દેવેગૌડાની સરકારે મુસ્લિમો માટે OBC ક્વોટા કર્યો હતો લાગુ, જાણો સમગ્ર ઘટનાક્રમ

રેકોર્ડ મુજબ, એચડી દેવગૌડાની જનતા દળ સરકાર દ્વારા OBC ક્વોટા હેઠળ મુસ્લિમો માટે આરક્ષણ લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કૉંગ્રેસની આગેવાની હેઠળની કર્ણાટક સરકારના મુસ્લિમ સમુદાયને રાજ્યની ઓબીસી સૂચિમાં સામેલ કરવાના નિર્ણયની નિંદા કરી હતી. રેકોર્ડ્સ દર્શાવે છે કે આરક્ષણ સૌપ્રથમ 1995માં એચડી દેવગૌડાના જનતા દળ દ્વારા લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું. રસપ્રદ વાત એ છે કે, દેવેગૌડાની JD(S) હવે ભાજપની આગેવાની હેઠળના નેશનલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ (NDA)ની સાથી છે.

કોંગ્રેસને "ઓબીસીનો સૌથી મોટો દુશ્મન" ગણાવતા પીએમ મોદીએ મધ્યપ્રદેશમાં એક રેલીમાં કહ્યું, "કોંગ્રેસે ફરી એકવાર કર્ણાટકમાં તમામ મુસ્લિમ જાતિઓને પાછલા બારણે ઓબીસીમાં સામેલ કરીને ધાર્મિક આધાર પર અનામત આપી છે. ઓબીસી સમુદાયને અનામતના નોંધપાત્ર હિસ્સાથી વંચિત રાખ્યો છે.”

કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી સિદ્ધારમૈયાએ કહ્યું કે કોંગ્રેસે પછાત વર્ગોમાંથી મુસ્લિમો માટે “અનામતમાં બદલાવ" કરી હોવાનો દાવો "સદંતર જૂઠ" છે. તેમણે એવો પ્રશ્ન પણ કર્યો હતો કે શું ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન દેવેગૌડા હજુ પણ મુસ્લિમોના ક્વોટાના તેમના સમર્થનમાં ઊભા છે કારણ કે તેમણે પગલાંની શરૂઆત કરી હતી અથવા નરેન્દ્ર મોદીને શરણે ગયા હતા.

સિદ્ધારમૈયાએ કહ્યું, "શું એક સમયે મુસ્લિમો માટે આરક્ષણ લાગુ કરવાનો દાવો કરનારા દેવેગૌડા હજુ પણ તેમના સ્ટેન્ડ પર અડીખમ રહેશે? કે પછી તેઓ નરેન્દ્ર મોદીને શરણે આવશે અને તેમનું અગાઉનું સ્ટેન્ડ બદલશે? તેમણે રાજ્યની જનતાને સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ.”

કર્ણાટક ઓબીસી આરક્ષણનો ઇતિહાસ

1995માં, દેવેગૌડા સરકારે કર્ણાટકમાં મુસ્લિમોને 2B હેઠળ ચાર ટકા આરક્ષણ આપ્યું હતું, જે OBC ક્વોટામાં એક વિશિષ્ટ વર્ગીકરણ હતું.

14 ફેબ્રુઆરી, 1995ના રોજ કર્ણાટક સરકારના આદેશમાં હાઇલાઇટ કરવામાં આવી હતી કે આ નિર્ણય ચિનપ્પા રેડ્ડી કમિશનના અહેવાલના મંતવ્યોનું પાલન કરે છે અને સર્વોચ્ચ અદાલતના આદેશને અનુસરે છે જે અનામતને 50 ટકા સુધી મર્યાદિત કરે છે.

રેડ્ડી કમિશને મુસ્લિમોને OBC યાદી હેઠળ વર્ગ 2માં જૂથબદ્ધ કરવાની ભલામણ કરી હતી.

આના પર કાર્યવાહી કરતા, વીરપ્પા મોઇલીની આગેવાની હેઠળની કોંગ્રેસ સરકારે 20 એપ્રિલ અને 25 એપ્રિલ, 1994ના આદેશ દ્વારા મુસ્લિમો, બૌદ્ધો, ખ્રિસ્તી ધર્મ અને અનુસૂચિત જાતિના ધર્માંતરિત લોકો માટે "વધુ પછાત" તરીકે ઓળખાતી કેટેગરી 2બીની જાહેરાત કરી હતી

જ્યારે ચાર ટકા અનામત મુસ્લિમોને આપવામાં આવી હતી, જ્યારે બે ટકા બૌદ્ધો અને SCs માટે નિયુક્ત કરવામાં આવી હતી જેમણે ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવ્યો હતો. આરક્ષણ 24 ઓક્ટોબર 1994થી લાગુ થવાનું હતું.

