શિવલિંગની પરિક્રમા કેવી રીતે અને કઈ દિશામાં કરવી જોઈએ? જાણો મહત્વપૂર્ણ નિયમો
હિન્દુ ધર્મમાં પરિક્રમાનું વિશેષ મહત્વ છે. પરિક્રમાનો અર્થ પવિત્ર સ્થાન અથવા દેવતાની આસપ
હિન્દુ ધર્મમાં પરિક્રમાનું વિશેષ મહત્વ છે. પરિક્રમાનો અર્થ પવિત્ર સ્થાન અથવા દેવતાની આસપાસ ફરવું થાય છે, જે હંમેશા ડાબી દિશામાં કરવામાં આવે છે.
તેને પ્રદક્ષિણા પણ કહેવામાં આવે છે અને તેને પૂજાનો આવશ્યક ભાગ માનવામાં આવે છે. આ પરંપરા ખૂબ જ પ્રાચીન છે અને વૈદિક કાળથી ચાલી આવી રહી છે. દેવી-દેવતાઓની પૂજામાં પરિક્રમાનું ખૂબ જ પવિત્ર અને આધ્યાત્મિક મહત્વ છે, જેના કારણે ભક્તોને તેમની કૃપા અને આશીર્વાદ મળે છે.
પરંતુ ભગવાન શિવની પરિક્રમા વિશે એક ખાસ માન્યતા છે કે શિવલિંગની સંપૂર્ણ પરિક્રમા નહીં પણ ફક્ત અડધી પરિક્રમા કરવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ કે ભગવાન શિવની અર્ધ પરિક્રમા કરવા સાથે કઈ ધાર્મિક અને પૌરાણિક માન્યતાઓ સંકળાયેલી છે.
ભગવાન શિવની પરિક્રમામાં સોમસૂત્રનું ઉલ્લંઘન પ્રતિબંધિત છે
સમગ્ર બ્રહ્માંડને જ્યોતિર્લિંગ સમાન માનવામાં આવે છે. શિવજીની પરિક્રમા કરવાનો નિયમ ફક્ત અડધો છે કારણ કે શિવનું સોમસૂત્ર ઓળંગવામાં આવતું નથી. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ અડધી પરિક્રમા કરે છે, ત્યારે તેને ચંદ્રાકાર પરિક્રમા કહેવામાં આવે છે. શિવલિંગને પ્રકાશનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર ચંદ્ર જેવો હોય છે. જેમ આકાશમાં ચંદ્રાકાર ઉપર શુક્ર તારો હોય છે, તેવી જ રીતે શિવલિંગ પણ તે પ્રતીકનું એક સ્વરૂપ છે. શિવલિંગની પવિત્રતાને સોમસૂત્ર કહેવામાં આવે છે અને શાસ્ત્રો અનુસાર, ભગવાન શિવની પરિક્રમા કરતી વખતે આ સોમસૂત્ર ઓળંગવાની મનાઈ છે.
સોમસૂત્રમાં ઉર્જાનો સ્ત્રોત છે
સોમસૂત્ર ઉર્જા અને શક્તિનું કેન્દ્ર છે, તેથી તેને પાર કરતી વખતે પગ ફેલાવવાથી તેના પ્રવાહમાં અવરોધ આવે છે. આ શરીરમાં દેવદત્ત અને ધનંજય વાયુના પરિભ્રમણને અવરોધે છે, જેની મન અને શરીર બંને પર નકારાત્મક અસર પડે છે. તેથી, શાસ્ત્રોમાં, ભગવાન શિવની પરિક્રમા અડધા એટલે કે અર્ધવર્તુળાકાર આકારમાં કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
પરિક્રમા કરતી વખતે કયા નિયમોનું પાલન કરવું
શાસ્ત્રો અનુસાર, જો સોમસૂત્ર ઘાસ, લાકડું, પાંદડા, પથ્થર કે ઈંટ જેવા કોઈપણ આવરણથી ઢંકાયેલું હોય, તો તેના ઉલ્લંઘનથી દોષ થતો નથી. શિવલિંગની પરિક્રમા હંમેશા ડાબી બાજુથી શરૂ કરવી જોઈએ. પરિક્રમા જલધારી (પાણીનો ભાગ) ની સામે ચાલીને કરવી જોઈએ. જળસ્ત્રોત પર પહોંચ્યા પછી, સમગ્ર પરિક્રમા વિરુદ્ધ દિશામાં પાછા ફરીને પૂર્ણ કરવી જોઈએ.
