BJP ક્યારેય નહીં ઈચ્છે કે TMC સાવ ખતમ થઈ જાય! સમજો આ રસપ્રદ રાજકારણ
છેલ્લું અપડેટ : 04 Jun 2026
પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિ હાલમાં એક નવા અને રસપ્રદ વળાંક પર પહોંચી છે. મમતા બેનર્જી દ્વારા સ્થાપિત Trinamool Congress (TMC) છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી ગંભીર આંતરિક સંકટનો સામનો કરી રહી છે. ઘણા રાજકીય નિરીક્ષકો માને છે કે જો આ સંકટ વધુ ઊંડું બનશે તો TMCના અસ્તિત્વ પર પણ પ્રશ્નચિહ્ન ઊભું થઈ શકે છે. પરંતુ આશ્ચર્યજનક રીતે, BJPના તમામ નેતાઓ આ સ્થિતિથી ખુશ નથી.
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે BJPના એક વર્ગને ભય છે કે જો TMC સંપૂર્ણ રીતે તૂટી પડશે તો રાજ્યમાં CPI(M)-led Left Front અને શક્યતઃ Congress-Left alliance ફરીથી મજબૂત બની શકે છે. આવી સ્થિતિ BJP માટે ભવિષ્યમાં મોટો પડકાર ઊભો કરી શકે છે.
TMCમાં શું ચાલી રહ્યું છે?
તાજેતરમાં TMCના અંદાજે 80 ધારાસભ્યોમાંથી 60 ધારાસભ્યોએ પાર્ટી નેતૃત્વ સામે બળવો કર્યો હોવાનું કહેવાય છે. આ બળવાખોર જૂથે રિતાબ્રત બેનર્જીને વિપક્ષના નેતા (Leader of Opposition) તરીકે પસંદ કર્યા. આ ઘટનાને TMCના ઈતિહાસની સૌથી મોટી આંતરિક બગાવત માનવામાં આવી રહી છે.
જોકે પાર્ટી હજુ સંપૂર્ણ રીતે તૂટી નથી, પરંતુ આ ઘટના એ દર્શાવે છે કે TMCની અંદર અસંતોષનું સ્તર ઘણું ઊંચું છે.
BJP શા માટે TMCને જીવંત રાખવા માંગે છે?
સામાન્ય રીતે કોઈ પણ રાજકીય પક્ષ પોતાના મુખ્ય વિરોધીના નબળા પડવાથી ખુશ થાય. પરંતુ પશ્ચિમ બંગાળમાં પરિસ્થિતિ થોડી અલગ છે.
2019ની Lok Sabha ચૂંટણી અને 2021ની Assembly ચૂંટણી દરમિયાન BJPએ Left Frontના પરંપરાગત મતદારોનો મોટો હિસ્સો પોતાની તરફ ખેંચ્યો હતો. આ કારણે BJP રાજ્યમાં મુખ્ય વિરોધી શક્તિ તરીકે ઉભરી આવી હતી.
હવે BJPના કેટલાક નેતાઓને ચિંતા છે કે જો TMCનો આધારભૂત મતદારવર્ગ અને સંગઠન તૂટી જશે તો આ જગ્યા Left Front અથવા Left-Congress ગઠબંધન ભરી શકે છે. એટલે કે, જે રીતે BJPએ એક સમયે Leftના મતદારો મેળવ્યા હતા, તે જ રીતે હવે Left TMCના મતદારો મેળવી શકે છે.
Left Frontના પુનરુત્થાનના સંકેતો
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં CPI(M) અને Left Front લગભગ રાજકીય રીતે અદૃશ્ય બની ગયા હતા. પરંતુ હવે કેટલીક ઘટનાઓ તેમની વાપસીના સંકેતો આપી રહી છે.
- Domkal Assembly બેઠક પર CPI(M)ની જીત
- Falta repollમાં 40,000થી વધુ મત
- જૂના પાર્ટી ઓફિસોનું પુનઃખુલવું
- CITU અને ABTA જેવી સંગઠનોની વધતી સક્રિયતા
- રસ્તા પરના આંદોલનોમાં ફરી દેખાતી હાજરી
આ બધું દર્શાવે છે કે Left Front ફરીથી પોતાની grassroots network મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
BJP કેમ TMCના બળવાખોરોને સામેલ નથી કરતી?
કેટલાક BJP નેતાઓએ ખુલ્લેઆમ દાવો કર્યો છે કે મોટી સંખ્યામાં TMCના MLA અને MP પક્ષ બદલવા તૈયાર છે. છતાં BJPએ અત્યાર સુધી તેમને મોટા પાયે સામેલ કર્યા નથી.
રાજ્ય BJPના નેતાઓએ "Trinamoolisation of BJP" ટાળવાની વાત કરી છે. એટલે કે, તેઓ નથી ઇચ્છતા કે TMCના અસંતુષ્ટ નેતાઓ મોટી સંખ્યામાં BJPમાં આવીને પાર્ટીની આંતરિક સંસ્કૃતિ બદલી નાખે.
