અમેરિકાને ઈરાનની ખુલ્લી ધમકી: 'જો નાકાબંધી નહીં હટે તો એક્શન લઈશું', હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ વધ્યો

નવી દિલ્હી/તેહરાન: મિડલ-ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) પર વૈશ્વિક રસાકસી તેજ બની છે. ઈરાને હવે સીધી રીતે અમેરિકાને ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે જો તેના બંદરો પરથી અમેરિકન દરિયાઈ નાકાબંધી હટાવવામાં નહીં આવે, તો તે આક્રમક પગલાં ભરશે. ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ પરથી પસાર થતા જહાજોએ હવે ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) ની મંજૂરી લેવી ફરજિયાત રહેશે.

IRGC ની મંજૂરી વિના પ્રવેશ નહીં

ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બઘાઈએ જણાવ્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી શિપિંગ માત્ર ઈરાન દ્વારા નિર્ધારિત માર્ગો પર જ શક્ય બનશે. ઈરાને મુકેલી મુખ્ય શરતો આ મુજબ છે:

• મંજૂરી: તમામ કોમર્શિયલ જહાજોએ પસાર થતા પહેલા IRGC ની પરવાનગી લેવી પડશે.

• પ્રતિબંધ: સૈન્ય જહાજોના પ્રવેશ પર સંપૂર્ણ રીતે પ્રતિબંધ લગાવી દેવામાં આવ્યો છે.

• ફંડ રિલીઝ: અમેરિકા દ્વારા ફ્રીઝ કરવામાં આવેલા ઈરાની ફંડને મુક્ત કરવું એ આ સોદાનો મુખ્ય ભાગ છે.

બ્રિટન અને ફ્રાન્સનો એક્શન પ્લાન

બીજી તરફ, બ્રિટિશ વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે જાહેરાત કરી છે કે હોર્મુઝમાં શિપિંગની આઝાદી પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે એક ડઝનથી વધુ દેશો રક્ષા મિશનમાં જોડાવા તૈયાર છે. પેરિસમાં 49 દેશોની બેઠક બાદ હવે આગામી સપ્તાહે લંડનમાં એક સૈન્ય આયોજન સંમેલન (Military Planning Conference) યોજાશે. આ મિશનનો હેતુ ઈરાનના પ્રભુત્વ સામે આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમાની સુરક્ષા કરવાનો છે.

વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ખતરો

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દુનિયાના 20% કાચા તેલ અને ગેસની સપ્લાય માટેનો મુખ્ય માર્ગ છે. ફેબ્રુઆરીમાં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલા બાદ આ માર્ગ આંશિક રીતે અવરોધાયેલો છે. જો અહીં તણાવ વધશે તો:

1. વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે.

2. એનર્જી સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ જવાથી મોંઘવારી વધી શકે છે.

3. દરિયાઈ સુરક્ષા જોખમાતા આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને માઠી અસર થશે.

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર ઈરાનના આ વલણની નોંધ લીધી છે, પરંતુ અમેરિકી નૌસેના હજુ પણ આ વિસ્તારમાં દરિયાઈ સુરંગો (Sea Mines) ના જોખમને લઈને સાવધ છે. લેબનાન સીઝફાયર બાદ ઈરાને થોડી નરમાશ બતાવી છે, પરંતુ પોતાની સંપ્રભુતાના મુદ્દે તે મક્કમ દેખાઈ રહ્યું છે.