Budget 2024 / નિર્મલા સીતારમણ સતત સાત વખત બજેટ રજૂ કરનાર પ્રથમ નાણામંત્રી; જાણો કેટલું લાંબુ હતું ભાષણ

મંગળવારે (23 જુલાઈ) નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે લોકસભામાં કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કર્યું. આ વખતે બજેટની રજૂઆત સાથે જ નાણામંત્રીના નામે એક અનોખો રેકોર્ડ નોંધાયો છે. તે સતત સાત વખત બજેટ રજૂ કરનાર દેશના પ્રથમ નાણામંત્રી બન્યા છે. અત્યાર સુધી સીતારામન સિવાય સૌથી વધુ સતત છ વખત બજેટ રજૂ કરવાનો રેકોર્ડ પૂર્વ વડાપ્રધાન મોરારજી દેસાઈના નામે હતો. આ વખતે સીતારમણે પૂર્વ પીએમ દેસાઈને પાછળ છોડી દીધા છે. નિર્મલા સીતારમણ તેમના લાંબા બજેટ ભાષણ માટે પણ જાણીતા છે. આજે તેમનું બજેટ ભાષણ 83 મિનિટ ચાલ્યું હતું.

ચાલો જાણીએ કે તેમનું કયું બજેટ ભાષણ કેટલો સમય ચાલ્યું. આ વર્ષે સામાન્ય ચૂંટણીઓને કારણે નાણામંત્રીએ 1 ફેબ્રુઆરી 2024ના રોજ વચગાળાનું બજેટ રજૂ કર્યું હતું. ત્યારે તેમનું બજેટ ભાષણ 56 મિનિટ સુધી ચાલ્યું હતું. અગાઉ નાણામંત્રી સીતારમણે 2023-24 માટે 87 મિનિટનું બજેટ ભાષણ વાંચ્યું હતું. 2019માં તેમનું બજેટ ભાષણ 2 કલાક 17 મિનિટનું હતું. 2022માં, તેમણે 92 મિનિટ સુધી બજેટ ભાષણ આપ્યું હતું.

કયા નાણામંત્રીએ સૌથી લાંબુ બજેટ ભાષણ આપ્યું?

ભારતીય ઈતિહાસમાં સૌથી લાંબુ બજેટ ભાષણ આપવાનો રેકોર્ડ પણ નિર્મલા સીતારમણના નામે છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણનું કેન્દ્રીય બજેટ 2020 ભાષણ ભારતીય ઈતિહાસનું સૌથી લાંબુ બજેટ ભાષણ છે જે 2 કલાક 42 મિનિટ સુધી ચાલ્યું હતું. આ દરમિયાન તેમણે કેન્દ્રીય બજેટ 2019 રજૂ કરવાનો 2 કલાક 17 મિનિટનો પોતાનો જ રેકોર્ડ તોડ્યો. ચાલો જાણીએ કે છેલ્લા વર્ષોમાં કયા નેતાએ સૌથી લાંબુ ભાષણ આપ્યું છે.

વર્ષ 2019માં, કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે નાણાકીય વર્ષ 2019-2020 માટે તેમનું પ્રથમ બજેટ રજૂ કર્યું. તે ભાષણ સાથે, તેમણે સૌથી લાંબા બજેટ સંબોધનનો રેકોર્ડ તોડ્યો હતો. તેમણે 2 કલાક અને 17 મિનિટ સુધી ભાષણ આપ્યું હતું. બીજા વર્ષે, તેમણે વર્ષ 2020-21નું બજેટ રજૂ કરતી વખતે 2 કલાક અને 42 મિનિટ બોલીને પોતાનો જ રેકોર્ડ તોડ્યો હતો. અને એ પણ આખું ભાષણ નહોતું! તબિયતની ચિંતાને કારણે જ્યારે તે દિવસે તેમનું ભાષણ ટૂંકું કરવું પડ્યું ત્યારે તેમની પાસે બજેટના બે પાના બાકી હતા. 2021-22માં તેમનું બજેટ ભાષણ 100 મિનિટનું હતું. જ્યારે નિર્મલા સીતારમણે વર્ષ 2022-23ના બજેટમાં કુલ દોઢ કલાક બોલ્યા હતા.

