વારાણસીમાં હાર, ગોરખપુરમાં કઠિન મુકાબલો, MLC ચૂંટણીના પરિણામોએ ભાજપની ચિંતા વધારી

ઉત્તર પ્રદેશમાં વિધાન પરિષદની ૧૧ બેઠકો માટેની ચૂંટણીના પરિણામો આવવા લાગ્યા છે. અત્યાર સુધીમાં, ભાજપે ૫ બેઠકો જીતી લીધી છે અને એક બેઠક પર આગળ છે. બીજી તરફ, સમાજવાદી પાર્ટી (SP) એ ૨ બેઠકો મેળવી છે અને ૩ બેઠકો પર આગળ છે. અગાઉની ચૂંટણીની સરખામણીમાં, સમાજવાદી પાર્ટીને ૨ બેઠકોનો ફાયદો થયો હોય તેમ જણાય છે, જ્યારે ભાજપને ન તો કોઈ ફાયદો થયો છે કે ન તો કોઈ નુકસાન. છેલ્લી ચૂંટણીમાં, ભાજપે ૬ બેઠકો જીતી હતી, બે અપક્ષ ઉમેદવારો વિજયી થયા હતા અને સમાજવાદી પાર્ટીએ ૩ બેઠકો મેળવી હતી.

જોકે, રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે વિધાનસભા ચૂંટણીની બિલકુલ પૂર્વે યોજાયેલી આ ચૂંટણીના પરિણામોએ ભાજપમાં ચિંતા પેદા કરી છે. જે ૧૧ બેઠકો માટે આ ચૂંટણી યોજાઈ હતી, તે ૭૨ જિલ્લાઓમાં ફેલાયેલી છે. ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે પોતે અનેક જાહેર સભાઓને સંબોધી હતી, અને ભાજપના મંત્રીઓ તથા ધારાસભ્યોનો મોટો કાફલો પણ મેદાનમાં સક્રિય હતો. આમ છતાં, પરિણામો ૨૦૨૦ની જેમ જ રહ્યા છે. મુખ્યમંત્રી યોગીના ગૃહ જિલ્લા ગોરખપુરમાં, ભાજપ માત્ર નજીવા અંતરથી આગળ છે.

વારાણસી અને આગરામાં આશ્ચર્યજનક પરિણામો

વારાણસી અને આગરાની શિક્ષક મતવિસ્તારની બેઠકો પર ભાજપને હારનો સામનો કરવો પડ્યો છે — આ એ જ બેઠકો છે જ્યાં પક્ષને ૨૦૨૦માં પણ પરાજય મળ્યો હતો. આ વખતે જીત મેળવવાના મક્કમ ઈરાદા સાથે ભાજપે પોતાની સંપૂર્ણ તાકાત લગાવી દીધી હતી; મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે પોતે જાહેર સભાઓ યોજી હતી અને અનેક મંત્રીઓને ખાસ જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવી હતી. ધારાસભ્યોથી લઈને પક્ષના સંગઠનાત્મક હોદ્દેદારો સુધી, શિક્ષકોને રીઝવવા માટે કોઈ કસર બાકી રાખવામાં આવી ન હતી. આમ છતાં, બંને મતવિસ્તારોમાં સમાજવાદી પાર્ટી (સપા) વિજયી બની છે.

ઝાંસી અને લખનૌમાં ભાજપને ઝટકો 

ઝાંસી અને લખનૌની સ્નાતક મતવિસ્તારની બેઠકો પર ભાજપ પાછળ ચાલી રહ્યો છે. ૨૦૨૦માં, લખનૌની સ્નાતક બેઠક પર ભાજપનો વિજય થયો હતો, જ્યારે ઝાંસીની બેઠક સમાજવાદી પાર્ટીએ જીતી હતી. આ વખતે ભાજપે આ બંને બેઠકો પર પોતાની પ્રતિષ્ઠા દાવ પર લગાવી હતી. મંત્રીઓ, ધારાસભ્યો અને સાંસદો મતદારો સાથે સતત સંપર્કમાં રહીને ભાજપ માટે મત માંગી રહ્યા હતા; પરંતુ જ્યારે મતપેટીઓ ખોલવામાં આવી, ત્યારે તેમના તમામ પ્રયાસો નિષ્ફળ ગયા હોય તેમ જણાયું. હાલમાં બંને મતવિસ્તારોમાં સમાજવાદી પાર્ટી આગળ છે.

