રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધના કારણે ખાતરના ભાવમાં વધારો, ખેડૂતોને રેકોર્ડ સબસિડીનો મોદી સરકારનો દાવો

ભાવ વધારાની અસરને રોકવા માટે ભારત સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2022-23 માટે ખાતર સબસિડીમાં રેકોર્ડ ₹2.25 લાખ કરોડ ફાળવ્યા છે.

રશિયા-યુક્રેનના સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક ખાતરના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, સપ્લાય ચેઈનમાં વિક્ષેપ પડ્યો છે અને ભારત સહિત આયાત પર ભારે નિર્ભર દેશોને અસર થઈ છે. રશિયા નાઈટ્રોજન, પોટાશ અને ફોસ્ફરસ ખાતરોનો મુખ્ય નિકાસકાર હોવાથી, પુરવઠામાં વિક્ષેપને કારણે ભારત સહિત આયાત કરતા દેશો માટે ખર્ચમાં વધારો થયો છે. જો કે, મોદી સરકારે આ વૈશ્વિક ભાવ વધારાની પ્રતિકૂળ અસરોથી ભારતીય ખેડૂતોને બચાવવા માટે પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે.

રશિયા-યુક્રેન સંકટ વચ્ચે ખાતરના ભાવમાં વધારો

ભારત ખાતરનો મહત્વપૂર્ણ આયાતકાર રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના ભૌગોલિક રાજકીય તણાવની અસરો અનુભવી રહ્યું છે. સમગ્ર વિશ્વમાં ખાતરના ભાવમાં વધારો થયો છે, જેનાથી ભારતના કૃષિ પુરવઠાને અસર થઈ છે. ભારતીય ખેડૂતો પર સંભવિત અસરને કારણે મોદી સરકારે તેમને આ ખર્ચ વધારાની સંપૂર્ણ અસર સહન કરવાથી બચાવવા માટે પગલાં લીધાં છે.

ખેડૂતોને ટેકો આપવા માટે ઉચ્ચ સબસિડીનો  રેકોર્ડ

ભાવ વધારાની અસરને રોકવા માટે ભારત સરકારે નાણાકીય વર્ષ 2022-23 માટે ખાતર સબસિડીમાં રેકોર્ડ ₹2.25 લાખ કરોડ ફાળવ્યા હતા. આ નોંધપાત્ર સબસિડીએ સુનિશ્ચિત કરે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય ખાતરના વધતા ભાવોથી ભારતીય ખેડૂતોને પ્રતિકૂળ અસર ન થાય ત્યાં સ્થિર સ્થાનિક કૃષિ ઉત્પાદન જાળવી શકાય.

નાણાકીય વર્ષ 2023-24 માટે ખાતર સબસિડીની ફાળવણી

નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં ખાતર સબસિડી માટેનો સુધારેલ અંદાજ ₹1.89 લાખ કરોડ છે. જો કે આ આંકડો ગયા વર્ષની ફાળવણી કરતા થોડો ઓછો છે, તે હજુ પણ ખેડૂતોના રક્ષણ માટે સરકારની મજબૂત પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. આયોજિત સબસિડીમાં થોડો ઘટાડો થયો હોવા છતાં મોદી સરકારે સતત સમર્થન જાળવી રાખવા માટે સુધારેલા અંદાજમાં વધારો કર્યો.

₹2.25 લાખ કરોડ (2022-23): આ રેકોર્ડબ્રેક ફાળવણીએ ખેડૂતોને વૈશ્વિક ભાવ વધારાથી બચાવવામાં મદદ કરી.

₹1.89 લાખ કરોડ (2023-24 સુધારેલા અંદાજ): આ સુધારેલો આંકડો ઓછો હોવા છતાં તે બજારની અસ્થિર પરિસ્થિતિ વચ્ચે ખેડૂતોને રાહત આપવાને પ્રાથમિકતા આપે છે.

ખાતરનો સતત પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવો

સબસિડી ઉપરાંત ભારત સરકારે ખાતરનો પુરવઠો સુરક્ષિત કરવા માટે રાજદ્વારી માધ્યમોનો લાભ લીધો છે. મોદી વહીવટીતંત્રે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ છતાં ખાતરોના સતત પ્રવાહને સરળ બનાવવા માટે રશિયા સાથે મજબૂત સંબંધો જાળવી રાખ્યા છે. રશિયામાંથી આયાતને પ્રોત્સાહન આપીને ભારત વિક્ષેપોને ઘટાડવામાં અને સ્થાનિક ઉપયોગ માટે ખાતરોની સ્થિર ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવામાં સક્ષમ બન્યું છે.

ખાતરની આત્મનિર્ભરતા માટે લાંબા ગાળાની દ્રષ્ટિ

જ્યારે ધ્યાન તાત્કાલિક રાહત પર છે ત્યારે મોદી સરકાર આયાતી ખાતરો પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચના પર પણ કામ કરી રહી છે. આમાં સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપવા અને ટકાઉ કૃષિ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસોનો સમાવેશ થાય છે જે રાસાયણિક ખાતરોના વધુ પડતા ઉપયોગને ઘટાડે છે. ભવિષ્યમાં વધુ સ્થિતિસ્થાપક સપ્લાય ચેઈન બનાવવા માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણ પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

તાત્કાલિક રાહત અને લાંબા ગાળાના ટકાઉપણુંને સંતુલિત કરવું

ખાતરની કટોકટી માટે મોદી સરકારનો અભિગમ પુનરાવર્તિત રહ્યો છે. સબસિડી દ્વારા તાત્કાલિક રાહત પ્રદાન કરવી અને ખાતર ક્ષેત્રમાં લાંબા ગાળાની આત્મનિર્ભરતા માટે પાયો નાખવો. જ્યારે નાણાકીય સંસાધનોને અન્ય વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સમાંથી રીડાયરેક્ટ કરવામાં આવ્યા છે, ત્યારે ખાદ્ય સુરક્ષા અને આર્થિક સ્થિરતા જાળવવા પર ધ્યાન સર્વોપરી રહે છે. સરકારના પ્રયાસો એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ભારતીય ખેડૂતો વૈશ્વિક ભાવની અસ્થિરતાથી સુરક્ષિત રહે અને સાથે સાથે વધુ ટકાઉ અને સ્થિતિસ્થાપક કૃષિ ભવિષ્યને પણ પ્રોત્સાહન આપે.