ઘરે બેઠા કેવી રીતે ચકાસવી સોનાની શુદ્ધતા? આ રીતો બતાવશે સાચા-નકલી વચ્ચેનો તફાવત
ધનતેરસ અને દીવાળી પર સોનાની જ્વેલરી ખરીદવા જઈ રહ્યા છો, તો સાવધાન રહેજો! સોનું ખરીદવામાં લોકો પોતાની મોટી બચત ખર્ચ કરે છે, એવામાં એ જાણવું ખૂબ જરૂરી છે કે જ્વેલર તમને જે કેરેટનું સોનું વેચી રહ્યો છે, તેની શુદ્ધતા એટલી જ છે કે નહીં. સારી વાત એ છે કે ઘરે કેટલીક રીતોથી સોનાની શરૂઆતી તપાસ કરી શકાય છે. જો કે, આનાથી સોના સાચું હોવાની કે તેની શુદ્ધતાની પૂરી ખાતરી મળતી નથી. સોનાની સાચી શુદ્ધતાની પુષ્ટિ માટે BIS હૉલમાર્ક, HUID નંબર અને જરૂર પડવા પર પ્રોફેશનલ ટેસ્ટિંગ જરૂરી છે.
1. સોના પર BIS હૉલમાર્ક જરૂર જુઓ
સોનાની શુદ્ધતા તપાસવાની સૌથી જરૂરી રીત તેની જ્વેલરી પર BIS હૉલમાર્ક જોવાની છે. BIS એટલે કે બ્યુરો ઑફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ સોનાની શુદ્ધતા સાથે જોડાયેલા ધોરણોની દેખરેખ રાખે છે. હૉલમાર્કવાળી જ્વેલરી પર BISનો લોગો, સોનાની શુદ્ધતાનું નિશાન અને છ અંકનો HUID કોડ હોય છે. શુદ્ધતાનું નિશાન જણાવે છે કે જ્વેલરી કેટલા કેરેટની છે. ઉદાહરણ તરીકે, 22 કેરેટ સોના પર 22K અથવા 916, 18 કેરેટ પર 18K અથવા 750 અને 14 કેરેટ પર 14K અથવા 585નું નિશાન હોઈ શકે છે. સોનું ખરીદતી વખતે આ નિશાનોને ધ્યાનથી જુઓ.
2. BIS કેર એપથી ચેક કરો HUID નંબર
સોનાની શુદ્ધતા તપાસવા માટે HUID નંબર પણ મહત્વપૂર્ણ છે. HUID એટલે કે હૉલમાર્ક યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન એક છ અંકનો કોડ છે, જેમાં અક્ષર અને નંબર બંને હોય છે. દરેક હૉલમાર્કવાળી જ્વેલરીને અલગ ઓળખ આપવા માટે આ કોડ આપવામાં આવે છે. ગ્રાહક BIS કેર એપ દ્વારા આ નંબરની તપાસ કરી શકે છે. આનાથી જ્વેલરીની હૉલમાર્કિંગ સાથે જોડાયેલી માહિતીને વેરિફાય કરવામાં મદદ મળે છે. સોનું ખરીદતી વખતે પાક્કું બિલ જરૂર લો અને તેમાં જ્વેલરીનું વજન અને શુદ્ધતા નોંધાવો.
3. સરકાથી કરો સોનાની તપાસ?
સોનાની તપાસ માટે સફેદ સરકા (વિનેગર)નો ઉપયોગ કરવાની રીત પણ જણાવવામાં આવે છે. તેમાં જ્વેલરી પર સરકાનાં કેટલાક ટીપાં નાખીને રંગમાં બદલાવ જોવામાં આવે છે. જો મેટલનો રંગ બદલાય, તો તેમાં બીજા મેટલ અથવા કોટિંગની શક્યતા હોઈ શકે છે. પરંતુ રંગ ન બદલવાનો અર્થ એ નથી કે સોનું પૂરી રીતે શુદ્ધ છે. આ ટેસ્ટથી એ પણ ખબર નથી પડતી કે સોનું 18, 22 કે 24 કેરેટનું છે. જ્વેલરીમાં લાગેલા સ્ટોન અથવા બીજી શણગારની વસ્તુને નુકસાન પહોંચવાનું જોખમ પણ થઈ શકે છે.
4. ત્વચા પર નિશાન જોઈને જાણો સોનાની શુદ્ધતા?
કેટલાક લોકો માને છે કે સોનાની જ્વેલરી પહેર્યા પછી ત્વચા પર લીલા કે કાળા નિશાન પડે, તો સોનું નકલી છે. પરંતુ આ જરૂરી નથી. આવા નિશાન પરસેવા, કૉસ્મેટિક્સ અથવા જ્વેલરીમાં મળેલા બીજા મેટલના કારણે પણ પડી શકે છે. એ જ રીતે, ત્વચા પર કોઈ નિશાન ન પડવાનો અર્થ એ નથી કે સોનું શુદ્ધ છે. એટલા માટે ત્વચા પર નિશાન જોઈને સોનાની શુદ્ધતાનો નિર્ણય ન કરવો જોઈએ.
શું ઘરે સોનાની શુદ્ઘતા ટેસ્ટ કરવી સાચી છે?
ઘરે કરવામાં આવતા ટેસ્ટ માત્ર શરૂઆતી સંકેત આપી શકે છે. તેનાથી સોનાની શુદ્ધતા કે કેરેટની પાક્કી પુષ્ટિ થતી નથી. જો તમે ધનતેરસ કે દીવાળી પર મોંઘી જ્વેલરી ખરીદી છે અને તેની શુદ્ધતા પર શંકા છે, તો અધિકૃત ટેસ્ટિંગ સેન્ટરથી તપાસ કરાવો. સોનું ખરીદતી વખતે BIS હૉલમાર્ક, HUID નંબર અને પાક્કું બિલ જરૂર જુઓ. આનાથી એ નક્કી કરવામાં મદદ મળશે કે તમે જે શુદ્ધતાનું સોનું ખરીદી રહ્યા છો, તેના માટે સાચી કિંમત ચૂકવી રહ્યા છો.
