ASIએ હાઈકોર્ટમાં 2000 પાનાનો રિપોર્ટ જમા કરાવ્યો, 94 તૂટેલી મૂર્તિઓ મળી એ મંદિર હોવાનો દાવો
ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) એ ધારમાં આવેલી ભોજશાળાનો વૈજ
ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) એ ધારમાં આવેલી ભોજશાળાનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ હાથ ધર્યો છે અને હાઇકોર્ટમાં 2,000 પાનાનો અહેવાલ રજૂ કર્યો છે. લગભગ ત્રણ મહિના સુધી ચાલેલા આ અભ્યાસ દરમિયાન હિંદુ અને મુસ્લિમ પક્ષોએ પોતપોતાના દાવા કર્યા છે. હાઈકોર્ટમાં આગામી સુનાવણી 22 જુલાઈના રોજ થશે. દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે અહીંથી 94થી વધુ ક્ષતિગ્રસ્ત મૂર્તિઓ મળી આવી છે.
ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (એએસઆઈ) એ ધાર જિલ્લામાં સ્થિત ભોજશાળાનું સર્વેક્ષણ પૂર્ણ કર્યું છે અને મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટની ઈન્દોર બેંચને પોતાનો બે હજાર પાનાનો અહેવાલ સુપરત કર્યો છે. હવે આ મુદ્દે 22 જુલાઈએ સુનાવણી થશે. સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું આ રિપોર્ટના આધારે હાઈકોર્ટ 23 વર્ષ પહેલા લાગુ કરાયેલી સિસ્ટમમાં ફેરફાર કરશે? અહીં હિંદુ પક્ષના વકીલે દાવો કર્યો હતો કે સર્વે દરમિયાન એવા ઘણા પુરાવા મળ્યા છે જે સાબિત કરે છે કે અહીં મંદિર હતું.
ધાર જિલ્લામાં 11મી સદીના આ સંકુલનો વિવાદ નવો નથી. હિન્દુ સમુદાય ભોજશાળાને વાગદેવી (દેવી સરસ્વતી)ના મંદિર તરીકે માને છે. મુસ્લિમ પક્ષ તેને કમાલ મૌલા મસ્જિદ કહે છે. હિંદુ ફ્રન્ટ ઑફ જસ્ટિસની અરજી પર 11 માર્ચે હાઈકોર્ટે ASIને ભોજશાળા સંકુલનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ કરવા અને છ સપ્તાહમાં તેનો રિપોર્ટ આપવાનો આદેશ આપ્યો હતો. જોકે, ASIએ રિપોર્ટ રજૂ કરવા માટે વધુ સમય માંગ્યો હતો. ત્રણ વખત સમય વધારવામાં આવ્યો હતો. 4 જુલાઈના રોજ હાઈકોર્ટે ASIને 15 જુલાઈ સુધીમાં પોતાનો સંપૂર્ણ રિપોર્ટ સોંપવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
હિન્દુ પક્ષે કહ્યું ‘અમારો પક્ષ મજબૂત છે, સુપ્રીમ કોર્ટમાં જઈશું’
હિંદુ ફ્રન્ટ ઓફ જસ્ટિસના વકીલ એડવોકેટ વિષ્ણુ શંકર જૈને કહ્યું કે આ કેસમાં ASI રિપોર્ટ મહત્વપૂર્ણ છે. ASIના રિપોર્ટથી અમારો કેસ મજબૂત બન્યો છે. અમે મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટની ઈન્દોર બેંચ સમક્ષ કહ્યું હતું કે આ પરિસર હિન્દુ મંદિરનું છે. તેનો ઉપયોગ મસ્જિદની જેમ થઈ રહ્યો છે. ASI દ્વારા 2003માં આપવામાં આવેલ આદેશ સંપૂર્ણપણે ખોટો છે. દેશના નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે. અમે હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી. હાઇકોર્ટે ASIને વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ માટે સૂચના આપી હતી. બે હજાર પેજના રિપોર્ટમાં અમારું સ્ટેન્ડ મજબૂત બન્યું છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસની કાર્યવાહી પર સ્ટે આપ્યો છે. આ કારણોસર અમે સુપ્રીમ કોર્ટમાં જઈ રહ્યા છીએ.
