મુંબઈનો વરસાદ કમાણીનું સાધન બન્યો! ભારતનો પ્રથમ 'RainMumbai' કોન્ટ્રાક્ટ 30% ઉછળ્યો
છેલ્લું અપડેટ : 07 Jul 2026
મુંબઈમાં ભારે વરસાદ માત્ર હવામાનમાં ફેરફાર નથી કરી રહ્યો; તે રોકાણકારોની કમાણીમાં પણ વધારો કરી રહ્યો છે. દેશનો પ્રથમ હવામાન ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રેક્ટ, ‘રેઈનમુંબઈ’, ઝડપથી વેગ પકડી રહ્યો છે. જુલાઈના પ્રથમ અઠવાડિયા દરમિયાન વરસાદની સાથે તેમાં પણ વધારો થયો છે, જે તેના લોન્ચ પછી જોવા મળેલા નોંધપાત્ર ફાયદા પર આધારિત છે.
રેઈનમુંબઈ કોન્ટ્રેક્ટમાં કેટલો વધારો થયો છે?
કોન્ટ્રાક્ટની શરૂઆતથી તેના પરફોર્મન્સને જોઈએ તો, તેમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. જુલાઈ મહિનાનો કરાર 29 મેના રોજ ₹2,020ના ભાવે શરૂ થયો હતો અને હાલમાં તે ₹2,638 પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે; એટલે કે તેની શરૂઆતથી અત્યાર સુધીમાં તેમાં આશરે 30%નો વધારો થયો છે.
આ ઉછાળા પાછળનું કારણ શું હતું?
કોમોડિટી એક્સપર્ટ અને એગ્રોકોર્પ ઇન્ટરનેશનલના રીસર્ચ વિભાગના હેડ ઇન્દ્રજીત પોલે સમજાવ્યું કે 'રેઇન-મુંબઈ' (Rain-Mumbai) કોન્ટ્રાક્ટ વરસાદ સાથે જોડાયેલો છે; તેથી, તેની હિલચાલ વરસાદ પર આધારિત છે. આ મહિને મુંબઈમાં ભારે વરસાદ પડી રહ્યો છે, જેના કારણે આ કોન્ટ્રાક્ટમાં તીવ્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
ગયા મહિને નબળા ચોમાસાને કારણે આ કોન્ટ્રાક્ટમાં ધીમી ગતિ જોવા મળી હતી, પરંતુ વરસાદની સ્થિતિમાં સુધારો થતાં મહિનાના અંત તરફ તેમાં વેગ આવવાનું શરૂ થયું હતું. 19 જૂનના રોજ આ કોન્ટ્રાક્ટ ₹1,905ની નીચી સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. ત્યારથી તેમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે અને મંગળવારે તે ₹2,765ની વિક્રમી ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યો હતો.
આગામી સમય માટેનો અંદાજ શું છે?
કેડિયા એડવાઇઝરીના ડિરેક્ટર અજય કેડિયાએ જણાવ્યું હતું કે આગામી દિવસોમાં આ કોન્ટ્રાક્ટમાં હકારાત્મક વલણ જોવા મળવાની અપેક્ષા છે. હવામાન વિભાગના અનુમાન મુજબ, મુંબઈમાં જુલાઈના મધ્ય સુધી વરસાદ ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે અને દૈનિક ધોરણે વરસાદ પડવાની સંભાવના 60% થી 75% ની વચ્ચે રહેશે. આ બાબત મુંબઈ રેઈનફોલ કોન્ટ્રાક્ટને ટેકો પૂરો પાડશે તેવી અપેક્ષા છે.
ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ કેટલું હતું?
NCDEXના ડેટા અનુસાર, 29 મેના રોજ આ કોન્ટ્રાક્ટ શરૂ થયા બાદ 6 જુલાઈ સુધીમાં તેના 22,560 લોટનું ટ્રેડિંગ થયું હતું. આ ટ્રેડિંગનું કુલ મૂલ્ય ₹23,505 લાખ, એટલે કે અંદાજે ₹235 કરોડ હતું. સૌથી વધુ ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ—2,039 લોટ—15 જૂનના રોજ નોંધાયું હતું.
'રેઈન-મુંબઈ' (Rain-Mumbai) કોન્ટ્રાક્ટ શું છે?
NCDEXએ 29 મેના રોજ દેશનો પ્રથમ એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ વેધર ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ શરૂ કર્યો. આ કરાર મુંબઈના વરસાદના આંકડા પર આધારિત છે અને તે શહેરના 2,206.7 મિલીમીટર (mm)ના 'લોંગ પિરિયડ એવરેજ' (LPA) વરસાદ સાથે જોડાયેલો છે.
આમાં પ્રતિ મિલીમીટર ₹50નો ગુણક (multiplier) નક્કી કરવામાં આવ્યો છે; એટલે કે, વરસાદમાં થતા દરેક 1 મિલીમીટરના ફેરફાર દીઠ ₹50ના દરના આધારે કરારનું મૂલ્ય નક્કી થાય છે. આ કરાર IIT બોમ્બેના તકનીકી સહયોગથી તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે અને તે 'ઈન્ડિયા મેટિયોરોલોજિકલ ડિપાર્ટમેન્ટ' (IMD)ના અધિકૃત આંકડાઓ પર આધારિત છે.