Cai qi એટલે શી જિનપિંગની તાકાત, ચીનના ‘નંબર-2’ની દિલ્હીમાં એન્ટ્રી, જાણો તેમની તાકાત
છેલ્લું અપડેટ : 12 Sept 2026
ચીનના સૌથી શક્તિશાળી નેતાઓમાંના એક અને રાષ્ટ્રપ્રમુખ શી જિનપિંગના અત્યંત નજીકના સાથી કાઈ કી હાલમાં ભારતની મુલાકાતે છે. બ્રિક્સ સમિટમાં ભાગ લેવા આવેલા કાઈ કીની આ પ્રથમ ભારત મુલાકાત છે. ભારત-ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ અને સરહદી અથડામણોના લાંબા સમય બાદ ચીન તરફથી કાઈ કીની હાજરીને ખૂબ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. શી જિનપિંગના કાફલામાં કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની પોલિટબ્યુરો સ્ટેન્ડિંગ કમિટીના સભ્ય કાઈ કી ઉપરાંત વિદેશ મંત્રી વાંગ યી પણ સામેલ છે. આશરે સાત વર્ષ બાદ શી જિનપિંગ ભારત આવ્યા છે અને તેમની સાથે કાઈ કીની હાજરી બેઇજિંગની નવી દિલ્હી સાથે સંબંધો સુધારવાની ઈચ્છાના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
વૈશ્વિક મંચો પર વધી રહી છે કાઈ કીની હાજરી
છેલ્લા કેટલાક સમયથી કાઈ કી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધુ જોવા મળી રહ્યા છે. ગત વર્ષે તિયાનજિનમાં યોજાયેલી શંઘાઈ સહકાર સંગઠનની બેઠક દરમિયાન તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે મુલાકાત કરી હતી. 2025માં દક્ષિણ કોરિયામાં શી જિનપિંગ અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચેની મુલાકાત દરમિયાન પણ તેઓ હાજર રહ્યા હતા. આ વર્ષની શરૂઆતમાં ટ્રમ્પ ચીનની મુલાકાતે ગયા ત્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપ્રમુખ સાથે હાથ મિલાવનાર પ્રથમ ચીની અધિકારીઓમાં કાઈ કીનો સમાવેશ થયો હતો. આવા પ્રસંગો શી જિનપિંગની નજરમાં કાઈ કીના વધતા મહત્વને દર્શાવે છે.
રોકેટ ગતિએ આગળ વધેલી રાજકીય કારકિર્દી
કાઈ કી પોતાની ઝડપી રાજકીય ઉન્નતિને કારણે પણ ચર્ચામાં રહ્યા છે. 2017માં તેમને સીધા કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની પોલિટબ્યુરોમાં સ્થાન મળ્યું હતું. આ પહેલાં તેઓ બેઇજિંગના પાર્ટી વડા તરીકે નિયુક્ત થયા હતા, જે ચીનની રાજધાનીમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ રાજકીય પદોમાંનું એક છે. સામાન્ય રીતે આ સ્તર સુધી પહોંચવામાં લાંબો સમય લાગે છે, પરંતુ કાઈ કીની કારકિર્દી અસાધારણ ઝડપથી આગળ વધી. 2022માં તેઓ સાત સભ્યોની પોલિટબ્યુરો સ્ટેન્ડિંગ કમિટીમાં સામેલ થયા અને ચીનની રાજકીય સત્તાના સર્વોચ્ચ કેન્દ્ર સુધી પહોંચ્યા.
શી જિનપિંગના સૌથી વિશ્વાસુ સાથી કેવી રીતે બન્યા?
