ફારૂક સાહેબનું સન્માન કરું છું, પણ તેમનું નિવેદન ખોટું છે’, ગુલામ નબી આઝાદનો પાકિસ્તાન પર પ્રહાર

જમ્મુ-કાશ્મીરના રાજકારણમાં પાકિસ્તાન અને કાશ્મીરના મુદ્દે ફરી એકવાર વિવાદ ઊભો થયો છે. નેશનલ કોન્ફરન્સ (National Conference)ના પ્રમુખ અને જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ફારૂક અબ્દુલ્લાએ પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર કાશ્મીરનો મુદ્દો ઉઠાવીને પ્રદેશના લોકોનું રક્ષણ કરી રહ્યું હોવાનો દાવો કર્યો હતો. તેમના આ નિવેદનનો પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ગુલામ નબી આઝાદે આકરો વિરોધ કર્યો છે.

ગુલામ નબી આઝાદે કહ્યું કે તેઓ ફારૂક અબ્દુલ્લાનું સન્માન કરે છે, પરંતુ પાકિસ્તાન અંગેનું તેમનું નિવેદન સંપૂર્ણપણે ખોટું છે. તેમણે પાકિસ્તાનને ભારત અને જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોનું દુશ્મન ગણાવ્યું હતું. આ નિવેદન બાદ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) સહિત વિવિધ રાજકીય નેતાઓએ ફારૂક અબ્દુલ્લા સામે આકરા પ્રહારો કર્યા છે. વિવાદને કારણે જમ્મુ-કાશ્મીરના રાજકારણમાં ફરી ગરમાવો આવ્યો છે.

ગુલામ નબી આઝાદે ફારૂક અબ્દુલ્લાને શું કહ્યું?

જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ગુલામ નબી આઝાદે રવિવારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોતાની પ્રતિક્રિયા આપતાં ફારૂક અબ્દુલ્લાના નિવેદનને ખોટું ગણાવ્યું હતું.

આઝાદે કહ્યું કે, તેઓ ફારૂક સાહેબનું સન્માન કરે છે, પરંતુ તેમનું નિવેદન હકીકતથી વિપરીત છે. તેમના મતે, જો ભારત અને જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોનો કોઈ દુશ્મન હોય તો તે પાકિસ્તાન છે.

આઝાદે પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (Pakistan-occupied Kashmir – PoK)ની સ્થિતિનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે ત્યાંના લોકો પોતાના અધિકારો માટે વિરોધ પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. આઝાદના મતે, આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને પાકિસ્તાન જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોનું રક્ષણ કરી રહ્યું છે એવો દાવો યોગ્ય નથી.

તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે 1947થી અત્યાર સુધી કેન્દ્રમાં સત્તા પર આવેલી વિવિધ સરકારોએ જમ્મુ-કાશ્મીરના વિકાસમાં યોગદાન આપ્યું છે. તેમાં જવાહરલાલ નેહરુથી લઈને નરેન્દ્ર મોદી સુધીની સરકારોનો સમાવેશ થાય છે. આઝાદે ભાર મૂક્યો કે કેન્દ્ર સરકારોએ રાજકીય પક્ષોની વિચારધારા અલગ હોવા છતાં પ્રદેશના વિકાસ માટે કામ કર્યું છે.

ફારૂક અબ્દુલ્લાએ પાકિસ્તાન અંગે શું નિવેદન આપ્યું હતું?

આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત શનિવારે ઉત્તર કાશ્મીરના બારામુલ્લા જિલ્લામાં નેશનલ કોન્ફરન્સના કાર્યકરોના સંમેલન દરમિયાન ફારૂક અબ્દુલ્લાના નિવેદનથી થઈ હતી.

ફારૂક અબ્દુલ્લાએ કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાન સતત આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર કાશ્મીરનો મુદ્દો ઉઠાવે છે અને તેના કારણે જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોનું રક્ષણ થઈ રહ્યું છે. તેમણે કેન્દ્ર સરકારના ઇરાદાઓ અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.

તેમના નિવેદનનો અર્થ એવો હતો કે પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફ જ્યાં પણ જાય છે ત્યાં કાશ્મીરનો મુદ્દો ઉઠાવે છે અને આ રીતે તે પ્રદેશના હિતોની વાત કરે છે. અબ્દુલ્લાએ એવો સવાલ પણ કર્યો હતો કે શું જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોને દિલ્હી પાસેથી ન્યાયની અપેક્ષા રાખવી જોઈએ?

તેમણે લોકોને પોતાના અધિકારો અને ઓળખ માટે અવાજ ઉઠાવવાની અપીલ કરી હતી. તેમના આ નિવેદનને BJPએ પાકિસ્તાનના વલણને રાજકીય માન્યતા આપવાના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કર્યું હતું.

