ચેકની પાછળ સહી ક્યારે કરવી જોઈએ? મુશ્કેલીમાં મુકાતા પહેલા જાણી લો નિયમો 

આજકાલ નાણાકીય વ્યવહારો ખૂબ જ સરળ બની ગયા છે. ડિજિટલ માધ્યમના આગમનથી, વ્યવહારો એક ક્ષણમાં પૂર્ણ થઈ જાય છે. નેટ બેંકિંગ, એટીએમ અને ચેક દ્વારા પણ વ્યવહારો સરળતાથી કરી શકાય છે. દરેક પ્રકારના વ્યવહારોમાં હંમેશા સાવધાની રાખવી જોઈએ, કારણ કે તમારી એક નાની ભૂલ તમને આર્થિક મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે. તમારી નાની ભૂલ તમારા ચેક બાઉન્સનું કારણ બની શકે છે. જેના કારણે તમે જેલમાં પણ જઈ શકો છો. અથવા કોઈ બીજું તમારા ચેકનો દુરુપયોગ કરી શકે છે. તેથી, તમારે ચેક સંબંધિત મહત્ત્વપૂર્ણ નિયમોથી વાકેફ રહેવું ખૂબ જરૂરી છે. 

જો તમારી પાસે સાચી માહિતી નથી, તો તમે પણ મોટી છેતરપિંડીનો ભોગ બની શકો છો. આવી સ્થિતિમાં ક્યાં સહી કરવી? કઈ પરિસ્થિતિમાં કોઈને સહી કરેલો ચેક આપવો જોઈએ? આ જાણવું ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ બની જાય છે. ચાલો આજે એ સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ કે જો આપણે ચેકની પાછળ સહી કરીને કોઈને આપીએ તો કોઈ નાણાકીય જોખમ રહેશે કે નહીં. જો આવું થાય તો જોખમ કેટલું મોટું હશે અને તેનાથી બચવાના કયા રસ્તાઓ છે?

ચેકની પાછળ સહી કરતી વખતે ધ્યાન રાખો?
ચેક એ નાણાકીય સંસ્થા અથવા વ્યક્તિ તરફથી રોકડ ઉપાડ માટે લેખિત ગેરંટી છે. તેને આ રીતે સમજી શકાય છે કે તે સામાન્ય રીતે બેંકને એક ખાતામાંથી બીજા ખાતામાં નિશ્ચિત રકમ ચૂકવવાનો લેખિત આદેશ હોય છે. બેંકો દ્વારા ચેકને બે પક્ષો વચ્ચે વ્યવહારો કરવા માટે સલામત, સુરક્ષિત અને અનુકૂળ રીત માનવામાં આવે છે. બેંક ચેક પર અથવા તેની પાછળ સહી કરવાનો ચોક્કસ અર્થ થાય છે. બધા પ્રકારના ચેક પાછળ સહી કરેલા નથી હોતા. પાછળની બાજુએ ફક્ત બેરરના ચેક પર સહી કરવામાં આવે છે. બેરર્સ ચેક એ એક પ્રકારનો ચેક છે જે બેંકમાં જમા કરવામાં આવે છે અને તેના પર કોઈ વ્યક્તિનું નામ હોતું નથી. તે ચેકની મદદથી કોઈપણ વ્યક્તિ બેંકમાંથી રોકડ ઉપાડી શકે છે. બેંક બેરર ચેકને સંમતિથી જારી કરાયેલ વ્યવહાર તરીકે માને છે. નિયમો અનુસાર, આવા ચેકથી થતી છેતરપિંડી માટે બેંક જવાબદાર નથી.

ચેક સંબંધિત મહત્ત્વપૂર્ણ બાબતો

ચેક ચાલુ અથવા બચત ખાતા માટે જારી કરી શકાય છે.
ચેક પર નામ લખેલું હોય તે વ્યક્તિ જ તેને રોકડમાં લઈ શકે છે.
તારીખ વગરનો ચેક અમાન્ય ગણવામાં આવે છે.
બેંક ચેક જારી થયાની તારીખથી ત્રણ મહિના માટે માન્ય રહે છે.
ચેકના નીચેના ભાગમાં 9-અંકનો MICR કોડ હોય છે જે ચેક ક્લિયરન્સ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે.
ચેકની રકમ શબ્દો અને આંકડા બંનેમાં લખવી આવશ્યક છે.
ચેક આપનાર વ્યક્તિએ ચેક પર ઓવરરાઇટ કર્યા વિના સહી કરવી પડશે.
ચેક પર પ્રાપ્તકર્તાનું નામ યોગ્ય રીતે લખેલું હોવું જોઈએ.

પેયી ચેક અને ઓર્ડર ચેક માટે સહી જરૂરી નથી.

જો કોઈ બેંક ગ્રાહક પોતાના ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડવા માટે બેરર ચેકનો ઉપયોગ કરે છે, તો ચેકની પાછળ સહી કરવાની જરૂર નથી. આ ઉપરાંત, પેયી ચેક અને ઓર્ડર ચેકની પાછળ પણ સહીની જરૂર  નથી. ઓર્ડર ચેકમાં, વ્યક્તિને પૈસા આપવામાં આવે છે. જે બેંક દ્વારા તપાસવામાં આવે છે.