500 વિદ્યાર્થી અને 31 શિક્ષક ગુમ, નેપાળમાં ભયાનક પૂર બાદ શિક્ષણ વ્યવસ્થા ખોરવાઈ
છેલ્લું અપડેટ : 10 Sept 2026
નેપાળમાં તાજેતરમાં આવેલા વિનાશક પૂર (Flash Flood) બાદ જનજીવન હજુ પણ સંપૂર્ણ રીતે સામાન્ય થઈ શક્યું નથી. પૂર અને કુદરતી આપત્તિની સૌથી મોટી અસર શિક્ષણ વ્યવસ્થા પર પણ જોવા મળી રહી છે. અનેક શાળાઓને નુકસાન થયું છે, જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો હજુ પણ સંપર્કથી બહાર છે. સરકાર અને શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા હવે ધીમે ધીમે શાળાઓ ફરી શરૂ કરવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
રસુવા જિલ્લામાં પૂર અને ભૂસ્ખલન (Landslide)ની અસરને કારણે ચાર શાળાઓ સંપૂર્ણપણે નાશ પામી હોવાનું સરકારી આંકડાઓમાં સામે આવ્યું છે. આમાં ત્રણ સામુદાયિક શાળાઓ અને એક સંસ્થાકીય શાળાનો સમાવેશ થાય છે. જિલ્લામાં લાપતા થયેલા 17 શિક્ષકોમાંથી એક શિક્ષકનો મૃતદેહ મળી આવ્યો છે.
રસુવામાં 39 વિદ્યાર્થીઓના માતા-પિતા સંપર્કથી બહાર
આપત્તિની ગંભીરતા એ વાત પરથી પણ સમજી શકાય છે કે રસુવામાં 39 એવા વિદ્યાર્થીઓ છે, જેમના માતા-પિતા બંનેનો હજુ સુધી સંપર્ક થઈ શક્યો નથી. આ સ્થિતિને કારણે વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા અને તેમના પરિવારજનો અંગે માહિતી મેળવવાનું કામ પણ શિક્ષણ વિભાગ અને સ્થાનિક તંત્ર માટે પડકારરૂપ બન્યું છે.
પૂરથી પ્રભાવિત ન થયેલી શાળાઓમાં હવે ફરીથી વર્ગો શરૂ કરવામાં આવી રહ્યા છે. જ્યારે ચારથી પાંચ શાળાઓને હાલમાં હોલ્ડિંગ સેન્ટર (Holding Centre) તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવી રહી છે. આ સ્થળોએ પૂરથી વિસ્થાપિત લોકોને આશરો આપવામાં આવ્યો હોવાથી ત્યાં નિયમિત વર્ગો શરૂ કરવામાં આવ્યા નથી.
અનેક વિસ્તારોમાં ફરી શરૂ થયું શિક્ષણ
રસુવા જિલ્લાના કેટલાક વિસ્તારોમાં શાળાઓ ફરી ખોલવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે. નૌકુંડ ગામમાં 27 ઓગસ્ટથી, કાલિકામાં 7 સપ્ટેમ્બરથી અને ઉત્તરગયા તથા આમાછોદિંગમોમાં 9 સપ્ટેમ્બરથી અભ્યાસ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. ગોસાઈકુંડ ગામમાં 11 સપ્ટેમ્બરથી વર્ગો શરૂ કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે.
જે શાળાઓ સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ ગઈ છે, ત્યાંના વિદ્યાર્થીઓને નજીકની અન્ય શાળાઓમાં ટ્રાન્સફર (Transfer) કરીને અભ્યાસ કરાવવાની યોજના બનાવવામાં આવી રહી છે. આ માટે જરૂર પડે તો વિદ્યાર્થીઓ માટે રહેણાંક વ્યવસ્થા (Residential Arrangement) ઊભી કરવાની પણ તૈયારી છે.
નુવાકોટમાં 224 વિદ્યાર્થીઓ અને 11 શિક્ષકો સંપર્કવિહોણા
પૂરથી અસરગ્રસ્ત નુવાકોટ જિલ્લામાં પણ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે. અહીં 224 વિદ્યાર્થીઓ અને 11 શિક્ષકો હજુ સંપર્કથી બહાર હોવાનું જણાવાયું છે. જિલ્લામાં કુલ 10 શાળાઓને નુકસાન થયું છે. હાલમાં આ પૈકીની કેટલીક શાળાઓને હોલ્ડિંગ સેન્ટરમાં ફેરવવામાં આવી છે.
જોકે, જે શાળાઓ પર પૂરનો સીધો પ્રભાવ પડ્યો નથી ત્યાં અભ્યાસ ફરી શરૂ કરી દેવામાં આવ્યો છે. વિદુર નગરપાલિકા વિસ્તારમાં પણ શાળાઓ ખોલવામાં આવી છે. નુકસાન પામેલી શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા (Alternative Arrangement) દ્વારા ભણાવવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે.
ધાદિંગમાં શિક્ષકનો મૃતદેહ મળ્યો
ધાદિંગ જિલ્લામાં ત્રણ શિક્ષકો હજુ સંપર્કવિહોણા છે. શિક્ષણ સમન્વય એકમના જણાવ્યા પ્રમાણે એક શિક્ષકનો મૃતદેહ મળી આવ્યો છે. આ ઉપરાંત ચાર પૂર્વ શિક્ષકોના મૃતદેહ પણ મળી આવ્યા છે, જ્યારે બે પૂર્વ શિક્ષકો સાથે હજુ સંપર્ક થઈ શક્યો નથી. ધાદિંગ જિલ્લામાં કુલ 10 શાળાઓને નુકસાન થયું છે.
સરકાર દ્વારા નષ્ટ થયેલી શાળાઓને ફરી શરૂ કરવા માટે જમીન અથવા વૈકલ્પિક ઇમારતો ઉપલબ્ધ કરાવવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. કેટલાક સામુદાયિક ભવનોનો પણ ઉપયોગ કરવાની યોજના છે.
બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર ખાસ ધ્યાન
પૂર જેવી ભયાનક આપત્તિ બાદ બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય (Mental Health)ને લઈને પણ શિક્ષણ વિભાગે મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. આપત્તિ દરમિયાન પરિવારજનો ગુમાવવાના બનાવો, ઘર અને શાળાઓને થયેલું નુકસાન તથા સતત ભયના વાતાવરણને કારણે બાળકોમાં તણાવ (Stress), ડર અને અન્ય માનસિક સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે.
આથી નિયમિત વર્ગો શરૂ કરતા પહેલાં વિદ્યાર્થીઓને મનોશારીરિક અને સામાજિક સલાહ-સહાય (Psychosocial Counselling) આપવાની શરૂઆત કરવામાં આવી છે. બાળકોની માનસિક સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન (Assessment) કર્યા બાદ જ તેમને નિયમિત અભ્યાસ માટે તૈયાર કરવામાં આવશે.
શિક્ષણ વિભાગે સ્થાનિક સંસ્થાઓને આરોગ્ય કેન્દ્રો અને આરોગ્ય કર્મચારીઓ સાથે સંકલન કરીને વિદ્યાર્થીઓની માનસિક સ્થિતિ ઓળખવા સૂચના આપી છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ માત્ર શાળાઓ ફરી ખોલવાનો નથી, પરંતુ આપત્તિ બાદ બાળકોને સુરક્ષિત અને માનસિક રીતે તૈયાર કરીને તેમનું શિક્ષણ ફરી સામાન્ય બનાવવાનો છે.