શનિદેવની મૂર્તિ ઘરમાં કેમ નથી રખાતી અને તેમની સાથે આંખ કેમ નથી મિલાવાતી? જાણો પૌરાણિક કથા અને કારણ
ભગવાન શનિદેવ સૂર્યદેવ અને માતા છાયાના પુત્ર તેમજ ન્યાયના દેવતા માનવામાં આવે છે. શનિદેવની કૃપા મેળવવા ભક્તો તેમની વિધિવત પૂજા-અર્ચના કરે છે અને તેમને કાળા તલ તથા સરસવનું તેલ અર્પણ કરે છે. સામાન્ય રીતે શનિદેવની પૂજા હંમેશા મંદિરમાં જ થાય છે, પરંતુ ક્યારેય તેમની મૂર્તિ કે તસવીર ઘરમાં રાખવામાં આવતી નથી. એટલું જ નહીં, મંદિરમાં પણ દર્શન કરતી વખતે તેમની સાથે આંખ મિલાવવાની કે તેમની બરાબર સામે ઊભા રહેવાની મનાઈ છે. આ પરંપરા પાછળનું કારણ તેમની દ્રષ્ટિને માનવામાં આવે છે.
શનિદેવની દ્રષ્ટિ સાથે જોડાયેલો શ્રાપ
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, શનિદેવને તેમની પત્ની તરફથી એક શ્રાપ મળેલો છે. આ શ્રાપ મુજબ તેઓ જેની પણ સામે સીધી નજર કરે છે તેનું અનિષ્ટ થાય છે. આ જ કારણસર શનિદેવની વક્રદ્રષ્ટિથી બચવા માટે પૂજા દરમિયાન તેમની આંખોમાં જોવામાં આવતું નથી, બલ્કે તેમના ચરણો તરફ નજર રાખીને અથવા સાઇડમાં ઊભા રહીને દર્શન કરવાનો નિયમ છે. આ અશુભ પ્રભાવ ઘરમાં ન પડે તે હેતુથી ઘરમાં તેમની પ્રતિમા પણ સ્થાપિત કરવામાં આવતી નથી.
પત્નીએ શા માટે આપ્યો હતો શ્રાપ?
પૌરાણિક કથા મુજબ, એકવાર શનિદેવની પત્ની સંતાન પ્રાપ્તિની ઇચ્છા સાથે તેમની પાસે ગઈ હતી. તે સમયે શનિદેવ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણની આરાધનામાં સંપૂર્ણપણે લીન હતા. ભક્તિમાં તલ્લીન હોવાના કારણે તેમણે પોતાની પત્ની તરફ ધ્યાન ન આપ્યું અને તેમની સામે જોયું પણ નહીં. આ ઉપેક્ષાથી ક્રોધિત થઈને તેમની પત્નીએ શ્રાપ આપ્યો કે, "તમે મારી તરફ નજર ન કરી, તેથી હવેથી તમે જે કોઈ પર પણ સીધી દ્રષ્ટિ નાખશો તેનું અનિષ્ટ થશે અને તેનો વિનાશ થશે."
શનિદેવની દ્રષ્ટિથી ગણેશજીનું શીર્ષચ્છેદ થયું હતું
આ શ્રાપના પ્રભાવ સાથે જોડાયેલી એક અન્ય પ્રચલિત કથા ભગવાન ગણેશના બાળપણની છે. જ્યારે માતા પાર્વતીએ ભગવાન ગણેશનું સર્જન કર્યું, ત્યારે કૈલાસમાં ઉત્સવનું આયોજન થયું હતું. તમામ દેવી-દેવતાઓ બાળ ગણેશને આશીર્વાદ આપવા પધાર્યા હતા. શનિદેવ પણ ત્યાં પહોંચ્યા, પરંતુ પોતાના શ્રાપના કારણે તેઓ ગણેશજી તરફ જોયા વગર જ પાછા ફરવા લાગ્યા.
માતા પાર્વતીએ તેમને રોકીને પુત્રને આશીર્વાદ ન આપવાનું કારણ પૂછ્યું. શનિદેવે વિનમ્રતાપૂર્વક શ્રાપની વાત જણાવી કે તેમની દ્રષ્ટિ અશુભ સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ માતા પાર્વતીના આગ્રહ અને આદેશને કારણે જેવી શનિદેવે બાળ ગણેશ તરફ નજર કરી, તે જ ક્ષણે ગણેશજીનું શીર્ષ ધડથી અલગ થઈ ગયું. ત્યારબાદ ભગવાન શિવ દ્વારા હાથીનું મસ્તક જોડીને ગણેશજીને પુનર્જીવન આપવામાં આવ્યું અને તેઓ ‘ગજાનન’ તરીકે ઓળખાયા.
આમ, શનિદેવ પોતે અનિષ્ટ નથી ઇચ્છતા, પરંતુ શ્રાપના પ્રભાવથી તેમની દ્રષ્ટિને વક્ર ગણવામાં આવે છે. આથી જ તેમની પૂજા હંમેશા તેમના ચરણો તરફ દ્રષ્ટિ રાખીને કરવામાં આવે છે.