યોગીના ગઢમાં કાંટાની ટક્કર

સૌથી રસપ્રદ મુકાબલો ગોરખપુર શિક્ષક મતવિસ્તારમાં જોવા મળી રહ્યો છે. ભાજપે વર્તમાન એમએલસી (MLC) ધ્રુવ ત્રિપાઠીને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે, જ્યારે સમાજવાદી પાર્ટીએ સંજય ત્રિપાઠીને ટિકિટ આપી છે. અપક્ષ ઉમેદવારોએ ભાજપ અને સપાના સમીકરણોને બદલી નાખ્યા છે; અપક્ષ ઉમેદવાર રાજીવ યાદવ અને ભાજપના ધ્રુવ ત્રિપાઠી વચ્ચે ભારે રસાકસી ચાલી રહી છે. હાલમાં, ભાજપ માત્ર થોડા મતોની સરસાઈ ધરાવે છે. મુખ્યમંત્રી યોગીના પોતાના ગઢમાં આટલો કઠિન પડકાર મળવાથી ભાજપ ચિંતિત છે.

યોગી સરકારની સક્રિય સંડોવણી છતાં ચૂંટણીમાં ભારે રસાકસી

આ ચૂંટણી વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે કારણ કે તેના પરિણામો ૨૦૨૭ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા આવી રહ્યા છે. ભાજપે પ્રચાર માટે પોતાના સંગઠનાત્મક નેતાઓ, મંત્રીઓ અને ધારાસભ્યોને મેદાનમાં ઉતાર્યા હતા, અને મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે પોતે અનેક ચૂંટણી રેલીઓને સંબોધી હતી. પક્ષ માટે, આ ચૂંટણી તેની સંગઠનાત્મક પહોંચ અને શિક્ષક તથા સ્નાતક મતવિસ્તારોમાં તેને મળતા સમર્થનનું પરીક્ષણ બની રહી છે. આમ છતાં, સમાજવાદી પાર્ટી (SP) કેટલીક બેઠકો પર મજબૂત સ્પર્ધામાં રહી, જે પરિણામો અને વલણોમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે.

શું આ ભાજપ માટે મોટો ફટકો છે?

આ ચૂંટણીને ભાજપ માટે મોટો ફટકો ગણાવતા પહેલા, બે પાસાઓ પર અલગથી વિચાર કરવો જરૂરી છે. પ્રથમ, બેઠકોની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ: ૨૦૨૦માં ભાજપે છ બેઠકો જીતી હતી. આ વખતે, પાંચ બેઠકો પર જીત અને એક બેઠક પર આગળ હોવાથી—જો આ વલણ અંતિમ પરિણામોમાં પણ જળવાઈ રહે—તો પક્ષની કુલ બેઠકોની સંખ્યા છ જ રહેશે. આ રીતે જોઈએ તો, બેઠકોની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ ભાજપને કોઈ ચોખ્ખું નુકસાન થયું નથી; જોકે, ભરપૂર પ્રયાસો છતાં, તેઓ પોતાની બેઠકોની સંખ્યા વધારવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.

બીજું પાસું સમાજવાદી પાર્ટી (SP)ને થયેલો ફાયદો છે. ગત વખતે ત્રણ બેઠકો જીતનાર SP આ વખતે પાંચ બેઠકો સુધી પહોંચી શકે છે. આનાથી વિધાન પરિષદમાં તેમનું પ્રતિનિધિત્વ વધશે અને તે પક્ષ માટે એક સંગઠનાત્મક સિદ્ધિ ગણાશે. વધુમાં, આ પરિણામો ભાજપને એ બાબતે પુનર્વિચાર કરવા પ્રેરી શકે છે કે જે મતવિસ્તારોમાં પક્ષે પોતાની સંપૂર્ણ તાકાત લગાવી દીધી હતી, ત્યાં વિરોધ પક્ષ તરફથી કેટલો મોટો પડકાર મળી રહ્યો છે.

પૂર્વાંચલ અને બુંદેલખંડમાં ચેતવણીની ઘંટડી

ભાજપ માટે સૌથી મોટો ફટકો પૂર્વાંચલ ક્ષેત્રમાં જોવા મળી રહ્યો છે—જે મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથનું ગૃહક્ષેત્ર છે અને જ્યાંથી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સંસદ સભ્ય છે. બુંદેલખંડ ક્ષેત્રમાં પણ, જ્યાં ભાજપે માત્ર એક બેઠક પર ચૂંટણી લડી હતી, ત્યાં પક્ષ ઘણો પાછળ રહી ગયો છે. ૨૦૨૭ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલાં, પૂર્વાંચલ અને બુંદેલખંડમાં બનેલી ઘટનાઓએ ભાજપ માટે ચેતવણીની ઘંટડી વગાડી દીધી છે. બીજી તરફ, પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ અને રોહિલખંડમાં પક્ષને ફાયદો થયો હોય તેમ લાગે છે, જ્યાં તેમણે ચાર બેઠકો પર નિર્ણાયક અંતરથી જીત મેળવી છે.