Recipe : સ્વાદિષ્ટ અને હેલ્ધી: ઘરે બનાવો સુરતનો ફેમસ ‘દાળ લોચો’, પ્રોટીનથી છે ભરપૂર
છેલ્લું અપડેટ : 21 Feb 2026
શાકાહારી લોકો અવારનવાર એવી વાનગીઓ શોધતા હોય છે જે સ્વાદિષ્ટ હોવાની સાથે પૌષ્ટિક તત્વોથી પણ ભરપૂર હોય. ખાસ કરીને જે લોકો ફિટનેસ પ્રત્યે જાગૃત છે, તેમને લાગે છે કે પ્રોટીનની ઉણપ પૂરી કરવી એ શાકાહારીઓ માટે એક મુશ્કેલ કામ છે. પરંતુ હકીકતમાં એવા ઘણા શાકાહારી ખોરાક છે જે પ્રોટીનનો ખજાનો છે અને તમે તેમાંથી સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ બનાવીને ખાઈ શકો છો.
લોચો બનાવવા માટેની સામગ્રી
- ચણાની દાળ: 1 કપ
- અડદની દાળ: 2 મોટી ચમચી
- પૌઆ: ½ કપ
- દહીં: ½ કપ
- ખાંડ: 1 નાની ચમચી
- લીલા ધાણા (દાંડી સાથે): ½ કપ
- ફુદીનાના પાન: ¼ કપ
- આદુ: 1 ઇંચનો ટુકડો
- લીલા મરચાં: 3 થી 4
- બરફના ટુકડા: 2 થી 3 (પેસ્ટનો રંગ જાળવવા માટે)
- મીઠું: સ્વાદ મુજબ
બાદમાં ઉમેરવાની સામગ્રી (Add-on Ingredients):
- પાણી: જરૂરિયાત મુજબ
- આદુ-લસણની પેસ્ટ: 1 નાની ચમચી
- હળદર પાવડર: ½ નાની ચમચી
- તેલ (ફિલ્ટર કરેલું): 2 નાની ચમચી
- ઈનો ફ્રૂટ સોલ્ટ: જરૂર મુજબ
- ઉપરથી છાંટવાનો મસાલો અને ગાર્નિશિંગ:
- ઝીણી નમકીન સેવ: ½ કપ
- જીરું: 1 નાની ચમચી
- મરી પાવડર: 1 મોટી ચમચી
- શેકેલું જીરું પાવડર: 1 નાની ચમચી
- આમચૂર પાવડર: 1 મોટી ચમચી
- કાશ્મીરી લાલ મરચું પાવડર: 1 નાની ચમચી
- સંચળ (કાળું મીઠું): સ્વાદ મુજબ
દાળ લોચો બનાવવાની
દાળ પલાળવી: સૌથી પહેલા ચણાની દાળ અને અડદની દાળને બરાબર ધોઈ લો અને તેને ચાર થી પાંચ કલાક માટે પાણીમાં પલાળી રાખો.
દાળ અને પૌઆની પેસ્ટ: પલાળેલી દાળમાંથી પાણી નિતારી લો. એક ગરણીમાં પૌઆ લઈને તેને બે વાર પાણીથી ધોઈ લો. હવે મિક્સર જારમાં બંને દાળ અને પૌઆ ઉમેરીને પીસી લો. ધ્યાન રાખવું કે આ પેસ્ટને એકદમ ઝીણી નહીં પણ થોડી કરકરી (દરદરી) રાખવી.
આથો લાવવા માટે: પીસેલી દાળને એક મોટા બાઉલમાં કાઢી લો. તેમાં દહીં અને થોડી ખાંડ ઉમેરીને વ્હિસ્કર (Whisk) વડે બરાબર મિક્સ કરો. હવે આ મિશ્રણને ઢાંકીને થોડા કલાક માટે ફર્મેન્ટ (આથો લાવવા) થવા દો. (તમે આ પ્રોસેસ રાત્રે પણ કરી શકો છો).
ચટણી બનાવવી: મિક્સર જારમાં લીલા ધાણા, ફુદીનો, આદુના ટુકડા, લીલા મરચાં, બેસન સેવ, જીરું, મીઠું અને બરફના ટુકડા ઉમેરો. બધી વસ્તુઓને પીસીને એક સ્મૂધ પેસ્ટ બનાવી લો. આ ટેસ્ટી ચટણી લોચા સાથે પીરસવામાં આવે છે.
ખાસ મસાલો તૈયાર કરવો: કાળા મરી, જીરું, આમચૂર પાવડર, મીઠું, સંચળ અને કાશ્મીરી લાલ મરચું પાવડર — આ બધી વસ્તુઓને ખાંડીને અથવા પીસીને એક ચટાકેદાર મસાલો તૈયાર કરો.
ખીરું તૈયાર કરવું: 4 થી 5 કલાક પછી દાળમાં આથો આવી જાય એટલે તેને એકવાર બરાબર મિક્સ કરો. જરૂર મુજબ પાણી ઉમેરીને એક ઘટ્ટ (ગાઢું) ખીરું તૈયાર કરો.
મસાલા ઉમેરવા: હવે આ ખીરામાં આદુ-લસણની પેસ્ટ, હળદર, મીઠું અને થોડું તેલ ઉમેરીને બરાબર હલાવો. છેલ્લે તેમાં ઈનો ઉમેરીને મિક્સ કરો.
સ્ટીમ કરવું: સ્ટીમરમાં પાણી ઉકાળવા મૂકો. એક સ્ટીમ ટ્રે (થાળી) લો, તેમાં કેળાનું પાન ફેલાવો અને તેને તેલથી ગ્રીસ કરો. હવે તૈયાર કરેલું ખીરું ટ્રેમાં રેડો અને તેને ઢાંકીને 10 થી 15 મિનિટ સુધી સ્ટીમ થવા દો.
સર્વિંગ: જ્યારે લોચો બરાબર બફાઈ જાય, ત્યારે તેને એક પ્લેટમાં કાઢો. તેના પર થોડું સીંગતેલ રેડો. ઉપરથી તૈયાર કરેલો સૂકો મસાલો છાંટો અને બનાવેલી લીલી ચટણી સાથે ગરમાગરમ પીરસો.
દાળ લોચો એ એક ઉત્તમ કમ્ફર્ટ ફૂડ છે, જે પ્રોટીનથી ભરપૂર હોવાની સાથે સ્વાદમાં પણ લાજવાબ છે. લોચો પ્રકૃતિમાં હળવો હોવાને કારણે તે સરળતાથી પચાવી શકાય તેવી વાનગી છે. આ ઉપરાંત, આથો લાવવાની પ્રક્રિયા (Fermentation) માંથી પસાર થવાને કારણે તે એક શ્રેષ્ઠ પ્રોબાયોટિક ફૂડ છે, જે તમારા આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય (Gut Health) માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.