જોકે, અનામતને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવી હતી. 9 સપ્ટેમ્બર, 1994ના રોજ એક વચગાળાનો આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કર્ણાટક સરકારને અનુસૂચિત જાતિ, અનુસૂચિત જનજાતિ અને ઓબીસી સહિત કુલ અનામતને 50 ટકા સુધી મર્યાદિત કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

વીરપ્પા મોઈલીની આગેવાની હેઠળની કોંગ્રેસ સરકારને રાજકીય કટોકટીનો સામનો કરવો પડ્યો અને આદેશનો અમલ થાય તે પહેલા 11 ડિસેમ્બર 1994ના રોજ સરકાર પડી ગઈ.

એચડી દેવગૌડા 11 ડિસેમ્બર 1994ના રોજ મુખ્યમંત્રી બન્યા હતા. 14 ફેબ્રુઆરી 1995 ના રોજ, તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટના વચગાળાના નિર્ણય અનુસાર ફેરફારો સાથે અગાઉની સરકારના ક્વોટા નિર્ણયને અમલમાં મૂક્યો.

ખ્રિસ્તી અને બૌદ્ધ ધર્મમાં રૂપાંતર કરનાર SC, કે જેઓ અગાઉ કેટેગરી 2B હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા, તેઓને તે જ ક્રમમાં અનુક્રમે શ્રેણી 1 અને 2A માં ફરીથી વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા. 2B ક્વોટા હેઠળ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને રાજ્ય સરકારની નોકરીઓમાં ચાર ટકા બેઠકો મુસ્લિમો માટે આરક્ષિત હતી.

વર્તમાન આરક્ષણ સ્થિતિ

2006માં, JD(S) અને BJPની ગઠબંધન સરકારની રચના કરવામાં આવી હતી, જેનું અનુસરણ 2008માં BS યેદિયુરપ્પાના નેતૃત્વ હેઠળ BJP સરકાર દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. જો કે, બંને કાર્યકાળ દરમિયાન આ વર્ગીકરણમાં કોઈ સુધારો કરવામાં આવ્યો ન હતો.

2019માં જ્યારે ભાજપ સરકાર સત્તામાં પાછી આવી, ત્યારે મુખ્ય પ્રધાન બસવરાજ બોમાઈએ 27 માર્ચ, 2023ના રોજ OBC માટે 3A અને 3B શ્રેણીઓ નાબૂદ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો. તેના બદલે વોક્કાલિગા અને લિંગાયત સમુદાયો માટે 2 ટકા અનામત સાથે નવી શ્રેણીઓ 2C અને 2D સૂચવવામાં આવી હતી.

બોમાઈ પ્રશાસને મુસ્લિમો માટે 2B કેટેગરી નાબૂદ કરવાનો અને તેમને આર્થિક રીતે નબળા વર્ગો (EWS) માટેના 10 ટકા ક્વોટામાં સામેલ કરવાનો પ્રસ્તાવ પણ મૂક્યો હતો. જો કે, તેને વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો અને કાનૂની લડાઈમાં ભાગ લીધો, જેના કારણે દરખાસ્ત સ્થગિત કરવામાં આવી.

સુપ્રીમ કોર્ટે 13 એપ્રિલ, 2023 ના રોજ કહ્યું હતું કે કર્ણાટક સરકારનો મુસ્લિમો માટેના ચાર ટકા OBC ક્વોટાને રદ કરવાનો નિર્ણય "પ્રથમ દૃષ્ટિએ અસમર્થ અને ખામીયુક્ત" હતો. ત્યારે બોમ્માઈ સરકારે વિવાદાસ્પદ સરકારી આદેશમાં કહ્યું હતું કે કોઈ નવી નિમણૂંક કે પ્રવેશ કરવામાં આવશે નહીં.

હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટે પછાત વર્ગ સમુદાય માટે અનામતમાં યથાસ્થિતિ જાળવી રાખીને ભાજપ સરકારના નિર્ણયના અમલીકરણ પર રોક લગાવી દીધી છે.