ભારત સાથે પંગો લેવા માંગે છે નાનો દેશ? અમેરિકાએ ટેરિફ વધારતાં થઈ ગયો ખુશ
છેલ્લું અપડેટ : 23 Sept 2026
India-US-Russia Update: રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાના મુદ્દે ભારત પર અમેરિકાનો દબાણ વધુ વધતો જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ‘લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સેન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ, 2026’ પર હસ્તાક્ષર કરીને તેને કાયદાનું સ્વરૂપ આપી દીધું છે. આ કાયદો રશિયા પાસેથી મોટી માત્રામાં ઊર્જા ખરીદતા દેશો, જેમાં ભારત અને ચીનનો સમાવેશ થઈ શકે છે, તેમના પર 100 ટકા સુધીનો ટેરિફ (Tariff) લાદવાની સત્તા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિને આપે છે. જોકે, તેનો અર્થ એ નથી કે ભારત પર તરત જ 100 ટકા ટેરિફ લાગુ થઈ ગયો છે.
અમેરિકાના નિર્ણયથી ઝેલેન્સ્કી ખુશ
અમેરિકાના આ કાયદાને યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડિમિર ઝેલેન્સ્કીએ ખુલ્લું સમર્થન આપ્યું છે. અમેરિકી સંસદમાં બિલ પસાર કરાવવા માટે ઝેલેન્સ્કીએ અગાઉ પણ સમર્થન વ્યક્ત કર્યું હતું. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકી પ્રતિનિધિ સભાએ બિલને 262-159 મતથી મંજૂરી આપી હતી અને ઝેલેન્સ્કીએ તેના પસાર થવા માટે સક્રિય રીતે સમર્થન આપ્યું હતું.
ઝેલેન્સ્કીનું માનવું છે કે રશિયા પર આર્થિક દબાણ વધારવાથી યુક્રેન સામેના યુદ્ધ માટે મોસ્કોને મળતા આર્થિક સંસાધનો પર અસર થઈ શકે છે. તેમણે અમેરિકી સેનેટરો સાથેની મુલાકાત દરમિયાન કાયદાને સમર્થન આપવા બદલ આભાર પણ વ્યક્ત કર્યો હતો.
કાયદામાં શું જોગવાઈ છે?
નવા કાયદાનો મુખ્ય હેતુ રશિયાના ઊર્જા અને સંરક્ષણ ક્ષેત્ર (Energy and Defence Sector) પર આર્થિક દબાણ વધારવાનો છે. તેમાં રશિયન તેલ અને ગેસની ખરીદી સાથે સંકળાયેલા દેશો સામે વધારાના વેપારી પગલાં લેવાની જોગવાઈ છે. આ ઉપરાંત રશિયન અધિકારીઓ, નાણાકીય સંસ્થાઓ અને પ્રતિબંધોથી બચવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા તેલ ટેન્કરો સામે પણ પ્રતિબંધાત્મક કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
આ કાયદા હેઠળ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને રશિયન ઊર્જા ખરીદતા કેટલાક દેશોના માલ પર 100 ટકા સુધીનો વધારાનો ટેરિફ લાદવાની સત્તા મળી છે. ભારત અને ચીન જેવા રશિયન તેલના મોટા ખરીદદારો આ જોગવાઈને કારણે ખાસ ધ્યાનમાં આવ્યા છે.
શું ભારત પર ખરેખર 100 ટકા ટેરિફ લાગશે?
હાલના તબક્કે સૌથી મહત્વનો મુદ્દો એ છે કે કાયદો અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિને સત્તા આપે છે, પરંતુ ભારત પર 100 ટકા ટેરિફ આપમેળે લાગુ થતો નથી. કયા દેશો પર કેટલો ટેરિફ લાગુ કરવો, કયા માલ પર લાગુ કરવો અને ક્યારે લાગુ કરવો તે અંગે આગળના વહીવટી નિર્ણયો મહત્વના રહેશે.
અમેરિકન વેપાર નિષ્ણાતોના મતે પણ વાસ્તવિક અસર ત્યારે જ સ્પષ્ટ થશે જ્યારે અમેરિકી સરકાર ટેરિફનો ચોક્કસ દર, તેની વ્યાપકતા અને અમલીકરણની સમયસીમા જાહેર કરશે.
રશિયન તેલને લઈને ભારત-અમેરિકા વચ્ચે મતભેદ
અમેરિકા લાંબા સમયથી ભારતની રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil) ખરીદી પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યું છે. અમેરિકાનો તર્ક છે કે રશિયા પાસેથી ઊર્જાની ખરીદીથી મોસ્કોને આવક મળે છે અને તેનો ઉપયોગ યુક્રેન યુદ્ધ માટે થઈ શકે છે.
બીજી તરફ, ભારતે પોતાની ઊર્જા સુરક્ષા (Energy Security) અને રાષ્ટ્રીય હિતને મહત્વ આપ્યું છે. ભારતનું કહેવું રહ્યું છે કે મોટી વસ્તીની ઊર્જા જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને દેશને વિશ્વના વિવિધ બજારોમાંથી સ્પર્ધાત્મક કિંમતે તેલ ખરીદવું પડે છે. તાજેતરમાં ભારતે પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેની ઊર્જા સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન કરવામાં આવશે નહીં.
રશિયા પાસેથી ભારતની તેલ ખરીદીમાં ઘટાડો
આ દરમિયાન તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતની રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ આયાતમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. રોઇટર્સના અહેવાલ અનુસાર, ઓગસ્ટ 2026માં ભારતની રશિયન તેલ આયાત લગભગ 16.5 ટકા ઘટીને આશરે 21 લાખ બેરલ પ્રતિદિન રહી હતી. સપ્ટેમ્બરમાં પણ તેમાં વધુ ઘટાડાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. તેમ છતાં રશિયા ભારત માટે મોટા તેલ સપ્લાયરોમાં યથાવત છે.
ભારત માટે આગળનો રસ્તો શું?
અમેરિકાના નવા કાયદા બાદ ભારત સામે વેપાર અને ઊર્જા બંને મોરચે નવી પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. જો અમેરિકી વહીવટીતંત્ર આ કાયદા હેઠળ ઊંચો ટેરિફ લાગુ કરે છે, તો તેની અસર ભારતના અમેરિકાને થતા નિકાસ વેપાર પર પડી શકે છે. જોકે, વાસ્તવિક અસર કેટલી થશે તે ટેરિફનો દર, લાગુ પડતી ચીજવસ્તુઓ અને અમલીકરણની શરતો પર નિર્ભર રહેશે.
ભારત હાલમાં એક તરફ પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે વિવિધ દેશોમાંથી તેલની ખરીદી વધારી રહ્યું છે અને બીજી તરફ અમેરિકાની સાથે વેપાર સંબંધોને પણ આગળ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં રશિયન તેલ, અમેરિકી ટેરિફ અને ભારતની ઊર્જા નીતિ વચ્ચેનું સંતુલન આગામી સમયમાં મહત્વનું બની શકે છે.
