હિમાલય ઉપર જોવા મળ્યો વિચિત્ર પ્રકાશ,  રંગબેરંગી વીજળી વાદળોમાંથી અવકાશ તરફ ગઈ

આ કોઈ સામાન્ય વીજળી નથી, આ વીજળી લાલ, વાદળી જાંબલી અને અને ક્યારેક ગુલાબી રંગની હોય છે. ક્યારેક નારંગી રંગની પણ જોવા મળે છે. આ દુર્લભ વીજળી છે. તે વાદળોમાંથી નીચે પડતી નથી, તે વાદળમાંથી ઉપર અવકાશમાં જાય છે. વાદળોથી લગભગ 80 કિલોમીટર ઉપર આયનોસ્ફિયર સુધી.

એવું લાગે છે કે જાણે કોઈ વાદળોમાંથી પેઇન્ટ બ્રશ લઈને અવકાશમાં પેઇન્ટિંગ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. અથવા વાદળોની સાફ-સફાઈ  કરવા માટે ઝાડુ ફેરવી રહ્યું છે.  આ અસામાન્ય ઘટનાને નાસાના વૈજ્ઞાનિકોએ પકડી લીધી છે. આ વીજળી વાતાવરણની ઉપર પડે છે. શું તમે જાણો છો કે અવકાશમાં જતી આ દુર્લભ વીજળી સામાન્ય વીજળી કરતાં 50 ગણી વધુ શક્તિશાળી છે.
આ દુર્લભ વીજળી સમગ્ર વિશ્વમાં એક વર્ષમાં માત્ર 1000 વખત જોવા મળે છે. અહીં બતાવેલ ચિત્રમાં ચાર વીજળીના બોલ્ટ દેખાઈ રહ્યા છે. વૈજ્ઞાનિકો આ વીજળી વિશે વધુ જાણતા નથી. આ ફક્ત 20 વર્ષ પહેલા જ શોધાયેલી ઘટના છે. આને સ્પ્રાઈટ્સ કહેવામાં આવે છે. તેઓ ખૂબ જ સંવેદનશીલ અને તીવ્ર વાવાઝોડા દ્વારા રચાય છે.

ત્યાં કોઈ સામાન્ય વીજળી નથી, તેમને જોવું ખૂબ મુશ્કેલ છે

જ્યાં સામાન્ય વીજળી વાદળોમાંથી પૃથ્વી તરફ પડે છે. જયારે સ્પ્રાઈટ્સ અવકાશ તરફ દોટ મૂકે છે.  આ વાતાવરણના ઉપરના ભાગમાં પહોંચે છે. તેમની શક્તિ અને તીવ્રતા ખૂબ ઊંચી છે. લાલ લાઈટનિંગ સ્પ્રાઈટ્સ માત્ર થોડી મિલીસેકન્ડ માટે જ દેખાય છે. તેથી જ તેમને જોવું અને અભ્યાસ કરવો ખૂબ મુશ્કેલ છે. 

સ્પ્રાઈટ્સ શું છે?

આ લાઈટનિંગ બોલ્ટ્સની વર્તણૂકને કારણે, તેમને સ્પ્રાઈટ્સ નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ ઊર્જા કણો છે જે ઊર્ધ્વમંડળમાંથી નીકળે છે જે તીવ્ર વાવાઝોડા દ્વારા ઉત્પન્ન થતા વિદ્યુત પ્રવાહમાંથી બને છે. અહીં, જ્યારે વધુ પ્રવાહ વાદળોની ઉપરના આયનોસ્ફિયરમાં જાય છે, ત્યારે આવો પ્રકાશ જોવા મળે છે. એટલે કે જમીનથી લગભગ 80 કિલોમીટર ઉપર.

સામાન્ય રીતે તેઓ જેલીફિશ અથવા ગાજરના આકારમાં દેખાય છે. તેમની સરેરાશ લંબાઈ અને પહોળાઈ 48 કિમી છે. વધુ કે ઓછું તીવ્રતા પર આધાર રાખે છે. તેમને પૃથ્વી પરથી જોવું સરળ નથી. ઊંચાઈએ ઉડતા પ્લેન અને સ્પેસ સ્ટેશન પરથી આ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે.

સ્પ્રાઈટ્સ માત્ર વાવાઝોડાથી જ પેદા થતા નથી. તેઓ ક્ષણિક તેજસ્વી ઘટનાઓ (TLEs) દ્વારા પણ થાય છે. જેને બ્લુ જેટ્સ કહેવામાં આવે છે. આ એક વાદળી પ્રકાશ છે જે અવકાશમાંથી નીચે તરફ આવે છે, જેની ઉપર રકાબી જેવો આકાર બને છે.

એવું જરૂરી નથી કે પૃથ્વીના વાતાવરણને કારણે માત્ર લાલ રંગની વીજળી જ દેખાય. તે વાતાવરણ ધરાવતા તમામ ગ્રહો અને તારાઓમાં પણ જોઈ શકાય છે. ગુરુના વાતાવરણમાં સમાન સ્પ્રાઈટ્સના ફોટોગ્રાફ 1979માં નાસાના વોયેજર-1 અવકાશયાન દ્વારા લેવામાં આવ્યા હતા. આ બ્લુ જેટ્સ હતા.

જ્યારે અવકાશમાંથી સ્પ્રાઈટ્સ જોવા મળ્યા હતા

1950 માં કેટલાક નાગરિક વિમાનો દ્વારા પ્રથમ વખત સ્પ્રાઈટ્સ જોવા મળ્યા હતા. આ પછી, આ વિશે ઘણા  સિદ્ધાંતો આપવામાં આવ્યા હતા. પહેલો ફોટો વર્ષ 1989માં આવ્યો હતો. આ ફોટો આકસ્મિક ફોટો હતો. મિનેસોટા યુનિવર્સિટીના સંશોધકો ઓછા પ્રકાશવાળા કેમેરાનું પરીક્ષણ કરી રહ્યા હતા જ્યારે તેઓએ આકસ્મિક રીતે વાદળોની ઉપરના તેના પ્રકાશનો ફોટો કેપ્ચર કર્યો. આ પછી, ઘણા અવકાશયાત્રીઓએ સ્પેસ સ્ટેશનથી આ લાઇટોનો વીડિયો બનાવ્યો.