Digital Gold માં રોકાણ કરો છો? સરકાર લાવી રહી છે નવું નિયમનકારી માળખું!  ₹10ના ડિજિટલ ગોલ્ડ પર પણ રહેશે નજર

આજના સમયમાં માત્ર ₹10, ₹50 કે ₹100 જેવી નાની રકમથી પણ મોબાઇલ એપ દ્વારા સોનું ખરીદી શકાય છે. ડિજિટલ ગોલ્ડ (Digital Gold)ની આ સરળતાને કારણે મોટી સંખ્યામાં લોકો તેમાં નાની-નાની રકમનું રોકાણ કરી રહ્યા છે. જોકે, હવે ડિજિટલ ગોલ્ડ ખરીદનારાઓ માટે મહત્વના નિયમો આવી શકે છે. સરકાર આ ક્ષેત્રને વધુ કડક નિયમનકારી માળખા (Regulatory Framework) હેઠળ લાવવાની વિચારણા કરી રહી છે.

દરેક ડિજિટલ ગોલ્ડ પાછળ અસલી સોનું?

હાલની ચર્ચામાં સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે ડિજિટલ ગોલ્ડની દરેક યુનિટની પાછળ ભૌતિક એટલે કે વાસ્તવિક સોનું (Physical Gold) હોવું ફરજિયાત બનાવવામાં આવી શકે છે. તેનો હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે ગ્રાહકોના નામે જેટલું ડિજિટલ સોનું દર્શાવવામાં આવે છે, તેની સામે એટલું વાસ્તવિક સોનું સુરક્ષિત રીતે ઉપલબ્ધ હોય.

આરબીઆઈ અને સેબીની દેખરેખની ચર્ચા

ડિજિટલ ગોલ્ડને ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) અને ભારતીય પ્રતિભૂતિ અને વિનિમય બોર્ડ (SEBI)ની દેખરેખ હેઠળ લાવવાની પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. નાણાં મંત્રાલયે આ મુદ્દે નિયમનકારો, બેંકો અને અન્ય સંબંધિત પક્ષો પાસેથી સૂચનો મંગાવ્યા હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.

હાલમાં સેબીના નિયમો લાગુ પડતા નથી

ડિજિટલ ગોલ્ડ અને સેબી દ્વારા નિયંત્રિત ગોલ્ડ ઈટીએફ (Gold ETF) એકસરખા નથી. સેબીએ નવેમ્બર 2025માં સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે ડિજિટલ ગોલ્ડ ઉત્પાદનો સેબી દ્વારા સિક્યોરિટી તરીકે માન્ય નથી અને કોમોડિટી ડેરિવેટિવ તરીકે પણ તેના નિયમન હેઠળ આવતા નથી. આવા ઉત્પાદનોમાં સેબીની રોકાણકાર સુરક્ષા વ્યવસ્થા લાગુ પડતી નથી.

ગ્રાહકોને શું ફાયદો થઈ શકે?

જો નવું નિયમનકારી માળખું અમલમાં આવે તો ડિજિટલ ગોલ્ડ વેચતી કંપનીઓ માટે સંગ્રહ (Storage), હિસાબ-ચકાસણી (Audit), રેકોર્ડ અને ગ્રાહકના સોનાની સુરક્ષા અંગે વધુ સ્પષ્ટ નિયમો બની શકે છે. વાસ્તવિક સોનાના જથ્થાની ચકાસણી અને તેની દેખરેખ પણ વધુ મજબૂત બની શકે છે.

કંપનીઓ માટે નિયમો થઈ શકે કડક

નવા નિયમો હેઠળ ડિજિટલ ગોલ્ડ કંપનીઓએ ગ્રાહકોના સોનાના સંગ્રહ, સુરક્ષા અને હિસાબ અંગે વધુ પારદર્શિતા જાળવવી પડી શકે છે. મની લોન્ડરિંગ (Money Laundering) અટકાવવા માટે પણ નિયમો વધુ કડક બનવાની શક્યતા છે. જોકે, નિયમન વધવાથી કંપનીઓનો ખર્ચ વધે તો ભવિષ્યમાં ખરીદી-વેચાણ સાથે જોડાયેલા ચાર્જ પર પણ તેની અસર થઈ શકે છે.

ડિજિટલ ગોલ્ડનું બજાર કેટલું મોટું?

ઉદ્યોગના અંદાજ મુજબ ભારતમાં ડિજિટલ ગોલ્ડ ક્ષેત્રમાં આશરે 3 અબજ ડોલરની સંપત્તિ સંચાલિત થઈ રહી છે. તેની ખાસિયત એ છે કે ગ્રાહકો ખૂબ નાની રકમથી પણ સોનું ખરીદી શકે છે. આ કારણે ડિજિટલ ગોલ્ડ નાના રોકાણકારો અને પ્રથમ વખત સોનામાં રોકાણ કરનારાઓમાં લોકપ્રિય બન્યું છે.

નિયમન કેમ જરૂરી બન્યું?

ડિજિટલ ગોલ્ડમાં રોકાણની સરળતા તેની સૌથી મોટી ખાસિયત છે, પરંતુ હાલમાં આ ક્ષેત્ર પરંપરાગત સોનાના રોકાણ ઉત્પાદનોની જેમ સંપૂર્ણ નિયમનકારી માળખામાં આવતું નથી. સેબીએ પણ રોકાણકારોને ડિજિટલ ગોલ્ડમાં રહેલા સંભવિત સંચાલકીય અને સામેના પક્ષના જોખમો અંગે ચેતવણી આપી હતી.

હવે સરકાર દ્વારા નિયમનકારી માળખા અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચા બાદ અંતિમ નિયમો ક્યારે આવશે અને તેમાં આરબીઆઈ તથા સેબીની ચોક્કસ ભૂમિકા શું રહેશે તે આગામી પ્રક્રિયા બાદ સ્પષ્ટ થશે.