બીજું મહત્વનું કારણ એ પણ છે કે જો TMC એકસાથે તૂટી જશે તો તેનો સૌથી મોટો ફાયદો કદાચ Left Frontને મળી શકે.
Odisha મોડલ: શું બંગાળમાં પણ લાગુ પડી શકે?
કેટલાક રાજકીય વિશ્લેષકો Odishaનું ઉદાહરણ આપે છે. ત્યાં Biju Janata Dal (BJD) ચૂંટણીમાં નબળી પડી હોવા છતાં સંપૂર્ણ રીતે તૂટી નહોતી. કેટલાક વિશ્લેષકો માને છે કે BJPએ BJDના આંતરિક વિવાદોમાં સીધી દખલ ન કરીને Congressને મજબૂત બનતા રોકવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
એ જ રીતે પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ BJP કદાચ TMCને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થવા દેવા માંગતી નથી જેથી Left-Congress ગઠબંધનને રાજકીય જગ્યા ન મળે.
શું Left ખરેખર BJP માટે ખતરો બની શકે?
હાલની સ્થિતિમાં Left Front હજુ BJP અથવા TMC જેટલી મજબૂત નથી. પરંતુ તેની પાસે એક મોટો ફાયદો છે—તેનું જૂનું cadre-based organisation.
જો Left:
- TMCના અસંતુષ્ટ મતદારોને આકર્ષી શકે,
- Congress સાથે અસરકારક ગઠબંધન બનાવી શકે,
- અને BJP વિરોધી મતને એકત્રિત કરી શકે,
તો આગામી વર્ષોમાં તે ફરીથી મહત્વપૂર્ણ રાજકીય શક્તિ બની શકે છે.
પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિ હાલમાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તનના તબક્કામાં છે. TMC આંતરિક વિખવાદથી ઘેરાઈ છે, BJP રાજ્યમાં પોતાનું સ્થાન જાળવવા ઇચ્છે છે અને Left Front ફરીથી ઉભરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
વિડંબના એ છે કે BJP માટે TMCનું સંપૂર્ણ પતન કદાચ સૌથી અનુકૂળ સ્થિતિ ન હોઈ શકે. કારણ કે TMC પછી ઊભી થતી રાજકીય ખાલી જગ્યા Left Front અને Congress ભરી શકે છે, જે ભવિષ્યમાં BJP માટે વધુ કઠિન પડકાર સાબિત થઈ શકે છે.
આથી પશ્ચિમ બંગાળની આગામી રાજકીય લડાઈ માત્ર BJP વિરુદ્ધ TMC નહીં, પરંતુ BJP, TMC અને પુનર્જીવિત થતો Left Front—આ ત્રણેય વચ્ચેની સ્પર્ધા બની શકે છે.
ડાબેરી એટલે શું ?
રાજકારણમાં ઉદારવાદી નીતિ ધરાવતા પક્ષોને ડાબેરી કહેવામાં આવે છે અને થોડી કટ્ટર વિચારધારા ધરાવતા પક્ષોને જમણેરી કહેવાય છે. આ શબ્દો આવ્યાં ક્યાંથી? ભારતમાં સંસદના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન ગૃહનું દૃશ્ય જોનારાએ નોંધ્યું હશે કે ભારતીય સંસદમાં એવી વ્યવસ્થા છે કે જે પક્ષ સત્તામાં હોય એ જમણી તરફ બેસે છે અને વિપક્ષમાં હોય એ ડાબી તરફ બેસે છે. આ વ્યવસ્થા માત્ર ભારતમાં જ નહી, વિશ્વમાં કેટલાક દેશોની સંસદમાં પ્રવર્તે છે.
પક્ષની વિચારધારા જમણેરી ન હોય તો પણ એ પક્ષે સત્તામાં આવ્યા પછી જમણી તરફ બેસવું પડે છે અને પક્ષની વિચારધારા જમણેરી હોય તો ય એ પક્ષે વિરોધપક્ષમાં હોય ત્યારે ડાબી બાજુ બેસવું ફરજિયાત છે!
અત્યારે દેશમાં ભાજપ જમણેરી વિચારધારા ધરાવતો પક્ષ છે અને સત્તા ઉપર પણ છે, એટલે તેને વિચારધારા પ્રમાણે જ જમણી તરફ બેસવા મળે છે. બીજી બાજુ કોંગ્રેસ સ્પષ્ટ રીતે ડાબેરી પક્ષની વ્યાખ્યામાં આવતી નથી, છતાં ડાબી બાજુ બેસે છે. કોંગ્રેસ ઘણી વખત ડાબેરી પક્ષોની નીતિ સાથે તાલ મિલાવતી હોવાથી તેની ગણતરી જમણેરી પાર્ટીઓ ડાબેરીઓમાં કરે છે!