BJPએ પોલીસ કાર્યવાહી અને જાહેર માફીની માગ કરી

ફારૂક અબ્દુલ્લાના નિવેદન બાદ BJPએ તેમની સામે આકરો વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. પાર્ટીએ તેમના નિવેદનને દેશવિરોધી ગણાવીને પોલીસ કાર્યવાહી કરવાની માગ કરી હતી.

BJPના પ્રવક્તા અલ્તાફ ઠાકુરે કહ્યું કે ભારતીય બંધારણના શપથ લેનારા નેતાએ દેશ અને જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકો પ્રત્યે કેન્દ્ર સરકારના ઇરાદાઓ પર સવાલ ઉઠાવતાં પહેલાં પોતાના નિવેદનની ગંભીરતા સમજવી જોઈએ. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે અબ્દુલ્લાના નિવેદનથી પાકિસ્તાનના કાશ્મીર અંગેના વલણને રાજકીય સમર્થન મળી શકે છે.

ઠાકુરે પાકિસ્તાન પર જમ્મુ-કાશ્મીરમાં આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમના મતે, છેલ્લા ઘણા દાયકાઓ દરમિયાન આતંકવાદને કારણે પ્રદેશમાં હિંસા, હત્યાઓ અને ભયનું વાતાવરણ ઊભું થયું છે.

જમ્મુ-કાશ્મીર BJPના પ્રમુખ સત શર્માએ પણ ફારૂક અબ્દુલ્લા પાસે જાહેરમાં માફી માગવાની માગ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે ભારતમાં દરેક વ્યક્તિને પોતાનો અભિપ્રાય વ્યક્ત કરવાની સ્વતંત્રતા છે અને એ જ સ્વતંત્રતાના કારણે અબ્દુલ્લા આવા નિવેદનો આપી શકે છે.

શર્માએ એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે જમ્મુ-કાશ્મીરના મુસ્લિમો ભારતમાં સુરક્ષિત છે. તેમણે અબ્દુલ્લા પર કલમ 370 નાબૂદ કરવાના નિર્ણય પછીના રાજકીય સંદર્ભને અવગણવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

જમ્મુ-કાશ્મીર BJPના પૂર્વ પ્રમુખ રવિન્દર રૈનાએ પણ અબ્દુલ્લાના નિવેદનની ટીકા કરી હતી. વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ (VHP)ના નેતા વિનોદ બંસલે કહ્યું હતું કે કાશ્મીર ભારતનું અભિન્ન અંગ હતું, છે અને રહેશે. તેમણે સવાલ કર્યો હતો કે કાશ્મીરની સુરક્ષા પાકિસ્તાનના કારણે છે કે ભારતની તાકાતના કારણે?

ઇમરાન અન્સારીએ પણ ફારૂક અબ્દુલ્લાને ઘેર્યા

શિયા નેતા અને જમ્મુ-કાશ્મીરના પૂર્વ મંત્રી ઇમરાન અન્સારીએ પણ ફારૂક અબ્દુલ્લાના નિવેદનની ટીકા કરી હતી. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર કાશ્મીરના લોકોને અપીલ કરી હતી કે તેઓ અબ્દુલ્લાના ઉદાહરણને અનુસરે નહીં.

અન્સારીએ નેશનલ કોન્ફરન્સના નેતૃત્વ પર આરોપ લગાવ્યો કે સામાન્ય નાગરિકો અને રાજકીય નેતાઓને મળતી સ્વતંત્રતામાં તફાવત છે. તેમણે અબ્દુલ્લાના વિરોધને ‘ભાડે લેવાયેલો બળવો’ (Rented Rebellion) ગણાવ્યો હતો.

તેમણે દાવો કર્યો હતો કે જો સામાન્ય કાશ્મીરી નાગરિક આવી જ ભાષામાં સરકારની ટીકા કરે તો તેની સામે જાહેર સુરક્ષા કાયદો (Public Safety Act – PSA) અથવા ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓ નિવારણ અધિનિયમ (Unlawful Activities Prevention Act – UAPA) હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.

જોકે, PSA અને UAPA હેઠળ કાર્યવાહી સંબંધિત કાયદાકીય જોગવાઈઓ અને પરિસ્થિતિઓને આધારે કરવામાં આવે છે. અન્સારીનું નિવેદન રાજકીય ટીકા તરીકે સામે આવ્યું છે.

