ISROએ રચ્યો ઈતિહાસ, Spadex સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરનાર ભારત બન્યો ચોથો દેશ

ઈન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશન (ISRO) એ સોમવારે રાત્રે 10:00 વાગ્યે શ્રીહરિકોટાથી PSLV રોકેટ દ્વારા તેનું સ્પેડેક્સ મિશન (સ્પેસ ડોકિંગ એક્સપેરિમેન્ટ) લોન્ચ કર્યું હતું. ISROએ તેને ભારતના સ્પેસ પ્રોગ્રામમાં 'એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ' ગણાવ્યું છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે ISROના આ મિશનની સફળતા ભારતીય સ્પેસ સ્ટેશન (BAS) ના નિર્માણ અને ચંદ્રયાન-4 મિશનની સફળતા નક્કી કરશે. આ જ કારણ છે કે આ લોન્ચિંગ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

Spadex મિશન શું છે?

આ મિશનમાં બે ઉપગ્રહો છે. પ્રથમ ચેઝર અને બીજું લક્ષ્ય. ચેઝર સેટેલાઇટ લક્ષ્યને પકડી લેશે. તેની સાથે ડોકીંગ કરશે. આ સિવાય એક વધુ મહત્વની પરીક્ષા હોઈ શકે છે. ઉપગ્રહમાંથી એક રોબોટિક હાથ બહાર આવ્યો છે, જે હૂક દ્વારા એટલે કે ટિથર્ડ રીતે લક્ષ્યને પોતાની તરફ ખેંચશે. આ લક્ષ્ય અલગ ક્યુબસેટ હોઈ શકે છે.

આ પ્રયોગથી ભવિષ્યમાં ઈસરોને ભ્રમણકક્ષા છોડીને અલગ દિશામાં જઈ રહેલા ઉપગ્રહોને ફરી ભ્રમણકક્ષામાં લાવવાની ટેક્નોલોજી મળશે. આ ઉપરાંત ઓર્બિટમાં સર્વિસિંગ અને રિફ્યુઅલિંગનો વિકલ્પ પણ ખુલશે. Spadex મિશનમાં બે અલગ-અલગ અવકાશયાન અવકાશમાં જોડાતા દર્શાવવામાં આવશે.

ભારત વિશ્વનો ચોથો દેશ બન્યો

ઈસરોએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે એક મિશનના ઉદ્દેશ્યોને સિદ્ધ કરવા માટે બહુવિધ રોકેટ પ્રક્ષેપણ જરૂરી હોય ત્યારે આ ટેકનોલોજી જરૂરી છે. જો આ મિશન સફળ થશે તો ભારત વિશ્વનો ચોથો દેશ બની જશે, જેણે આ ટેક્નોલોજી મેળવી છે. અત્યાર સુધી આ ટેક્નોલોજી માત્ર અમેરિકા, ચીન અને રશિયા પાસે છે.

ઓછી કિંમતનું મિશન

SpaDeX (સ્પેસ ડોકીંગ એક્સપેરીમેન્ટ) મિશન એ ISROનું ઓછા ખર્ચે ટેકનિકલ મિશન છે. તેનો ઉદ્દેશ પીએસએલવી રોકેટની મદદથી અવકાશમાં બે નાના વાહનોના ડોકીંગ અને અનડોકિંગની પ્રક્રિયાને પૂર્ણ કરવાનો છે. ISROના મતે, આ ટેક્નોલોજી ભારતના ભાવિ સ્પેસ મિશન જેમ કે ચંદ્ર પર માનવ મિશન, ચંદ્ર પરથી સેમ્પલ લાવવા અને ઈન્ડિયન સ્પેસ સ્ટેશન (BAS) ના નિર્માણ અને સંચાલન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

ચંદ્રયાન-4 અને સ્પેસ સ્ટેશન માટે મહત્વપૂર્ણ

ચંદ્રયાન-4 માટે અવકાશમાં ડોકીંગ એ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ટેકનોલોજી છે. ડોકીંગ એટલે બે જુદા જુદા ભાગોને એકબીજા તરફ લાવીને જોડાવું. અવકાશમાં બે અલગ-અલગ વસ્તુઓને જોડવાની આ ટેક્નોલોજી ભારતને પોતાનું સ્પેસ સ્ટેશન બનાવવામાં મદદ કરશે. તે ચંદ્રયાન-4 પ્રોજેક્ટમાં પણ મદદ કરશે. Spadex એટલે એક જ ઉપગ્રહના બે ભાગ જેને એક જ રોકેટમાં મૂકીને લોન્ચ કરવામાં આવ્યા છે. આ બંનેને અવકાશમાં અલગ-અલગ જગ્યાએ છોડવામાં આવશે.