રાજ્યની ચૂંટણીઓ વચ્ચે ખેડૂતોના વિરોધ અંગે કેન્દ્ર સરકારની પ્રતિક્રિયા

પોતાની કૃષિ નીતિઓને કારણે મોદી સરકાર માત્ર વિપક્ષ તરફથી જ નહીં પરંતુ આંતરિક અનેક પડકારોનો સામનો કરી રહી છે. ખેડૂતોના કલ્યાણ અને પ્રગતિમાં સુધારાના દાવાઓ છતાં પણ ખેડૂતોમાં અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે.

કૃષિ નીતિઓની વ્યાપક ટીકા ભાજપની આગેવાની હેઠળની કેન્દ્ર સરકારને તેની કૃષિ નીતિઓ માટે ઘણી ટીકાઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે, જેને ઘણા ખેડૂત વિરોધી માને છે. પંજાબ, હરિયાણા, દિલ્હી અને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ અસંતોષનું કેન્દ્ર બનવા સાથે 2020થી વ્યાપક વિરોધ થયો છે. ખેડૂત સમુદાયમાં ખાસ કરીને પંજાબ અને હરિયાણા જેવા રાજ્યોમાં અશાંતિ સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે.

કૃષિનું આધુનિકીકરણ:

સરકારની દલીલ છે કે ખેડૂતોને લગતા કાયદાઓનો ઉદ્દેશ્ય કૃષિ ક્ષેત્રને આધુનિક બનાવવાનો છે, ખેડૂતો માટે વધુ સુગમતા અને બજારની સારી પહોંચનું વચન આપે છે. જો કે, વિરોધ પક્ષો અને ખેડૂત સંગઠનો આ પગલાંની અસરકારકતા અંગે શંકા વ્યક્ત કરી રહ્યાં છે.

કેન્દ્ર સરકારે વિરોધ પછી કૃષિ ઉત્પાદન વધારવા અને ખેડૂતોની આવક બમણી કરવા માટે વિવિધ બજેટ અને અનેક પગલાં લીધાં છે. આમાં કૃષિ ઉત્પાદકતા અને ટકાઉપણું વધારવાના ઉદ્દેશ્યની પહેલનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં ટેકનોલોજી અને ડેટા આધારિત ખેતી પદ્ધતિઓમાં નોંધપાત્ર રોકાણોનો સમાવેશ થાય છે.

મુખ્ય પ્રોજેક્ટ્સ અને રોકાણો

એગ્રીકલ્ચર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડઃ

સ્ટોરેજ સવલતોમાં સુધારો કરવા અને લણણી પછીના નુકસાનને ઘટાડવા માટે રચાયેલ એક પ્રોજેક્ટ, જેમાં ભારતના કૃષિ ક્ષેત્રના વિકાસની વ્યાપક વ્યૂહરચનાના ભાગરૂપે રૂ. 3,979 કરોડના રોકાણનો સમાવેશ થાય છે.

AgriStack:

આ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ડેટા અને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ કરીને ખેતીમાં નિર્ણય લેવામાં ક્રાંતિ લાવવાનો છે, ખેડૂતોને પાક વ્યવસ્થાપન અને બજારની પહોંચ વિશે માહિતગાર પસંદગી કરવામાં મદદ કરે છે.

PM-કિસાન યોજના:

રૂ. 1,115 કરોડની ફાળવણી સાથે નાના પાયે ખેડૂતોની લાંબા ગાળાની સદ્ધરતા સુનિશ્ચિત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે ખેડૂતોને સીધી નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે.

શૈક્ષણિક અને કૌશલ્ય વિકાસ પહેલ:

રૂ. 2,291 કરોડના રોકાણ સાથે, આ પ્રયાસો બદલાતી કૃષિ જરૂરિયાતોને અનુરૂપ થવા માટે જરૂરી જ્ઞાન સાથે ખેડૂતોને સજ્જ કરવા માટે કૃષિ શિક્ષણ અને વ્યવસ્થાપન પદ્ધતિઓ સુધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.

ટકાઉ ખેતી પદ્ધતિઓ:

આબોહવા પરિવર્તન સામે પ્રતિરોધક ઉચ્ચ ઉપજ આપતી પાકની જાતો વિકસાવવા પર કેન્દ્રિત રૂ. 860 કરોડની પહેલ જેવા પ્રોજેક્ટ્સનો ઉદ્દેશ્ય ભારતીય કૃષિમાં ઉત્પાદકતા અને ટકાઉપણું બંને વધારવાનો છે.

નીતિઓનો વિરોધ અને ટીકા છતાં, સરકાર જાળવી રાખે છે કે તેની નીતિઓ મૂળભૂત રીતે ખેડૂતોને લાભ આપે છે, જે સૂચવે છે કે આ સુધારાઓ આખરે વધુ સારી તકો અને સંસાધનો પ્રદાન કરશે. આ નીતિઓ ખરેખર ખેડૂત વિરોધી છે કે કેમ તે અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે. જો કે, તે સ્પષ્ટ છે કે ભારતમાં કૃષિના ભાવિ માટે શ્રેષ્ઠ શું છે તેના પર મજબૂત સર્વસંમતિ છે.