કલમ 370 અને કાશ્મીરનો મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં

જમ્મુ-કાશ્મીર અંગેનો આ વિવાદ કલમ 370 (Article 370) સાથે પણ જોડાયેલો છે. ઓગસ્ટ 2019માં કેન્દ્ર સરકારે જમ્મુ-કાશ્મીરને વિશેષ દરજ્જો આપતી કલમ 370ની જોગવાઈઓ નાબૂદ કરી હતી. ત્યારબાદ અગાઉના રાજ્યનું પુનર્ગઠન કરીને જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ એમ બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો બનાવવામાં આવ્યા હતા.

પાકિસ્તાન ત્યારથી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (United Nations) અને ઓર્ગેનાઇઝેશન ઑફ ઇસ્લામિક કોઓપરેશન (OIC) સહિતના આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર કાશ્મીરનો મુદ્દો ઉઠાવતું રહ્યું છે. ભારત સતત કહે છે કે જમ્મુ-કાશ્મીર ભારતનો અભિન્ન ભાગ છે અને પાકિસ્તાન તરફથી આતંકવાદને મળતું સમર્થન પ્રદેશની શાંતિ માટે મોટો પડકાર છે.

આ મુદ્દે BJP અને નેશનલ કોન્ફરન્સના રાજકીય અભિગમ વચ્ચેનો તફાવત ફરી સામે આવ્યો છે. એક તરફ BJP પાકિસ્તાનને આતંકવાદ સાથે જોડીને તેની ભૂમિકાની ટીકા કરે છે, જ્યારે બીજી તરફ ફારૂક અબ્દુલ્લા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર કાશ્મીરનો મુદ્દો ઉઠાવવાના પાકિસ્તાનના પ્રયાસોને પ્રદેશના હિત સાથે જોડે છે.

મુસ્લિમ એકતા અને મીડિયા અંગે પણ અબ્દુલ્લાનું નિવેદન

બારામુલ્લાના સંમેલનમાં ફારૂક અબ્દુલ્લાએ દેશભરના મુસ્લિમોને BJP સામે એક થવાની અપીલ પણ કરી હતી. તેમણે BJP શાસિત રાજ્યોમાં મુસ્લિમોની મિલકતોને નિશાન બનાવીને તોડફોડ કરવામાં આવતી હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.

અબ્દુલ્લાએ સવાલ કર્યો હતો કે જે સરકારના શાસનમાં ઘરો, દુકાનો અને ધાર્મિક સ્થળો તોડવામાં આવતાં હોવાનો આરોપ છે, તેને મુસ્લિમ સમુદાયે શા માટે સમર્થન આપવું જોઈએ?

બીજી તરફ, BJP અને તેના શાસનવાળાં રાજ્યોની સરકારોનું કહેવું છે કે ગેરકાયદે દબાણો અને અનધિકૃત બાંધકામો સામે સંબંધિત સત્તાધિકારીઓ કાર્યવાહી કરે છે. વિપક્ષી પક્ષો અને ટીકાકારો જોકે આવી કાર્યવાહી મુસ્લિમોની મિલકતોને પસંદગીપૂર્વક નિશાન બનાવે છે એવા આક્ષેપો કરતા રહ્યા છે.

અબ્દુલ્લાએ મુખ્ય પ્રવાહના કેટલાક મીડિયા સંસ્થાનો પર પણ સત્તાધારી પક્ષના સમર્થનમાં કામ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમના મતે, સત્તાના દબાણ અને આર્થિક પ્રલોભનોને કારણે પત્રકારત્વની સ્વતંત્રતા પર અસર પડી રહી છે.

કાશ્મીરના મુદ્દે રાજકીય ટકરાવ વધવાની શક્યતા

ફારૂક અબ્દુલ્લા અને ગુલામ નબી આઝાદ વચ્ચેનો આ વિવાદ માત્ર બે નેતાઓનાં નિવેદનો પૂરતો મર્યાદિત નથી. તે પાકિસ્તાનની ભૂમિકા, જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોના અધિકારો, આતંકવાદ, કલમ 370 અને કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓ જેવા સંવેદનશીલ મુદ્દાઓને ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવે છે.

ગુલામ નબી આઝાદે ફારૂક અબ્દુલ્લા પ્રત્યે સન્માન વ્યક્ત કરતાં તેમના નિવેદનને ખોટું ગણાવ્યું છે, જ્યારે BJPએ આ મુદ્દે તેમની સામે કડક કાર્યવાહી અને માફીની માગ કરી છે. બીજી તરફ, અબ્દુલ્લાએ કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓ અને કાશ્મીરના લોકોના અધિકારો અંગે સવાલ ઉઠાવવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.

આ વિવાદ આગળ કઈ દિશામાં જશે તે જોવાનું રહેશે, પરંતુ એક વાત સ્પષ્ટ છે કે જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પાકિસ્તાન, સુરક્ષા અને રાજકીય અધિકારોના મુદ્દાઓ આગામી સમયમાં પણ રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહેવાની શક્યતા છે.