારવારના નામે કરવામાં આવતા ભ્રામક દાવા અને દર્દીઓને લલચાવતી જાહેરાતો સામે ડૉક્ટરો તથા હોસ્પિટલો માટે નિયમો વધુ કડક બન્યા છે.