કેન્યાની પ્રજા ભારતીય કાગડાથી પરેશાન, આ સરકારે કેમ 10 લાખ પક્ષી મારવાની યોજના બનાવી?

કેન્યાની સરકારે ભારતીય કાગડાઓ સામે જંગ શરૂ કરી છે. કેન્યા વાઇલ્ડલાઇફ સર્વિસ (KWS)નું કહેવું છે કે આ 'ઇન્ડિયન હાઉસ ક્રો' વિદેશી પક્ષીઓ છે, જે છેલ્લા ઘણા દાયકાઓથી ત્યાં રહેતા લોકોને પરેશાન કરી રહ્યા છે.

KWSએ 2024ના અંત સુધીમાં કેન્યાના સમગ્ર દરિયાકાંઠાના વિસ્તારમાંથી 10 લાખ કાગડાઓને ખતમ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ કાળા કાગડાઓ ભારતીય મૂળના હોવાનું કહેવાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તેઓ 1940ની આસપાસ પૂર્વ આફ્રિકા પહોંચ્યા હતા. ત્યારથી તેમની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે અને તે આક્રમક બની રહ્યા છે.

કેન્યા સરકારનું કહેવું છે કે આ વિદેશી કાગડાઓને કારણે કેન્યામાં વાસ્તવિક પક્ષીઓની સંખ્યા ઘણી ઘટી ગઈ છે. આમાં ભીંગડાંવાળું બબલર, પીડ કાગડા, ઉંદર-રંગીન સૂર્ય પક્ષીઓ, વણકર પક્ષીઓ, નાના તેજસ્વી રંગના પક્ષીઓ (સામાન્ય વેક્સબિલ) અને જીવંત પક્ષીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.

કાગડાની વિશેષતા શું છે

કાગડાઓને સિલોન ક્રો, કોલંબો ક્રો અથવા ગ્રે નેકવાળા કાગડા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ કાગડો બહુ મોટો કે નાનો પણ નથી. તેની લંબાઈ લગભગ 40 સેન્ટિમીટર (16 ઇંચ) છે. તે કાળા ગરુડ કરતાં થોડું નાનું અને માંસ ખાનારા ગરુડ કરતાં પાતળું છે.

તેની વિશેષતા તેનો રંગ છે - માથું, ગરદન અને છાતી કાળી ચમકે છે, ગરદન અને છાતીનો નીચેનો ભાગ આછો ભુરો હોય છે. પાંખો, પૂંછડી અને પગ કાળા હોય છે. જો કે, ક્યાં રહે છે તેના આધારે આ રંગો થોડો બદલાઈ શકે છે. વિવિધ વિસ્તારો અનુસાર તેની ચાંચની જાડાઈ અને તેના પીછાના રંગમાં થોડો તફાવત હોઈ શકે છે.

સૌથી વધુ કાગડા ક્યાં જોવા મળે છે?

આ કોવ મુખ્યત્વે દક્ષિણ એશિયામાં જોવા મળે છે. તેઓ મૂળભૂત રીતે નેપાળ, બાંગ્લાદેશ, ભારત, પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા, માલદીવ્સ, દક્ષિણ મ્યાનમાર, દક્ષિણ થાઈલેન્ડ અને ઈરાનના દક્ષિણ તટીય વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. 1897ની આસપાસ તેને જહાજો દ્વારા પૂર્વ આફ્રિકા (ઝાંઝીબારની આસપાસ) અને પોર્ટ સુદાન લઈ જવામાં આવ્યા હતા.

તે જહાજો દ્વારા ઓસ્ટ્રેલિયા પણ પહોંચ્યા હતા પરંતુ હવે તેને ત્યાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે. તાજેતરમાં તે યુરોપ પણ પહોંચી ગયા છે અને 1998થી નેધરલેન્ડના હૂક ઓફ હોલેન્ડના હાર્બર ટાઉનમાં રહે છે.

આ પક્ષીઓ અમેરિકાના ફ્લોરિડામાં પણ જોવા મળ્યા છે. આ કાગડાઓ 2009 સુધી યમનના સોકોત્રા ટાપુ પર રહેતા હતા, પરંતુ ત્યાંના ખાસ પક્ષીઓને નુકસાન ન થાય તે માટે આ કાગડાઓને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. તેઓ મોટાભાગે ગામડાઓથી લઈને મોટા શહેરો સુધી દરેક જગ્યાએ મનુષ્યોની આસપાસ રહે છે. સિંગાપોરમાં 2001માં દર ચોરસ કિલોમીટરમાં 190 વરુ હતા. હવે તેમની સંખ્યા ઘટાડવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.

કાગડાઓ કેન્યાને શું નુકસાન પહોંચાડે છે?