એડવોકેટ હરિશંકર જૈન કહે છે કે આજનો દિવસ ખૂબ જ આનંદનો પ્રસંગ છે. હિંદુ લોકો સદીઓથી ઘરમાં પૂજા કરવા માટે ઝંખતા હતા, જેના માટે આંદોલનો શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા અને હિંદુઓ વતી મેં જે પ્રથમ અરજી દાખલ કરી હતી તેને નોંધપાત્ર સફળતા મળી છે. રિપોર્ટમાં આ વાત સાબિત થઈ છે, કોઈ તેનું ખંડન ન કરી શકે કે પહેલા ત્યાં હિન્દુ મંદિર હતું અને વેદ, સંસ્કૃત અને ધાર્મિક શિક્ષણ શીખવવાનું અને શીખવાનું કાર્ય ત્યાં થયું અને તે સ્થળે માત્ર હિન્દુ પૂજા જ થઈ શકે છે. ASI દ્વારા 7 એપ્રિલ, 2003ના રોજ નમાઝ અદા કરવાનો આદેશ ગેરબંધારણીય છે. બીજું, 94થી વધુ તૂટેલી મૂર્તિઓ મળી આવી છે. ત્યાંના તમામ સ્તંભો પર વેદ અને શાસ્ત્રોના ચિહ્નો લખેલા મળી આવ્યા છે. જૂની કલાકૃતિઓ મળી આવી છે. અને ત્યાં વિપુલ પ્રમાણમાં સામગ્રી છે કે કોઈપણ જોઈ શકે છે કે તે એક ભવ્ય શાળા અને મંદિર હતું. તે માત્ર હિંદુ હતા. તે અભ્યાસ માટે હતો, એટલું જ નહીં, આ અહેવાલે આંખો ખોલી દીધી છે કે મુસ્લિમ આક્રમણકારો દ્વારા કરવામાં આવેલા તમામ અત્યાચારો એક પછી એક સામે આવી રહ્યા છે. જ્ઞાનવાપીમાં થયું, અહીં થયું. હું આશા રાખું છું કે હું અને મારી આખી કાનૂની ટીમ એ તમામ જગ્યાઓ પરત લઈ શકીશું જ્યાં મંદિરો તોડીને મસ્જિદો બનાવવામાં આવી છે. મને ખુશી છે કે મેં અરજીમાં જે પણ કહ્યું છે તે ખૂબ વિચાર્યા પછી લખ્યું છે. 32 ફોટા પોસ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. તમામ બાબતો સાચી સાબિત થઈ છે. દરેક ફોટાની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. ત્યાં માત્ર એક મંદિર હતું તેના મજબૂત પુરાવા છે. મંદિર સિવાય કોઈ નમાઝ કે મુસ્લિમ ધાર્મિક પ્રવૃત્તિ થઈ શકતી નથી. કાયદામાં જે જોગવાઈ છે કે ધાર્મિક સ્વરૂપ નિશ્ચિત હોવું જોઈએ તે સ્વરૂપ નક્કી કરવામાં મદદ કરશે. માનનીય હાઈકોર્ટનો આદેશ હોવો જોઈએ કે આ સ્થાનો હિન્દુઓને પરત કરવામાં આવે અને નમાઝ બંધ કરવામાં આવે.
આ તે આદેશ છે જેના પર વિવાદ છે
ASIએ 22 માર્ચે આ વિવાદિત કોમ્પ્લેક્સનો સર્વે શરૂ કર્યો હતો. આ સર્વે લગભગ ત્રણ મહિના સુધી ચાલુ રહ્યો. વાસ્તવમાં, સમગ્ર વિવાદ એજન્સીના 7 એપ્રિલ, 2003ના આદેશને લઈને છે. હિંદુઓ અને મુસ્લિમો વચ્ચે વિવાદ વધતાં ASIએ પરિસરમાં પ્રવેશને મર્યાદિત કરતો આદેશ જારી કર્યો હતો. આદેશ બાદ 21 વર્ષ સુધી હિન્દુઓ ભોજશાળામાં મંગળવારે જ પૂજા કરી શકશે. મુસ્લિમો શુક્રવારના દિવસે જ નમાઝ અદા કરી શકે છે. હિન્દુ ફ્રન્ટ ફોર જસ્ટિસે આ વ્યવસ્થાને પડકારી છે.
આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ જશે
ભોજશાળાના મુદ્દે એક પક્ષ સુપ્રીમ કોર્ટ પહોંચી ચૂક્યો છે. આ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે એએસઆઈને નિર્દેશ આપ્યો હતો કે વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ કરતી વખતે ભોજશાળાના ભૌતિક બંધારણને નુકસાન ન થવું જોઈએ. તેમજ હાઈકોર્ટને કડક સૂચના આપવામાં આવી હતી કે તે હાલમાં આ અંગે કોઈ નિર્ણય લઈ શકશે નહીં. આ કારણોસર, હિન્દુ પક્ષ હવે ASIના રિપોર્ટના આધારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં જવાની વાત કરી રહ્યું છે.
રિપોર્ટ સાર્વજનિક કરવામાં આવશે નહીં
ASI રિપોર્ટની નકલો બંને પક્ષોને સોંપવામાં આવશે. કોર્ટે બંને પક્ષોને રિપોર્ટ સાર્વજનિક ન કરવા કડક સૂચના આપી છે. ASIએ આ સર્વેમાં કાર્બન ડેટિંગ, GPS અને અન્ય ટેકનિક અપનાવી છે. ભોજશાળાના મોટા ભાગમાં ખોદકામ પણ કરવામાં આવ્યું છે. એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ખોદકામ દરમિયાન જૂની મૂર્તિઓ અને ધાર્મિક પ્રતીકોના અવશેષો મળી આવ્યા છે. અધિકારીઓએ સર્વેની વીડિયોગ્રાફી અને ફોટોગ્રાફી પણ કરાવી લીધી છે. સર્વે રિપોર્ટમાં ખોદકામમાં મળેલા અવશેષોના ફોટોગ્રાફ્સ પણ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા.