આ વર્ષે કાઈ કીને કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની સેન્ટ્રલ આઈડિયોલોજી સ્કૂલના વડા બનાવવામાં આવ્યા છે. આ સંસ્થા પાર્ટીના નવા અધિકારીઓને તાલીમ આપવા અને તેની વિચારધારા ઘડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. સાથે જ તેઓ પાર્ટીના જનરલ ઓફિસના વડા પણ છે. આ જવાબદારીને કારણે તેઓ શી જિનપિંગના ડિફેક્ટો ચીફ ઓફ સ્ટાફ તરીકે ઓળખાય છે. કાઈ કી અને શી જિનપિંગ વચ્ચેનો સંબંધ પણ જૂનો છે. બંનેએ ફુજિયન અને ઝેજિયાંગ જેવા પ્રાંતોમાં લાંબા સમય સુધી સાથે કામ કર્યું છે, જેના કારણે બંને વચ્ચે વિશ્વાસનું બંધન મજબૂત બન્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
‘અંકલ કાઈ’થી કઠોર શાસક સુધીનો બદલાવ
કાઈ કીની જૂની છબી આજના તેમના રાજકીય વ્યક્તિત્વથી ઘણી અલગ હતી. કારકિર્દીના શરૂઆતના વર્ષોમાં તેઓ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને પારદર્શક શાસનના સમર્થક તરીકે ઓળખાતા હતા. ચીનમાં ફેસબુક પર પ્રતિબંધ સામે પણ તેમણે ક્યારેક નારાજગી વ્યક્ત કરી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. સોશિયલ મીડિયા પર તેઓ ‘અંકલ કાઈ’ નામથી લોકપ્રિય હતા અને સામાન્ય નાગરિકોની સમસ્યાઓ સાંભળતા હતા. જોકે, 2014માં પાર્ટીના મહત્વપૂર્ણ પદ પર પહોંચ્યા બાદ તેમની છબી બદલાઈ ગઈ. તેમણે પોતાનું વેઇબો ખાતું પણ બંધ કરી દીધું અને વધુ કડક રાજકીય અભિગમ અપનાવ્યો.
બેઇજિંગમાં કડક નીતિ અને આક્રમક ભાષા
‘અંકલ કાઈ’ની નરમ છબી પાછળ છોડીને કાઈ કીએ શાસનમાં કડક વલણ અપનાવ્યું. બેઇજિંગમાં અધિકારીઓને સંબોધિત કરતા તેમના એક ભાષણની ભારે ચર્ચા થઈ હતી. અહેવાલો અનુસાર, તેમણે અધિકારીઓને મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં કડક નિર્ણયો લેવા અને પડકારો સામે સીધી ટક્કર લેવાની હિંમત રાખવા જણાવ્યું હતું. પોલિટબ્યુરોમાં તેમની ભૂમિકા નીતિઓના અમલીકરણ સાથે જોડાયેલી છે. તેઓ સાયબર સુરક્ષા સંબંધિત નીતિઓની દેખરેખ રાખે છે અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં પણ મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી ધરાવે છે.
શી પછી સત્તાના સૌથી મોટા કેન્દ્રોમાંથી એક?
કાઈ કી પાસે રહેલી સત્તાની વ્યાપકતાને લઈને ચીનના રાજકીય વર્તુળોમાં પણ ચર્ચા થાય છે. કેટલાક નિષ્ણાતોના મતે, શી જિનપિંગ તરફથી સીધી રીતે બોલવાની અને તેમના વતી મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો આગળ ધપાવવાની ક્ષમતા કાઈ કીને અન્ય અધિકારીઓથી અલગ બનાવે છે. જોકે ચીન જેવી અત્યંત કેન્દ્રિત રાજકીય વ્યવસ્થામાં અતિશય સત્તા પોતાના જોખમો પણ ધરાવે છે. અગાઉ અનેક વરિષ્ઠ નેતાઓને સત્તાથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે. હાલ કાઈ કી પર સૌની નજર છે. શી જિનપિંગ આગામી સમયમાં પોતાની સત્તા વધુ મજબૂત કરે તેવી સંભાવનાઓ વચ્ચે કાઈ કીનું વધતું મહત્વ ચીનની ભવિષ્યની રાજકીય દિશા અને ભારત સાથેના સંબંધો માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સંકેત બની શકે છે.