કેન્યાના પક્ષી નિષ્ણાત કોલિન જેક્સન કહે છે કે આ ભારતીય કાગડાઓને કારણે કેન્યાના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં નાના, સ્થાનિક પક્ષીઓની સંખ્યામાં ઘણો ઘટાડો થયો છે. આ ભારતીય કાગડાઓ નાના પક્ષીઓના માળાઓનો નાશ કરે છે. પછી તેમના ઈંડા અને બચ્ચાઓ ખાઈ જાય છે.

કોલિન જેક્સને કહ્યું, "જ્યારે જંગલના વાસ્તવિક પક્ષીઓ ઓછા થઈ જાય છે, ત્યારે આખું વાતાવરણ બગડે છે. જંતુઓ અને અન્ય નાના જીવો પુષ્કળ પ્રમાણમાં વધે છે, જેના કારણે એક પછી એક સમસ્યા ઊભી થાય છે. આ કાગડાઓ માત્ર પક્ષીઓને જ અસર કરતા નથી, પરંતુ સમગ્ર પર્યાવરણને પણ નુકસાન કરે છે.''

કેન્યાની સરકારે 10 લાખ ભારતીય કાગડાઓને મારી નાખવાની યોજના કેમ બનાવી?

કેન્યાના અર્થતંત્રને કાગડાઓ શું નુકસાન કરે છે?

એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ કાગડાઓ માત્ર જંગલી પક્ષીઓ માટે જ સમસ્યા નથી, પરંતુ પ્રવાસીઓ અને હોટેલ ઉદ્યોગને પણ ઘણી મુશ્કેલી ઉભી કરી રહ્યા છે. આ બંને ઉદ્યોગો કેન્યા માટે વિદેશી હૂંડિયામણ કમાવવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. દરિયા કિનારે આવેલી હોટેલ માલિકોનું કહેવું છે કે આ કાગડા પ્રવાસીઓને જમતી વખતે ખૂબ હેરાન કરે છે.

કેન્યામાં સ્થાનિક મરઘાં ખેડૂતો પણ કાગડાઓથી પરેશાન છે. કારણ કે આ કાગડા દરરોજ 10-20 બચ્ચાઓને લઈ જઈ શકે છે. તેથી તેને પ્રથમ મહિના સુધી મરઘીઓની બચ્ચાની વધુ કાળજી લેવાની જરૂર નથી. તે મોટી સંખ્યામાં આવે છે અને ખૂબ હોંશિયાર હોય છે. કેટલાક કાગડાઓ મરઘીઓ અને બતકોનું ધ્યાન ભંગ કરે છે, પછી બીજા જૂથના કાગડા બચ્ચાઓ પર હુમલો કરે છે. તેવી જ રીતે કાગડાઓની વધતી સંખ્યાથી ખેડૂતો પણ પરેશાન છે.

કાગડાને મારવાની યોજના કેવી રીતે કરી છે?

આ પહેલીવાર નથી જ્યારે કેન્યા સરકાર કાગડાઓની સંખ્યા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. વાઇલ્ડલાઇફ ડિપાર્ટમેન્ટ (KWS) અનુસાર, લગભગ 20 વર્ષ પહેલાં આવો જ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો અને તે સમયે પક્ષીઓની સંખ્યામાં પણ ઘટાડો થયો હતો. પરંતુ આ કાગડા ખૂબ જ ઝડપથી શીખે છે અને માણસોની આસપાસ રહે છે, જેના કારણે તેમની સંખ્યા ફરી વધી છે. તેથી જ નવી યોજના બનાવવામાં આવી છે.

આ વખતે કેન્યા સરકાર કાગડાઓને ખતમ કરવા માટે અનેક પદ્ધતિઓ અપનાવી રહી છે. આ યોજના હોટેલીયર્સ, કાગડાને મારવાની વ્યવસ્થા કરનારા ડોક્ટરો, વન બચાવ સંસ્થાઓ અને સંશોધન સંસ્થાઓના સહયોગથી બનાવવામાં આવી છે.

કેન્યાની પેસ્ટ કંટ્રોલ ઓથોરિટી (PCPB) એ હોટેલીયર્સને ઝેર આયાત કરવાની પરવાનગી આપી છે. તેમનું કહેવું છે કે કેન્યાના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં રહેતા લગભગ 1 મિલિયન જંગલી કાગડાઓને નિયંત્રિત કરવાનો આ સૌથી અસરકારક રસ્તો છે. વાઇલ્ડલાઇફ ડિપાર્ટમેન્ટ (KWS) પણ આ કાગડાઓને મારવા માટે એક ખાસ પદ્ધતિ અપનાવવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. તેમનું માનવું છે કે અન્ય વન્ય પ્રાણીઓ અને સમગ્ર પર્યાવરણને ઓછામાં ઓછું નુકસાન પહોંચાડે તેવી પદ્ધતિ અપનાવવી જરૂરી છે.