AIનો વધતો ઉપયોગ બન્યો નોકરીઓ માટે ખતરો! Barclays બેંકમાં વર્ષના અંત સુધીમાં 5,000 કર્મચારીઓની છટણીની તૈયારી

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (Artificial Intelligence – AI) અને આધુનિક ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ વધતાં હવે બેન્કિંગ ક્ષેત્રમાં પણ નોકરીઓ પર સંકટ ઊભું થઈ રહ્યું છે. બ્રિટનની જાણીતી બેંક બાર્કલેઝ (Barclays) વર્ષ 2026ના અંત સુધીમાં આશરે 5,000 કર્મચારીઓની નોકરીઓમાં કાપ મૂકવાની યોજના ધરાવે છે. બેંક ખર્ચ ઘટાડવા અને કામગીરી વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે ટેક્નોલોજી તથા ઓટોમેશન (Automation)નો ઉપયોગ વધારી રહી છે. અહેવાલ મુજબ, આ કાપ બેંકના કુલ કર્મચારીઓના લગભગ 5 ટકા જેટલો હોઈ શકે છે.

અત્યાર સુધીમાં 1,000 કર્મચારીઓની નોકરી ગઈ

રોઇટર્સના અહેવાલ અનુસાર, બાર્કલેઝ બેંક અત્યાર સુધીમાં આશરે 1,000 કર્મચારીઓનાં પદો નાબૂદ કરી ચૂકી છે. બાકીની છટણી વર્ષના અંત સુધીમાં કરવામાં આવી શકે છે. બેંકનાં ચીફ ફાઇનાન્શિયલ ઓફિસર (CFO) અન્ના ક્રોસે આ અંગે માહિતી આપી હતી.

આ છટણીમાં સૌથી વધુ અસર સપોર્ટ ફંક્શન્સ (Support Functions) પર પડી શકે છે. અંદાજે 60 ટકા નોકરીઓમાં કાપ સોફ્ટવેર ડેવલપર્સ સહિતના સપોર્ટ વિભાગોમાંથી કરવામાં આવવાની શક્યતા છે. આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે નાણાકીય સંસ્થાઓ હવે ખર્ચ ઘટાડવા અને કામગીરી ઝડપી બનાવવા માટે ટેક્નોલોજી પર વધુ આધાર રાખી રહી છે.

AI અને ઓટોમેશનથી બેન્કિંગ ક્ષેત્રમાં બદલાઈ રહ્યું છે ચિત્ર

વિશ્વભરની બેંકો હવે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ઓટોમેશન દ્વારા અનેક કામગીરીને સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. અગાઉ કર્મચારીઓ દ્વારા કરવામાં આવતી કેટલીક પ્રક્રિયાઓ હવે ડિજિટલ સિસ્ટમ અને ઓટોમેટેડ ટૂલ્સની મદદથી થઈ શકે છે.

જોકે, બાર્કલેઝની દરેક છટણી પાછળ સીધો AI જ જવાબદાર છે એવું કહી શકાય નહીં. બેંકે ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ વધારવાની સાથે ખર્ચ નિયંત્રણ અને કામગીરીમાં સુધારો લાવવાનો ઉદ્દેશ પણ દર્શાવ્યો છે.

ફંડ મેનેજમેન્ટ કંપની ક્વિલ્ટર શેવિયોટના નાણાકીય વિશ્લેષક વિલ હોવલેટે રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે આ પ્રકારના નિર્ણયોથી આગામી વર્ષોમાં AI અને ઓટોમેશન બેન્કિંગ ઉદ્યોગને મોટા પાયે બદલી શકે છે. માઇક્રોસોફ્ટ અને HSBC જેવી કંપનીઓએ પણ આ વર્ષે ખર્ચ નિયંત્રણ અને ટેક્નોલોજીકલ પરિવર્તન વચ્ચે નોકરીઓમાં કાપની જાહેરાત કરી છે.

