મુસ્લિમો વચ્ચે રહેતા Yazidi કોણ છે? તેમની ઘણી પરંપરાઓ હિંદુઓ સાથે ધરાવે છે સામ્ય
કટ્ટરપંથી શક્તિઓએ વિશ્વમાં ઘણા લઘુમતી સમુદાયોનું જીવન દુષ્કર બનાવી દીધું છે. આમા
કટ્ટરપંથી શક્તિઓએ વિશ્વમાં ઘણા લઘુમતી સમુદાયોનું જીવન દુષ્કર બનાવી દીધું છે. આમાંથી એક Yazidi સમુદાય પણ છે. ISISના ડરથી યઝીદી સમુદાય ઇરાકના ઉત્તર-પશ્ચિમ ભાગના પહાડી વિસ્તારોમાં રહે છે. ગયા વર્ષે યઝીદી સમુદાયના નેતાએ ભારત પાસે મદદની અપીલ કરી હતી, જેમાં તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં તેમના મુદ્દાઓ ઉઠાવી શકે છે.
લગભગ 30 લાખની કુલ વસ્તી
ઇરાક ઉપરાંત યઝીદી જર્મની, રશિયા, આર્મેનિયા, જ્યોર્જિયા, યુક્રેન, અમેરિકા, કેનાડા, સીરિયા અને તુર્કી જેવા દેશોમાં રહે છે. જોકે, તેમની સંખ્યા એટલી ઓછી છે કે તેમના મુદ્દાઓ વિશ્વભરમાં અવગણવામાં આવે છે. યઝીદીઓની વસ્તી વિશ્વભરમાં 20થી 30 લાખની વચ્ચે છે. તેમનો ધર્મ ઇસ્લામ, હિંદુ અને ખ્રિસ્તી ધર્મથી અલગ છે, પરંતુ તેમની ઘણી માન્યતાઓ ખ્રિસ્તી અને હિંદુ ધર્મ સાથે મળતી આવે છે. આ ધર્મને એક રીતે ગુમનામ અને રહસ્યમય ગણી શકાય.
યઝીદીઓની માન્યતાઓ અને ઉપાસનાની પદ્ધતિ
યઝીદીઓની માન્યતાઓ અને ઉપાસના પદ્ધતિને કારણે ઇસ્લામિક દેશોમાં તેમને ક્યારેક 'શેતાનના ઉપાસક' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. જોકે, યઝીદીઓ ખૂબ જ શાંતિપ્રિય માનવામાં આવે છે. તેમની મોટાભાગની વસ્તી ઇરાક, સીરિયા અને દક્ષિણ-પૂર્વ તુર્કીમાં છે, જ્યાં તેઓ નાના સમુદાયોમાં રહે છે અને ઘણીવાર મુખ્ય વિશ્વથી અલગ રહે છે. ISIS જેવી કટ્ટરપંથી શક્તિઓના જુલમને કારણે તેમની વસ્તીમાં ઝડપથી ઘટાડો થયો છે.
ધર્મપરિવર્તનનો વિરોધ
યઝીદીઓની એક ખાસ વાત એ છે કે કોઈ પણ વ્યક્તિ ધર્મ પરિવર્તન કરીને યઝીદી બની શકતું નથી. યઝીદી ફક્ત તે જ હોઈ શકે જે યઝીદી ઘરમાં જન્મ્યું હોય. આ પણ એક કારણ છે કે યઝીદીઓની સંખ્યા મર્યાદિત થતી જાય છે. જ્યાં ઇસ્લામ વિસ્તારવાદ અને ધર્મપરિવર્તન માટે જાણીતું થયું છે, ત્યાં યઝીદીઓ તેનાથી સાવ વિપરીત છે.
કટ્ટરપંથીઓ શા માટે નફરત કરે છે?
ફારસી ભાષામાં 'ઇઝીદ' શબ્દનો અર્થ દેવતા કે ફરિશ્તા થાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ જ કારણે આ ધર્મનું નામ યઝીદી પડ્યું. જોકે, કટ્ટરપંથી સમૂહો માને છે કે યઝીદીઓનો સંબંધ ઉમૈયદ રાજવંશના બીજા ખલીફા યઝીદ ઇબ્ન મુઆવિયા સાથે છે, જેને કટ્ટરપંથીઓ ખૂબ જ ખરાબ શાસક માને છે. આ કારણે તેઓ યઝીદીઓથી નફરત કરે છે. પરંતુ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ ધર્મનો યઝીદ સાથે કોઈ સંબંધ નથી.
હિંદુ ધર્મ સાથે સામ્યતા
યઝીદીઓની ઘણી માન્યતાઓ મુસ્લિમો, ખ્રિસ્તીઓ અને હિંદુઓ સાથે મળતી આવે છે. તેઓ બાઇબલ અને કુરાન બંનેને માને છે, પરંતુ તેમની મોટાભાગની પદ્ધતિઓ પરંપરાગત છે, જે ઇસ્લામ અને ખ્રિસ્તી ધર્મથી અલગ છે. તેમની ઘણી માન્યતાઓ હિંદુ ધર્મ સાથે મળતી આવે છે:
- લગ્નમાં લાલ કપડાં : હિંદુઓની જેમ યઝીદી મહિલાઓ પણ લાલ કપડાં પહેરીને લગ્ન કરે છે, જોકે તેઓ ચર્ચમાં જાય છે.
- ઉપાસના: મુસ્લિમોની જેમ તેઓ પશુઓની કુરબાની આપે છે અને ખતના પણ કરે છે, પરંતુ ઇસ્લામથી વિપરીત તેઓ સૂર્ય અને મોરની ઉપાસના કરે છે.
- મોરનું મહત્વ: યઝીદીઓ ઈશ્વરને સૃષ્ટિનો રચયિતા માને છે અને એવું માને છે કે ઈશ્વરે સૃષ્ટિનું સંચાલન તેના અવતારોને સોંપ્યું છે. તેમાં સાત અવતારોની માન્યતા છે, જેમાં સૌથી મહત્ત્વનો છે મોરનો અવતાર, જેને 'મલક તાઉસ' કહેવાય છે. યઝીદીઓ મોરની ઉપાસના કરે છે.
- મલક તાઉસ અને શેતાન: મલક તાઉસને શેતાન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, જેના કારણે તેમને શેતાનના ઉપાસક તરીકે જોવામાં આવે છે. યઝીદીઓ મોરપીંછની પૂજા પણ કરે છે, જેના કારણે તેમને ભગવાન કૃષ્ણ અને દક્ષિણ ભારતના દેવતા મુરુગન સાથે જોડવામાં આવે છે.
- પુનર્જન્મ અને મોક્ષ: હિંદુ ધર્મની જેમ યઝીદીઓ પણ માને છે કે આત્મા અમર છે અને શરીર બદલતો રહે છે. તેઓ પુનર્જન્મ અને મોક્ષમાં વિશ્વાસ રાખે છે.
- ધર્મ પ્રત્યે નિષ્ઠા: યઝીદીઓ પોતાના ધર્મ પ્રત્યે ખૂબ જ મજબૂત હોય છે અને સરળતાથી ધર્મ છોડતા નથી. તેમનું માનવું છે કે જો કોઈ ધર્મ છોડે છે અથવા ધર્મમાંથી બહાર કાઢવામાં આવે છે, તો તેના મોક્ષના દ્વાર બંધ થઈ જાય છે.