નિર્મલા સીતારમણ પહેલા જસવંત સિંહના નામે સૌથી લાંબુ બજેટ ભાષણ

નિર્મલા સીતારમણ પહેલા ભાજપના નેતા જસવંત સિંહે સૌથી લાંબુ બજેટ ભાષણ આપવાનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો. 2003માં તેમણે 2 કલાક 15 મિનિટનું બજેટ રજૂ કર્યું હતું.

હિરુભાઈ એમ પટેલે સૌથી ટૂંકું બજેટ ભાષણ આપ્યું હતું

સ્વતંત્ર ભારતના ઈતિહાસમાં સૌથી ટૂંકું બજેટ ભાષણ હિરુભાઈ એમ પટેલ દ્વારા 1977માં આપવામાં આવ્યું હતું. તેમણે માત્ર 800 શબ્દોનું વચગાળાનું બજેટ ભાષણ આપ્યું હતું. સૌથી ટૂંકું પૂર્ણ બજેટ ભાષણ વાયબી ચવ્હાણનું હતું, જે માત્ર 9300 શબ્દોનું હતું. મોરારજી દેસાઈએ 10 હજાર શબ્દોનું બીજું સૌથી ટૂંકું ભાષણ રજૂ કર્યું હતું.

કોનું બજેટ ભાષણ શબ્દોની દૃષ્ટિએ સૌથી લાંબુ હતું?

શબ્દોની વાત કરીએ તો મનમોહન સિંહે 1991માં આપેલું બજેટ ભાષણ સૌથી લાંબુ હતું. તે 18700 શબ્દો લાંબો હતો. આ પછી યશવંત સિંહાનું ભાષણ હતું, જે 15700 શબ્દોનું હતું.

મોરારજી દેસાઈએ સૌથી વધુ 10 વખત સામાન્ય બજેટ રજૂ કર્યું હતું

અત્યાર સુધી મોરારજી દેસાઈએ સૌથી વધુ 10 વખત સામાન્ય બજેટ રજૂ કર્યું છે. આ પછી પી ચિદમ્બરમે 9 વખત, પ્રણવ મુખર્જીએ પણ 8 વખત, યશવંત રાવ ચવ્હાણે 7 વખત, સીડી દેશમુખે 7 વખત, યશવંત સિન્હાએ 7 વખત, મનમોહન સિંહે 6 વખત અને ટીટી કૃષ્ણમાચારીએ પણ 6 વખત સામાન્ય બજેટ રજૂ કર્યું હતું. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણએ સતત સાતમી વખત બજેટ રજૂ કર્યું છે. જેમાં એક વચગાળાનું બજેટ છે જે તેમણે આ વર્ષે 1 ફેબ્રુઆરીએ રજૂ કર્યું હતું.

1951થી અત્યાર સુધીમાં કેટલા નાણા મંત્રીઓએ બજેટ રજૂ કર્યું છે?

1951થી ફેબ્રુઆરી 2024 સુધી દેશના 12 નાણા મંત્રીઓને રજૂ કરવામાં આવ્યા છે. આ સિવાય પંડિત જવાહર લાલ નેહરુ, ઈન્દિરા ગાંધી અને રાજીવ ગાંધી જ્યારે વડાપ્રધાન હતા ત્યારે બજેટ રજૂ કરી ચૂક્યા છે.

અત્યાર સુધીના નાણામંત્રીઓના નામ

• સીડી દેશમુખ (1951-57)
• મોરારજી દેસાઈ (1959–64, 1967–70)
• વાયબી ચવ્હાણ (1971-75)
• વીપી સિંઘ (1985-1987)
• મનમોહન સિંહ (1991-96)
• યશવંત સિંહા (1998-2002)
• જસબંત સિંહ (1996–1996, 2002–2004)
• પી. ચિદમ્બરમ (1996-98, 2004-09, 2013-14)
• પ્રણવ મુખર્જી (1982–85, 2009–13)
• અરુણ જેટલી (2014-19)
• પિયુષ ગોયલ (2019)
• નિર્મલા સીતારમણ (2019-2024)