રસોડાના બજેટ પર મોંઘવારીનો માર! ચોખા મોંઘા થશે, ઘઉંના ભાવમાં મળશે રાહત

દેશમાં ચોખાના ઉત્પાદનને લઈને ચિંતાજનક અહેવાલ સામે આવ્યા છે. ઓછા વરસાદ અને ખરીફ સિઝનમાં ડાંગરના વાવેતર વિસ્તારમાં ઘટાડાને કારણે આ વર્ષે ચોખાના ઉત્પાદનમાં મોટો ઘટાડો થવાની આશંકા છે. તેની અસર અત્યારથી જ બજારમાં જોવા મળી રહી છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં ચોખાના છૂટક ભાવમાં આશરે 12 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. બીજી તરફ, ચોખાના ભાવમાં સતત વધારો થવાથી આગામી મહિનાઓમાં ખાદ્ય મોંઘવારી (Food Inflation) વધવાનું જોખમ ઊભું થયું છે. જોકે, ઘઉંના પૂરતા સરકારી સ્ટોકને કારણે ઘઉંના ભાવ મામલે ગ્રાહકોને રાહત મળવાની આશા છે.

ચોખાના ભાવમાં એક વર્ષમાં 12 ટકાનો ઉછાળો

ચોખાના ઓછા ઉત્પાદનની આશંકા વચ્ચે બજારમાં તેની વિવિધ જાતોના ભાવ વધવા લાગ્યા છે. ગ્રાહક બાબતોના વિભાગના પ્રાઇસ મોનિટરિંગ સેલ (Price Monitoring Cell)ના આંકડા અનુસાર, શુક્રવારે ચોખાનો સરેરાશ છૂટક ભાવ વધીને 48.23 રૂપિયા પ્રતિ કિલો થયો હતો. ગયા વર્ષની સરખામણીએ આ ભાવમાં લગભગ 12 ટકાનો વધારો થયો છે.

ચોખા રોજિંદા ભોજનનો મહત્ત્વનો હિસ્સો હોવાથી તેના ભાવમાં વધારો સામાન્ય પરિવારોના બજેટ પર સીધી અસર કરી શકે છે. વેપારીઓ અને નિકાસકારો પણ આગામી મહિનાઓમાં ચોખાના ભાવમાં વધુ વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.

ડાંગરના ઉત્પાદનમાં 4થી 5 ટકાનો ઘટાડો થવાની આશંકા

ક્રિસિલ ઇન્ટેલિજન્સ (Crisil Intelligence)ના અહેવાલ મુજબ, ચાલુ ખરીફ સિઝનમાં ડાંગરના પાકની સ્થિતિ મિશ્ર રહી છે. હવામાન સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓ અને ઓછા વરસાદને કારણે પાકની ઉપજ (Yield)માં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે.

અહેવાલમાં અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો છે કે આ સિઝનમાં ડાંગરના ઉત્પાદનમાં 4થી 5 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. પંજાબ, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશ સહિત ઉત્તર ભારતનાં રાજ્યોમાં આ મહિનાની શરૂઆતથી ડાંગરની લણણી પણ શરૂ થઈ ગઈ છે.

ડાંગરના વાવેતર વિસ્તારમાં 4 ટકાનો ઘટાડો

કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રાલયના આંકડા પ્રમાણે, 2026ની ખરીફ સિઝનમાં ડાંગરના વાવેતર હેઠળનો વિસ્તાર ઘટીને 42.68 મિલિયન હેક્ટર રહ્યો છે. પાછલી સિઝનની સરખામણીએ આ વિસ્તારમાં લગભગ 4 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.

કર્ણાટક, તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ અને તમિલનાડુ જેવા રાજ્યોમાં ડાંગરના વાવેતર વિસ્તારમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. આ ઘટાડો આગામી સમયમાં ચોખાના કુલ ઉત્પાદનને અસર કરી શકે છે.

154 મિલિયન ટનથી ઘટીને 147 મિલિયન ટન ઉત્પાદનનો અંદાજ

વેપાર જગતનાં સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વર્ષ 2025-26માં ભારતમાં ચોખાનું વિક્રમી ઉત્પાદન 154 મિલિયન ટન નોંધાયું હતું. જોકે, 2026-27ના પાક વર્ષ (જુલાઈથી જૂન)માં ઉત્પાદન ઘટીને 147 મિલિયન ટન રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

આ અંદાજ સાચો સાબિત થાય તો ચોખાના પુરવઠા પર દબાણ વધી શકે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે 2025-26ની સિઝનમાં ભારતે ચીનને પાછળ છોડીને વિશ્વના સૌથી મોટા ચોખા ઉત્પાદક દેશ તરીકે સ્થાન મેળવ્યું હતું.

ચોખાના ભાવ વધવાથી ખાદ્ય મોંઘવારીનું જોખમ

ચોખાના ભાવમાં સતત વધારો થવાથી અનાજની શ્રેણીમાં ખાદ્ય મોંઘવારી (Food Inflation) વધુ વધી શકે છે. સપ્ટેમ્બર 2026માં ચોખાનો છૂટક મોંઘવારી દર 8.25 ટકા નોંધાયો હતો, જે ઓગસ્ટ 2026માં 5.89 ટકા હતો.

માત્ર એક મહિનામાં મોંઘવારી દરમાં થયેલો આ વધારો ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. જો આગામી મહિનાઓમાં ઉત્પાદન અને પુરવઠામાં સુધારો નહીં થાય તો ચોખાના ભાવમાં વધુ વધારો જોવા મળી શકે છે.

ઘઉંના ભાવને લઈને ગ્રાહકો માટે રાહતના સમાચાર

ચોખાના ભાવ વધવાની ચિંતા વચ્ચે ઘઉંના મામલે સારા સમાચાર છે. સરકાર પાસે ઘઉંનો મોટો સરપ્લસ સ્ટોક (Surplus Stock) ઉપલબ્ધ છે. આ કારણે બજારમાં ઘઉંના પુરવઠાની સ્થિતિ મજબૂત રહેવાની ધારણા છે.

સરકારી અનાજના પૂરતા જથ્થાને કારણે ઘઉંના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવવાની શક્યતા મર્યાદિત માનવામાં આવી રહી છે. એટલે ચોખાના વધતા ભાવથી ચિંતિત ગ્રાહકોને ઘઉંના મામલે હાલ પૂરતી રાહત મળી શકે છે.

એકંદરે, ચોખાના ઉત્પાદનમાં ઘટાડાની આશંકા અને સતત વધતા ભાવ આગામી મહિનાઓમાં સામાન્ય પરિવારોના રસોડાનું બજેટ બગાડી શકે છે. હવે ખેડૂતોનો પાક અને બજારમાં અનાજનો પુરવઠો કેવો રહે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.