નફામાં 12 ટકાનો વધારો, છતાં અંદાજ કરતાં ઓછું પરિણામ

નોકરીઓમાં કાપની જાહેરાત એવા સમયે થઈ છે, જ્યારે બાર્કલેઝે ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં (Third Quarter) £2.3 અબજનો નફો નોંધાવ્યો હતો. આ ગયા વર્ષના સમાન ગાળાની સરખામણીએ 12 ટકા વધુ છે. ભારતીય ચલણમાં આ રકમ આશરે ₹29,200 કરોડ થાય છે.

જોકે, બેંકનો નફો વિશ્લેષકોના અંદાજ કરતાં ઓછો રહ્યો હતો. ખાસ કરીને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેન્કિંગ (Investment Banking) વિભાગમાં નબળા પ્રદર્શનની અસર જોવા મળી હતી. ફિક્સ્ડ ઇન્કમ ટ્રેડિંગ (Fixed-Income Trading)માં ઘટાડાને કારણે આ વિભાગ પર દબાણ વધ્યું હતું.

બેંકના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (CEO) સી. એસ. વેંકટકૃષ્ણને પરિણામ અંગે નિરાશા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વ્યાજદર અને ક્રેડિટ પ્રોડક્ટ્સમાં અસ્થિરતાને કારણે ટ્રેડિંગ કામગીરીને અસર થઈ હતી.

ખર્ચ ઘટાડવા માટે કરોડો પાઉન્ડનાં પગલાં

બાર્કલેઝે ત્રીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં ખર્ચ ઘટાડવા માટે વધુ £201 મિલિયનનાં પગલાં લીધાં હતાં. ભારતીય ચલણમાં આ રકમ આશરે ₹2,550 કરોડ થાય છે. આ યોજના હેઠળ કર્મચારીઓ પાછળના ખર્ચ સહિત વિવિધ ખર્ચમાં ઘટાડો કરવા અને ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.

બેંકનો ઉદ્દેશ લાંબા ગાળે ખર્ચ ઘટાડીને નફાકારકતા (Profitability) વધારવાનો છે. જોકે, કર્મચારીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો અને ટેક્નોલોજીમાં વધતું રોકાણ ભવિષ્યમાં બેંકની કામગીરીને કેવી રીતે અસર કરશે તે જોવાનું રહેશે.

બ્રિટનના બજેટ પહેલાં બેંકો પર વધારાના ટેક્સનું દબાણ

બાર્કલેઝનાં પરિણામો એવા સમયે આવ્યાં છે, જ્યારે બ્રિટનમાં 28 ઓક્ટોબરે બજેટ રજૂ થવાનું છે. સરકાર બેંકોના નફા પર વધારાનો ટેક્સ લાદવા અંગે વિચારણા કરી શકે છે. નાણાકીય ક્ષેત્રે આ સંભાવનાને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

બેંકોનું કહેવું છે કે તેમના પર પહેલેથી જ ઊંચા કરવેરાનો બોજ છે અને વધુ ટેક્સ લાદવામાં આવે તો ધિરાણ (Lending)ની ક્ષમતા પર અસર પડી શકે છે. વધતા ખર્ચ, કરવેરાની અનિશ્ચિતતા અને ટેક્નોલોજીમાં રોકાણ વચ્ચે બેંકો નાણાકીય સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.

કર્મચારીઓ માટે AIનો વધતો ઉપયોગ ચિંતાનો વિષય

બાર્કલેઝનો નિર્ણય દર્શાવે છે કે AI અને ઓટોમેશન હવે માત્ર ટેક્નોલોજી ક્ષેત્ર પૂરતાં મર્યાદિત નથી. બેન્કિંગ જેવી પરંપરાગત નાણાકીય સેવાઓમાં પણ તેની અસર દેખાઈ રહી છે. જોકે, તમામ નોકરીઓ AIને કારણે જ જશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. કંપનીઓના ખર્ચ, વ્યવસાયની સ્થિતિ અને કામગીરીમાં ફેરફાર પણ છટણી પાછળનાં કારણો હોઈ શકે છે.