AI વોઇસ સ્કેમનો વધતો ખતરો: મહેનતની કમાણી બચાવવા માટે આટલી બાબતોનું જરૂર રાખો ધ્યાન
આજના ડિજિટલ યુગમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે AI જેટલી ઝડપથી પ્રગતિ કરી રહ્યું છે, તેટલા જ તેના ગંભીર જોખમો પણ સામે આવી રહ્યા છે. ટેક્નોલોજીનો દુરુપયોગ કરીને સાયબર ઠગ હવે સામાન્ય લોકોને પોતાનો શિકાર બનાવી રહ્યા છે. તાજેતરમાં ભારત સરકારના સંચાર વિભાગ એટલે કે ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટેલિકોમ્યુનિકેશને (DoT) એક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ સેફ્ટી એલર્ટ જારી કર્યું છે. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે કેવી રીતે AI વોઈસ ક્લોનિંગ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને લોકોને ઠગવામાં આવી રહ્યા છે. સાથે જ આ નવા સાયબર ફ્રોડથી બચવાના સૂચનો પણ આપવામાં આવ્યા છે.
શું છે AI Voice Scamનું નવું જાળ?
સાયબર અપરાધીઓએ ઠગીનો એક ખૂબ જ ખતરનાક અને નવો રસ્તો શોધી કાઢ્યો છે, જેને AI Voice Scam કહેવામાં આવે છે. તેમાં ઠગ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ટૂલ્સની મદદથી કોઈપણ વ્યક્તિના અવાજને માત્ર થોડી જ સેકન્ડોમાં હૂબહૂ કોપી કે ક્લોન કરી લે છે. ત્યારબાદ તે આ અવાજનો ઉપયોગ કરીને તમારા કોઈ સ્વજન જેમ કે માતા-પિતા, ભાઈ-બહેન અથવા મિત્ર બનીને ફોન કરે છે. આ ટેક્નોલોજીના કારણે અવાજ એટલો અસલી લાગે છે કે પીડિતને જરાય શંકા નથી થતી કે કોલ પર કોઈ બીજો શખ્સ વાત કરી રહ્યો છે.
ઇમરજન્સી કહીને માંગવામાં આવે છે લાખો રૂપિયા
આ પ્રકારના ફ્રોડમાં ઠગ ખૂબ જ વિચારેલી કાવતરા હેઠળ કામ કરે છે. તે તમારા કોઈ પોતાનાનો અવાજ કાઢીને તમને અચાનક ફોન કરશે અને કોઈ ગંભીર ઇમરજન્સી અથવા અકસ્માતનું બહાનું આપશે. તે એવી રીતે ગભરાહટ પેદા કરે છે કે માણસ વગર વિચારે ડરી જાય છે. ત્યારબાદ તે તાત્કાલિક હોસ્પિટલના ખર્ચ અથવા કાનૂની મદદના નામે હજારો કે લાખો રૂપિયાની માંગણી કરે છે. ગભરાહટ અને પોતાનાપણાની લાગણીના કારણે લોકો જાળમાં સરળતાથી ફસાઈ જાય છે.
DoTએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આપી ચેતવણી
આ વધતા જોખમને જોતાં દેશની સરકારી એજન્સીઓએ સતર્કતા વધારી દીધી છે. તાજેતરમાં માહિતી મંત્રાલય હેઠળ કામ કરતા સંચાર વિભાગે (DoT) પોતાના અધિકૃત સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ 'એક્સ' પર એક પોસ્ટ શેર કરી છે. આ પોસ્ટ દ્વારા વિભાગે દેશના તમામ નાગરિકોને સાવચેત કર્યા છે કે તે AI આધારિત વોઈસ કોલ્સને લઈને અત્યંત સાવધ રહે. સરકારનું આ પગલું લોકોને જાગૃત કરવા અને આ પ્રકારના નવા ડિજિટલ ક્રાઈમથી બચાવવાની દિશામાં એક મોટું અને જરૂરી પ્રયાસ છે.
અજાણ્યા નંબર અને પૈસાની માંગ છે રેડ ફ્લેગ
અજાણ્યા નંબર અને પ્રિયજનનો અવાજ: જો તમને કોઈ અજાણ્યા કે શંકાસ્પદ નંબરથી કોલ આવે અને ફોન કરનાર તમારા કોઈ નજીકના કે પરિચિતના અવાજમાં વાત કરે, તો તેને તાત્કાલિક જ એક મોટો રેડ ફ્લેગ સમજો.
ઇમરજન્સી કે મોટી રકમની માંગ: જો કોલ પર અગાઉ કોઈ જાણકારી આપ્યા વગર તાત્કાલિક જ હજારો-લાખો રૂપિયાની માંગણી કરવામાં આવે અથવા કોઈ ઇમરજન્સીનું બહાનું આપીને પૈસા મોકલવાનું દબાણ કરવામાં આવે, તો સતર્ક થઈ જાઓ.
પેમેન્ટ ટ્રાન્સફર: જો કોલ કરનાર કોઈ અજાણી બેંક ખાતા, પર્સનલ યુપીઆઈ આઈડી (UPI ID) અથવા અન્ય શંકાસ્પદ પ્લેટફોર્મ પરથી પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાનો આગ્રહ રાખે, તો પૈસા મોકલતા પહેલા સારી રીતે તપાસ અવશ્ય કરી લો.
ક્રોસ-ચેક કરવાની ટેવ પાડો
આ પ્રકારની ઠગીનો શિકાર બનવાથી બચવા માટે સતર્કતા જ સૌથી મોટું હથિયાર છે. DoTએ સલાહ આપી છે કે કોઈપણ અજાણ્યા નંબરથી આવતા આવા કોઈપણ શંકાસ્પદ કોલ પર આંખ બંધ કરીને ભરોસો ન કરો. જો કોઈ તમારું પોતાનું કોઈ મુસીબતમાં હોવાનો દાવો કરે, તો મોડુ કર્યા વગર તેના અસલી નંબર પર અથવા તેના પરિવારના અન્ય કોઈ સભ્યને ફોન કરીને તરત સત્યતાની ખાતરી કરો. થોડી સમજદારી અને સાવધાની રાખીને તમે તમારી મહેનતની કમાણીને આ શાતિર સાયબર ઠગના જાળમાંથી સુરક્ષિત બચી શકો છો.
